Google bị EU phạt 10,38 tỉ euro, nhiều nền tảng so sánh giá đua nhau đòi bồi thường

Google đối mặt với làn sóng kiện tụng từ các đối thủ trên khắp châu Âu

Hôm 23/7, Ủy ban châu Âu thông báo phạt Google tổng cộng 890 triệu euro (khoảng 1 tỉ USD) vì vi phạm Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA). Đây là một trong những bộ luật quan trọng nhất tại EU nhằm kiểm soát quyền lực của các tập đoàn công nghệ lớn.

Tuy nhiên, Google nhiều khả năng sẽ tránh được các khoản phạt bổ sung trong thời gian tới khi các cơ quan quản lý của EU đánh giá cao những tiến triển tích cực mà công ty Mỹ đạt được trong quá trình điều chỉnh hoạt động để tuân thủ DMA.

Các khoản phạt mới một lần nữa cho thấy quyết tâm của EU trong việc ngăn các tập đoàn công nghệ lớn cản trở cạnh tranh, bất chấp những chỉ trích từ Mỹ cũng như các lời đe dọa áp thuế trả đũa.

Khoản phạt đầu tiên theo DMA trị giá 460 triệu euro được áp dụng vì Google ưu tiên các dịch vụ của mình như Google Shopping, Google Hotels, Google Flights và kết quả thể thao trên trang tìm kiếm.

Khoản phạt thứ hai, trị giá 430 triệu euro, liên quan đến việc Google áp đặt các quy định trên Google Play, khiến các nhà phát triển ứng dụng không thể miễn phí hướng người dùng sang các cửa hàng ứng dụng hoặc website khác có mức giá rẻ hơn.

Hãng tin Reuters cho biết đây là hai khoản phạt đầu tiên mà Google phải chịu theo DMA, đồng thời cũng là lần thứ năm và thứ sáu công ty bị EU xử phạt vì các hành vi chống cạnh tranh. Tổng số tiền phạt mà Google phải nộp tại châu Âu trong gần hai thập kỉ qua đã lên tới 10,38 tỉ euro.

Không những thế, Google hiện tiếp tục đối mặt với làn sóng kiện tụng từ các đối thủ nhỏ hơn trên khắp châu Âu. Thông tin này được Reuters tổng hợp từ nhiều luật sư, các quỹ tài trợ kiện tụng và các hồ sơ vụ kiện đã được nộp tại nhiều quốc gia.

Theo các luật sư, việc cơ quan quản lý chính thức xác định Google vẫn đang có hành vi vi phạm theo DMA sẽ khuyến khích nhiều doanh nghiệp tiếp tục khởi kiện.

"Tôi cho rằng điều này sẽ tạo ra một làn sóng kiện tụng mới", Thomas Hoppner, đối tác tại hãng luật Geradin Partners - đơn vị từng tư vấn cho nền tảng so sánh giá Idealo (Đức), nhận định.

Vào tháng 11/2025, một tòa án ở Berlin (thủ đô Đức) đã buộc Google phải bồi thường 465 triệu euro (khoảng 529 triệu USD) cho Idealo. Đây là khoản bồi thường lớn nhất từng được một tòa án Đức tuyên trong một vụ vi phạm luật chống độc quyền.

Thomas Hoppner cho rằng các công ty cung cấp dịch vụ tìm kiếm chuyên biệt không chỉ có thể yêu cầu Google bồi thường vì các hành vi vi phạm theo DMA. Họ còn có thể đòi bồi thường cho những thiệt hại xảy ra từ nhiều năm trước theo Điều 102 của Hiệp ước về hoạt động của Liên minh châu Âu (TFEU), quy định cấm doanh nghiệp lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường.

Google bác bỏ các cáo buộc.

"Chúng tôi hoàn toàn không đồng tình với các vụ kiện này. Đây là những doanh nghiệp muốn nhận tiền bồi thường thay vì đầu tư để cải thiện sản phẩm của mình", người phát ngôn Google cho biết.

Áp lực tài chính với Google gia tăng

Làn sóng yêu cầu bồi thường xuất hiện trong bối cảnh Google đang chi tiêu rất mạnh cho AI (trí tuệ nhân tạo), khiến dòng tiền chịu áp lực đáng kể. Trong quý 2, Alphabet (chủ sở hữu Google) lần đầu tiên ghi nhận dòng tiền tự do âm kể từ khi trở thành công ty đại chúng.

