New York ‘xanh hóa’ xe hàng rong
Những xe hàng rong tại New York sẽ đỡ ồn ào và ít phát thải hơn nhờ chương trình “xanh hóa” của chính quyền địa phương.
Suốt nhiều thập kỉ, âm thanh quen thuộc trên đường phố New York là tiếng vo ve không ngừng của máy phát điện chạy xăng trên hàng nghìn xe hàng rong bán đồ ăn. Nhưng đây chính là nguồn tiếng ồn và phát thải lớn ảnh hưởng đến đời sống cư dân.
Giờ đây chính quyền địa phương muốn tìm hiểu xem liệu pin sạc có thể thay thế máy phát điện chạy xăng để xe hàng rong không gây ô nhiễm, không tạo tiếng ồn, không tốn chi phí nhiên liệu hay không. New York khởi động chương trình thí điểm kéo dài 6 tháng, cấp cho 10 người bán hàng rong được cấp phép hệ thống năng lượng chạy pin đủ sức vận hành thiết bị nấu nướng, tủ lạnh, thiết bị thông gió.
Dù hiện tại chỉ 10 người tham gia, nhưng tham vọng dài hạn của chương trình lớn hơn nhiều. New York có khoảng 20.500 người bán hàng rong được cấp phép, giới chức thành phố ước tính việc tất cả chuyển sang dùng hệ thống năng lượng chạy pin tương đương loại bỏ khoảng 30.000 ô tô mỗi năm.
Cư dân William Arevalo - một trong 10 người tham gia - chia sẻ ngày làm việc của mình đã hoàn toàn thay đổi. Thay vì sử dụng máy phát điện chạy xăng ồn ào, xe hàng rong mà ông gắn bó chuyển sang các bộ pin sạc dễ dàng thay thế đặt trong một hệ thống biến tần cung cấp điện cho tủ đông, nồi chiên lẫn quạt. Pin tương tự loại dùng cho xe đạp điện, thay sau mỗi 5 giờ và sạc tại tủ khóa chống cháy chuyên dụng do công ty khởi nghiệp PopWheels vận hành.
Ngoài tiếng ồn, xe hàng rong cũng không còn tràn ngập khói bụi nữa. Ông Arevalo dễ dàng trò chuyện với khách hàng hơn. Hệ thống năng lượng chạy pin vô cùng đáng tin cậy khi hoạt động dưới thời tiết mùa hè, trong khi máy phát điện chạy xăng có thể nóng hổi. New York hi vọng cải tiến thiết thực này sẽ làm cho công nghệ trở nên hấp dẫn hơn, không chỉ vì lợi ích môi trường.
Mở rộng quy mô tùy thuộc vào hạ tầng
Nỗ lực điện hóa hàng nghìn xe hàng rong phức tạp hơn thay thế máy phát điện chạy xăng. Trước đây New York từng thử nghiệm vài giải pháp thay thế xanh sạch, một số dự án trực tiếp kết nối lưới điện thành phố với một số xe hàng rong, có sáng kiến sử dụng pin nhưng gặp khó khăn vì hạ tầng sạc quá hạn chế.
Chương trình thí điểm mới cố gắng giải quyết vấn đề thông qua mô hình đăng kí, cho phép người bán hàng đổi pin đã hết điện lấy pin đã sạc đầy thay vì phải chờ sạc.
Trở ngại còn lại nằm ở chi phí. Hệ thống biến tần có giá hàng nghìn USD, buộc giới chức thành phố phải tìm kiếm nhiều phương án tài chính khác nhau. Mặc dù khoản đầu tư ban đầu khá lớn, chính quyền địa phương vẫn tin tưởng chi phí vận hành thấp hơn có thể giúp xe hàng rong hoạt động bằng hệ thống năng lượng chạy pin trở nên khả thi về mặt kinh tế theo thời gian.
Nếu thí điểm thành công, chương trình hứa hẹn trở thành mô hình cho các thành phố khác. Bản thân công nghệ đã có sẵn, vấn đề lớn hơn là liệu mạng lưới trạm sạc, nguồn tài chính và chính sách của nơi triển khai có mở rộng đủ nhanh để hỗ trợ thực hiện quá trình chuyển đổi hay không.