Sản xuất smartphone giá rẻ có lãi trở nên bất khả thi

Các hãng smartphone lớn được cho là sẽ dần rút khỏi phân khúc điện thoại giá rẻ vốn đang thua lỗ, dù nhu cầu của người tiêu dùng vẫn rất cao, để chuyển sang tập trung vào sản phẩm tầm trung và cao hơn có biên lợi nhuận tốt hơn.

Trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt chip nhớ vẫn kéo dài, các nhà sản xuất điện thoại giá rẻ đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Các nhà phân tích cảnh báo rằng việc sản xuất điện thoại có giá dưới 100 USD hiện gần như không thể mang lại lợi nhuận.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Omdia, chi phí chip nhớ (DRAM và NAND flash) dành cho điện thoại có giá dưới 100 USD dự kiến sẽ tăng tới 400% trong quý 3/2026. Riêng chip nhớ trong tổng chi phí linh kiện của cấu hình phổ biến nhất tăng từ 14 USD lên 70 USD.

Ông Jusy Hong, Giám đốc nghiên cứu cấp cao tại Omdia, cho biết giá chip nhớ hiện nay đã cao hơn cả tổng chi phí linh kiện của một chiếc điện thoại thuộc phân khúc này cách đây một năm.

"Với mức tăng giá chip nhớ như hiện nay, việc sản xuất smartphone dưới 100 USD gần như là điều không thể, không chỉ ở thời điểm hiện tại mà còn trong tương lai gần", Jusy Hong nói tại một hội thảo trực tuyến hôm 24/7.

Theo ông, các hãng smartphone lớn sẽ tìm cách rời bỏ phân khúc đang thua lỗ này, bất chấp nhu cầu của người tiêu dùng vẫn rất mạnh. Thay vào đó, họ sẽ tập trung vào các mẫu điện thoại tầm trung mang lại biên lợi nhuận cao hơn. Xu hướng này cũng sẽ khiến giá bán trung bình của smartphone trên thị trường tiếp tục tăng.

Jusy Hong dự đoán khi giá chip nhớ ổn định trở lại sau khoảng một đến hai năm nữa, các nhà sản xuất quy mô nhỏ tại từng thị trường địa phương có thể sẽ quay lại phân khúc điện thoại siêu giá rẻ. "Tuy nhiên, phân khúc này gần như đang biến mất khỏi thị trường", ông nhấn mạnh.

Ngành smartphone chịu sức ép vì chip nhớ phục vụ AI

Ngành công nghiệp smartphone toàn cầu đang đối mặt với tình trạng chi phí sản xuất tăng mạnh và nguồn cung linh kiện thiếu hụt chưa từng có. Nguyên nhân là các nhà sản xuất chip nhớ lớn đang ưu tiên sản xuất các loại bộ nhớ dung lượng cao phục vụ các dự án AI và trung tâm dữ liệu, khiến nguồn cung chip nhớ truyền thống dành cho thiết bị điện tử tiêu dùng bị thu hẹp.

Theo Omdia, lượng smartphone xuất xưởng trên toàn cầu đã giảm 4% trong quý II/2026 so với cùng kì năm trước và cả năm 2026 được dự báo sẽ giảm 12%. Trong đó, các mẫu điện thoại có giá dưới 400 USD sẽ chịu ảnh hưởng nặng nhất với mức sụt giảm lên tới 22%.

Các hãng điện thoại cũng đang chuyển phần lớn chi phí tăng thêm sang người tiêu dùng. Dữ liệu từ Omdia cho thấy giá bán trung bình của smartphone là 577 USD trong quý I/2026, tăng 12% so với một năm trước.

"Giá chip nhớ sẽ tiếp tục tăng trong các quý tới. Tác động thực sự sẽ thể hiện rõ trong nửa cuối năm", Jusy Hong nhận định.

Các hãng tăng giá smartphone và cắt giảm cấu hình để tiết kiệm chi phí

Từ cuối năm ngoái, nhiều thương hiệu smartphone Trung Quốc đã liên tục tăng giá bán. Chẳng hạn, vivo tháng trước đã nâng giá phiên bản bộ nhớ cao nhất của mẫu iQOO 15 lên 6.999 nhân dân tệ (khoảng 1.033 USD), cao hơn 1.500 nhân dân tệ so với thời điểm ra mắt vào tháng 10/2025.

Trong nhóm 5 nhà sản xuất smartphone lớn nhất thế giới, Xiaomi, OPPO và vivo ghi nhận mức sụt giảm lượng máy xuất xưởng mạnh nhất quý II/2026.

Theo công ty nghiên cứu IDC, trong quý này, lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu của vivo giảm 19,4%, OPPO giảm 17,5%, còn Xiaomi giảm mạnh 26,3%.

Điểm chung của ba thương hiệu này là phụ thuộc nhiều vào phân khúc smartphone giá rẻ và tầm trung, nơi người tiêu dùng nhạy cảm nhất với việc tăng giá.

Trước đây, khi giá linh kiện tăng, các hãng vẫn có thể cắt giảm chi phí ở màn hình, camera hoặc thành phần khác để giữ giá bán. Tuy nhiên, chip nhớ hiện đã chiếm tỉ trọng quá lớn trong tổng chi phí sản xuất smartphone, nên gần như không còn cách nào để tiết kiệm thêm. Điều này buộc các hãng smartphone phải lựa chọn giữa hai phương án đều không mong muốn: Tăng giá và chấp nhận doanh số giảm, hoặc giữ giá nhưng hy sinh lợi nhuận.