Ngoài ra, Google còn phải gánh 10,38 tỉ euro tiền phạt do EU áp đặt trong gần hai thập kỉ qua, khi các cơ quan quản lí ngày càng cứng rắn với các tập đoàn công nghệ lớn.

Theo các luật sư và các quỹ tài trợ kiện tụng, nhiều vụ kiện đang ở các giai đoạn khác nhau và vẫn còn thêm nhiều hồ sơ chuẩn bị được nộp.

Vụ Google Shopping châm ngòi cho hàng loạt đơn kiện

Khi Google bắt đầu ưu tiên dịch vụ so sánh giá của mình trên trang kết quả tìm kiếm từ năm 2008, lượng truy cập vào các trang web so sánh giá của đối thủ sụt giảm mạnh. Điều này dẫn đến nhiều đơn khiếu nại và cuộc điều tra từ EU, kết thúc bằng khoản phạt Google 2,42 tỉ euro vào năm 2017. Google đã kháng cáo nhưng cuối cùng thua kiện tại Tòa án Công lí EU vào năm 2025.

Tại Anh, Foundem là một trong những trang web so sánh giá đầu tiên theo đuổi vụ kiện chống độc quyền nhắm vào Google.

Ở Thụy Điển, PriceRunner (được hãng công nghệ tài chính Klarna hậu thuẫn) đã khởi kiện Google vào năm 2022 với yêu cầu bồi thường nhiều tỉ USD.

Kelkoo là trang web so sánh giá tại Anh đang yêu cầu Google bồi thường hàng tỉ bảng Anh sau quyết định của EU liên quan đến Google Shopping. Kelkoo cho rằng án phạt mới theo DMA sẽ giúp củng cố các yêu cầu bồi thường mà họ đang theo đuổi.

"Chúng tôi cho rằng quyết định theo DMA sẽ có tác động tích cực, vì cho thấy Google đến nay vẫn tiếp tục ưu tiên dịch vụ của chính mình. Điều này tạo thêm cơ sở pháp lí để các doanh nghiệp khác khởi kiện", Richard Stables - Giám đốc điều hành Kelkoo - nói với Reuters.

Matej Pardo, Giám đốc vận hành công ty chuyên cung cấp dịch vụ tài trợ kiện tụng LitFin, cũng đồng tình. LitFin đang tài trợ cho hai nhóm doanh nghiệp kiện Google tại Amsterdam (thủ đô Hà Lan) liên quan đến cơ chế đấu giá trên Google Shopping, với tổng yêu cầu bồi thường hơn 1 tỉ USD.

"Đã có rất nhiều vụ kiện được nộp và chắc chắn sẽ còn nhiều vụ khác đang được chuẩn bị", ông nói.

Trong khi đó, Moltiply Group (Ý) - đơn vị vận hành trang so sánh giá Trovaprezzi.it - đang yêu cầu Google bồi thường 2,97 tỉ euro.

Càng nhiều án phạt, càng nhiều vụ kiện

Google vừa nhận khoản phạt thứ năm và thứ sáu liên quan đến các hành vi chống cạnh tranh. Tháng trước, Google cũng thất bại trong nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm hủy bỏ khoản phạt kỉ lục 4,1 tỉ euro liên quan đến việc sử dụng hệ điều hành Android để gây bất lợi cho các đối thủ.

Marco Pescarmona, Chủ tịch Moltiply Group - công ty đang khiếu nại Google, cho rằng quyết định mới theo DMA sẽ giúp các doanh nghiệp có thêm cơ sở để yêu cầu Google bồi thường. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ nghi ngờ liệu EU có sẵn sàng áp dụng đầy đủ biện pháp mà đạo luật này cho phép để chấm dứt tình trạng Google tiếp tục ưu tiên các dịch vụ của chính mình nếu công ty Mỹ vẫn không tuân thủ quy định.

"DMA là đạo luật rất tốt. Có lẽ vấn đề là DMA quá hiệu quả nên các nhà quản lí lại ngần ngại áp dụng triệt để", Marco Pescarmona bình luận.

