Cấm vận Nga, trực thăng chữa cháy tốt nhất Tây Ban Nha im lìm giữa cháy rừng lịch sử
Trong lúc cháy rừng đã thiêu rụi hàng chục nghìn hecta quanh Madrid và Avila chỉ trong vài ngày cuối tháng 7/2026, hơn 10 chiếc trực thăng chữa cháy Kamov Ka-32 vẫn nằm im dưới đất.
Nguyên nhân của sự trái ngược này là do lệnh trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU) nhắm vào Nga.
Lúc cần nhất lại không có
Việc các trực thăng Nga không thể làm nhiệm vụ đã kéo dài vài năm. Trong một văn bản trả lời chất vấn tại Quốc hội ngày 10/6/2024, chính phủ Tây Ban Nha thừa nhận rằng các trực thăng Kamov Ka-32A11BC đã không còn bay được, do ảnh hưởng bởi cuộc xung đột Nga - Ukraine.
Các lệnh trừng phạt ngày càng khắc nghiệt lên Nga ngăn cản Tây Ban Nha mua những phụ tùng cần thiết cho việc bảo dưỡng trực thăng. Các kỹ thuật viên và thợ máy người Nga không thể sang châu Âu. Ngoài ra, Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) đã rút giấy phép bay của trực thăng Nga. Đây được cho là động thái mang tính chính trị, không dựa trên đánh giá khách quan.
Pegasus, nhà thầu tư nhân từng vận hành đội bay này cho chính phủ Tây Ban Nha, thừa nhận rằng họ không còn chiếc Kamov nào trong đội bay nữa, vì không đủ khả năng duy trì. Không quốc gia nào dám vượt lệnh cấm của EASA.
Đây là mùa cháy rừng thứ hai liên tiếp Tây Ban Nha phải tác chiến mà thiếu đi đội bay này. Bế tắc đảm bảo kỹ thuật cho máy bay vẫn chưa có lối thoát.
Vì sao không dễ tìm loại thay thế?
Thế khó của Tây Ban Nha nằm ở chỗ thiết kế của Ka-32 lại rất phù hợp. Những lựa chọn thay thế khác của phương Tây đều không so sánh được.
Ka-32 dùng hệ thống hai cánh quạt đồng trục quay ngược chiều nhau, triệt tiêu mô-men xoắn lẫn nhau nên không cần cánh quạt đuôi. Thiết kế này giúp thân máy bay ngắn và gọn hơn, cơ động tốt hơn khi bay sát vách núi hay trong các thung lũng hẹp đặc trưng của bán đảo Iberia.
Đồng thời, toàn bộ công suất động cơ vốn phải dùng để kéo cánh quạt đuôi ở trực thăng thông thường nay được dồn cho lực nâng. Điều này cho phép Ka-32 mang tải trọng lớn hơn so với máy bay cùng kích cỡ. Báo cáo năm 2025 của Bộ Chuyển đổi Sinh thái Tây Ban Nha mô tả đây là ưu thế quyết định của mẫu trực thăng Nga trong địa hình đồi núi và rừng rậm.
So sánh mà chính bộ này đưa ra rất đáng chú ý. Phương án thay thế gần nhất cho Ka-32 mà Tây Ban Nha có là trực thăng Super Puma của Airbus. Mẫu này lại tối ưu cho chở người, còn sức chứa nước thấp hơn đáng kể. Khả năng cơ động của Super Puma cũng kém hơn và giá thành cao hơn rõ rệt.
Super Puma không có bể nước trong thân mà phải phụ thuộc vào gàu gắn ngoài. Điều này làm ảnh hưởng lớn tới khả năng cơ động. Trong khi đó, Ka-32 có bể chứa nước gắn liền thân với dung tích 4.500 lít.
Trực thăng tải trọng lớn nhất mà Tây Ban Nha có là CH-47 do Mỹ sản xuất lại quá cồng kềnh, chi phí vận hành cao.
Không chỉ Tây Ban Nha lâm vào thế kẹt vì Kamov
Đây không phải bài toán riêng của Madrid. Bồ Đào Nha mua 6 chiếc Ka-32 cho lực lượng Bảo vệ Dân sự.
Hàn Quốc vận hành đội bay Kamov đông nhất thế giới ngoài Nga, với hơn 60 chiếc, trong đó 27 chiếc thuộc Cục Kiểm lâm và 8 chiếc thuộc Lực lượng Bảo vệ Bờ biển. Cả hai quốc gia này đều đối mặt với rủi ro chuỗi cung ứng mà Tây Ban Nha đang gánh chịu.
Thế khó chưa có lời giải
Với thiệt hại năm 2026 đã vượt 150.000 ha, ít nhất 13 người thiệt mạng, hơn 55.000 người phải sơ tán, sức ép buộc Tây Ban Nha phải hành động đang tăng lên. Nhưng chừng nào chế độ cấm vận còn hiệu lực, Madrid đang đứng trước hai lựa chọn khó khăn.
Madrid phải bỏ ra khoản tiền lớn và thời gian để thay thế Ka-32 bằng đội bay kém hiệu quả hơn. Lựa chọn còn lại là tiếp tục bước vào mùa cháy rừng tiếp theo mà thiếu đi công cụ trên không hiệu quả nhất của mình.
Trong lúc đó, câu chuyện trớ trêu về phản tác dụng khi cấm vận Nga này nhiều khả năng sẽ còn được nhắc lại vào mỗi mùa hè.