Theo hãng nghiên cứu thị trường công nghệ Omdia, riêng DRAM và NAND flash hiện có thể chiếm tới khoảng 60% chi phí linh kiện của smartphone dưới 400 USD, thậm chí hơn 64% với các mẫu siêu giá rẻ.

Đây là lí do phân khúc smartphone dưới 400 USD có thể chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong năm 2026. Người tiêu dùng sẽ thấy ít lựa chọn hơn, trong khi giá bán trung bình tiếp tục tăng.

Ngược lại, các mẫu smartphone cao cấp chịu tác động ít hơn vì giá chip nhớ chỉ chiếm tỉ trọng nhỏ hơn trong tổng giá bán và các hãng còn có thể điều chỉnh những linh kiện khác để bù đắp chi phí.

Ông Zaker Li, nhà phân tích chính tại Omdia, cũng cho biết các hãng smartphone cũng đang cố gắng cắt giảm chi phí bằng cách sử dụng màn hình và camera có thông số thấp hơn. Tuy nhiên, khi chi phí của nhiều linh kiện khác cũng đồng loạt tăng, dư địa để tiết kiệm chi phí không còn nhiều.

"Việc tối ưu chi phí ngày càng khó khăn với các nhà sản xuất smartphone. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, lựa chọn duy nhất của họ là tăng giá bán lẻ", Zaker Li nói tại hội thảo trực tuyến hôm 24/7.

Lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu giảm quý thứ hai liên tiếp, Samsung vượt Apple

Khi chi phí sản xuất tăng mạnh, các hãng smartphone gần như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc nâng giá bán để bảo vệ lợi nhuận. Tuy nhiên, việc giá smartphone tăng lại khiến người tiêu dùng trì hoãn kế hoạch nâng cấp thiết bị, đặc biệt ở phân khúc phổ thông và tầm trung.

Kết quả là lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu trong quý II/2026 tiếp tục giảm. Đây là quý thứ hai liên tiếp thị trường smartphone suy giảm vì tác động của cuộc khủng hoảng chip nhớ toàn cầu.

Theo hãng nghiên cứu thị trường Counterpoint Research, nguyên nhân trực tiếp là tình trạng thiếu hụt DRAM và NAND flash kéo dài. Các hãng chip nhớ đang ưu tiên phần lớn năng lực sản xuất cho khách hàng xây dựng trung tâm dữ liệu AI - lĩnh vực sẵn sàng trả giá cao hơn nhiều so với ngành điện tử tiêu dùng. Điều đó khiến nguồn cung chip nhớ dành cho smartphone ngày càng khan hiếm, còn giá linh kiện liên tục tăng.

Diễn biến này cũng nối tiếp xu hướng đã xuất hiện từ đầu năm. Trong quý I/2026, lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu đã giảm 6% do giá DRAM và NAND flash tăng mạnh. Khi bước sang quý II/2026, áp lực chi phí tiếp tục gia tăng khiến thị trường suy yếu hơn nữa.

Trong bức tranh ảm đạm của toàn ngành, Samsung là hãng có kết quả khả quan nhất. Counterpoint Research cho biết Samsung đã vượt Apple để giành lại vị trí số một thế giới với 24% thị phần smartphone toàn cầu trong quý II/2026.

Thành công này đến từ nhiều yếu tố. Trước hết là doanh số khả quan của dòng Galaxy S26. Bên cạnh đó, Samsung có nguồn cung ổn định hơn nhiều đối thủ và kiểm soát mức tăng giá tốt hơn tại các thị trường quan trọng như Ấn Độ và Trung Đông, giúp công ty Hàn Quốc duy trì sức cạnh tranh trong bối cảnh chi phí linh kiện leo thang.

Việc Samsung trở lại vị trí dẫn đầu cũng phản ánh đặc điểm quen thuộc của thị trường smartphone. Apple thường bứt phá vào quý bán ra iPhone mới, còn Samsung lại chiếm ưu thế trong các quý tiếp theo nhờ danh mục sản phẩm đa dạng và mạng lưới phân phối rộng khắp.

Nếu Samsung là hãng dẫn đầu về quy mô thì Apple lại là điểm sáng hiếm hoi về tăng trưởng.

Theo Counterpoint Research, lượng iPhone xuất xưởng trong quý II/2026 tăng 3%, bất chấp thị trường chung giảm mạnh. Nhờ đó, Apple nâng thị phần smartphone toàn cầu lên 20%, mức kỉ lục của hãng trong quý II/2026.

Một trong những nguyên nhân quan trọng là Apple vẫn giữ nguyên giá bán iPhone trong khi nhiều đối thủ đã phải điều chỉnh tăng giá để bù đắp chi phí linh kiện.

Ngoài ra, phân khúc smartphone cao cấp cũng chịu tác động từ cuộc khủng hoảng chip nhớ ít hơn so với nhóm điện thoại giá rẻ. Người dùng mua các mẫu smartphone cao cấp thường ít nhạy cảm với biến động giá hơn, giúp Apple duy trì doanh số ổn định.

Tuy nhiên, lợi thế này có thể không kéo dài lâu. Khi giá chip nhớ tiếp tục tăng, Apple nhiều khả năng cũng sẽ phải điều chỉnh giá bán iPhone trong những tháng tới nếu muốn duy trì biên lợi nhuận.

Sơn Vân