Theo các luật sư, Google đang kì vọng yếu tố thời gian sẽ có lợi cho mình, bởi các vụ kiện cạnh tranh thường kéo dài nhiều năm. Gã khổng lồ công nghệ Mỹ cũng vẫn có thể kháng cáo khoản phạt mới theo DMA.

Riêng vụ Google Shopping, gần 20 năm đã trôi qua kể từ thời điểm các hành vi bị cáo buộc diễn ra cho đến khi Google sử dụng hết mọi quyền kháng cáo.

"Đến lúc đó thì Google đã kịp thống lĩnh nhiều thị trường rồi", Matej Pardo nhận xét, đồng thời cho rằng các khoản tiền phạt chỉ là "chi phí để kinh doanh" với Google. Theo ông, quá trình giải quyết các vụ kiện có thể kéo dài tới 8 năm.

Trong vụ kiện của PriceRunner, một tòa án tại Stockholm (thủ đô Thụy Điển) hồi tháng 7 đã ra phán quyết buộc Google phải bồi thường khoảng 1,97 tỉ USD, gồm cả tiền lãi.

Klarna hoan nghênh phán quyết này nhưng cũng không kì vọng PriceRunner sẽ sớm thu được khoản tiền bồi thường, bởi Google gần như chắc chắn sẽ tiếp tục kháng cáo.

"Chúng tôi có thể chờ hơn một năm cho vòng kháng cáo đầu tiên và có thể còn mất thêm nhiều năm nữa", luật sư Pontus Scherp của Klarna cho biết.

DMA có gì?

DMA có hiệu lực từ tháng 11/2022 và bắt đầu được áp dụng đầy đủ từ tháng 3/2024, với mục tiêu tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng hơn trên thị trường số.

Thay vì xử lí vi phạm đã xảy ra như luật chống độc quyền truyền thống, DMA đưa ra các quy tắc mà các hãng công nghệ phải tuân thủ ngay từ đầu để ngăn chặn hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh. Đạo luật áp dụng cho các nền tảng được EU xác định là "người gác cổng" (gatekeeper), tức những doanh nghiệp có ảnh hưởng đặc biệt lớn đến thị trường số nhờ lượng người dùng khổng lồ và khả năng kiểm soát việc kết nối giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng. Các gatekeeper đáng chú ý gồm Alphabet, Apple, Meta, Amazon, Microsoft và ByteDance.

Theo DMA, các gatekeeper không được ưu tiên sản phẩm hoặc dịch vụ của chính mình trên nền tảng, không được ngăn các nhà phát triển ứng dụng hướng người dùng tới các phương thức thanh toán bên ngoài kho ứng dụng. Ngoài ra, DMA yêu cầu gatekeeper cho phép người dùng gỡ bỏ các ứng dụng cài sẵn, thay đổi dịch vụ mặc định và tạo điều kiện để các dịch vụ của đối thủ có thể hoạt động tương thích trong một số trường hợp. Đạo luật còn cấm các gatekeeper sử dụng dữ liệu doanh nghiệp đang kinh doanh trên nền tảng của mình để cạnh tranh trực tiếp với họ.

DMA trao cho Ủy ban châu Âu quyền điều tra và xử phạt nghiêm khắc các doanh nghiệp vi phạm. Mức phạt có thể lên tới 10% doanh thu toàn cầu hằng năm của doanh nghiệp và tăng lên 20% nếu tái phạm.

Trong trường hợp vi phạm có tính hệ thống, EU còn có thể áp dụng các biện pháp khắc phục mang tính cấu trúc, gồm cả yêu cầu doanh nghiệp bán bớt một phần hoạt động hoặc tài sản nhằm khôi phục cạnh tranh trên thị trường.

Google là một trong những doanh nghiệp chịu tác động lớn nhất từ DMA.

DMA đánh dấu sự chuyển dịch trong cách EU quản lí các gã khổng lồ công nghệ, từ xử phạt sau vi phạm sang chủ động đặt ra các quy tắc nhằm ngăn hành vi chống cạnh tranh ngay từ đầu, qua đó thúc đẩy một hệ sinh thái số minh bạch và cạnh tranh hơn.

Sơn Vân