Mưa 'chồng' mưa cả tháng ở miền núi phía Bắc: Báo động đỏ lũ quét và sạt lở đất
Sau gần một tháng hứng chịu các đợt mưa dồn dập kéo dài liên tục từ giữa đến cuối tháng 7/2026, nền đất đá tại các tỉnh miền núi phía Bắc đã hoàn toàn bão hòa nước.
Mưa "chồng" mưa, thiệt hại vượt 500 tỉ đồng
Theo dữ liệu mới nhất từ Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia và Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, khu vực Bắc Bộ vừa trải qua chuỗi ngày mưa giông dai dẳng kéo dài trong suốt tháng 7/2026.
Đáng chú ý, đợt mưa dồn dập diễn ra từ giữa tháng 7 đã khiến ít nhất 7 người chết và mất tích, gây thiệt hại kinh tế ước tính vượt quá 500 tỉ đồng. Trong đó, Lai Châu, Điện Biên và Lào Cai là những địa phương chịu tổn thất nặng nề nhất về hạ tầng giao thông và tài sản của người dân.
Ngay sau đợt mưa trung tuần, từ cuối tháng 7 (đặc biệt các ngày 27 - 29/7/2026), một đợt mưa lớn diện rộng mới lại tiếp tục bao trùm 7 tỉnh vùng núi phía Bắc.
Việc các trận mưa to xuất hiện liên tiếp trên cùng một địa bàn trong gần một tháng khiến hệ thống sông suối nhỏ rơi vào trạng thái báo động, còn các sườn núi dốc đối mặt với nguy cơ đứt gãy địa chất khẩn cấp.
7 tỉnh trọng điểm nằm trong "vùng đỏ"
Hiện 7 tỉnh miền núi phía Bắc cần khẩn trương kích hoạt phương án ứng phó cấp bách:
Lai Châu: Trọng điểm tại các huyện biên giới như Phong Thổ (Dào San), Tam Đường, Nậm Nhùn.
Điện Biên: Các khu vực lòng chảo và huyện vùng cao Tuần Giáo, Mường Chà, Tủa Chùa.
Lào Cai: Bát Xát, Sa Pa, Bắc Hà, Mường Khương, Bảo Yên, Văn Bàn.
Sơn La: Các tuyến đường đèo dốc quanh Mộc Châu, Vân Hồ, Thuận Châu.
Tuyên Quang: Mưa dồn dập tại các khu vực ven sông Lô và các huyện vùng cao Na Hang, Lâm Bình.
Phú Thọ: Nguy cơ sạt lở bờ sông, ngập úng vùng trũng thấp tại Thanh Sơn, Tân Sơn.
Thái Nguyên: Nguy cơ ngập úng đô thị và sạt lở dốc taluy dương tại Định Hóa, Võ Nhai.
Cơ quan khí tượng cảnh báo khi mưa có cường suất lớn hơn 100 mm trong vòng 3h trút xuống một vùng núi đã ngấm đầy nước sau nhiều tuần, nguy cơ xảy ra lũ quét trên sông suối nhỏ và trượt lở đất đá diễn ra gần như ngay tức thì, không có thời gian độ trễ để người dân kịp phản ứng nếu không chủ động sơ tán trước.
Hiện tượng mưa dai dẳng cả tháng (thuật ngữ chuyên môn gọi là mưa bồi hay mưa tích lũy kéo dài) tạo ra kịch bản nguy hiểm gấp nhiều lần so với một trận bão ngắn ngày.
Hiện tượng bão hòa nước: Đất đồi núi tại vùng Tây Bắc và Đông Bắc phần lớn là đất feralit phát triển trên đá phiến, sa thạch. Khi mưa kéo dài gần 30 ngày, lớp mao quản trong đất đã bị lấp đầy nước hoàn toàn, làm mất lực liên kết ma sát giữa các hạt đất.
Tăng áp lực nước lỗ rỗng: Trọng lượng của khối đất tăng lên hàng nghìn tấn. Nước ngấm sâu tạo thành các mặt trượt ngầm bên dưới lòng đất. Chỉ cần một trận mưa cục bộ 50 - 100 mm đóng vai trò "ngòi nổ", toàn bộ vạt đồi có thể đổ sập xuống trong vài giây.
Lũ quét và lũ ống đứt gãy: Ở các khe sâu, đá hộc và cây gỗ chết tích tụ do sạt lở từ trước tạo thành các đập tạm thời. Khi nước mưa tích đủ lớn sẽ gây vỡ đập, tạo thành trận lũ ống cuốn phăng mọi thứ trên đường đi.
Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia đề nghị UBND các tỉnh triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp khẩn cấp: Kiểm tra ngay các vạt đồi, taluy dương có vết nứt dài, hiện tượng sụt lún, cây cối bị nghiêng hoặc nước suối chuyển màu đục ngầu bất thường.
Tổ chức di dời ngay lập tức các hộ dân nằm trong bán kính rủi ro cao ven sông, suối, chân dốc dốc đứng về nơi an toàn trước khi đợt mưa đêm trút xuống; Bố trí lực lượng gác 24/24 giờ tại các ngầm tràn, đoạn đường bị sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở cao, tuyệt đối không cho người và phương tiện đi qua khi có nước lũ chảy xiết.
Đối với người dân sinh sống tại vùng núi, chuẩn bị sẵn giấy tờ tùy thân, thuốc men, đèn pin, thực phẩm khô và nước uống cho gia đình. Khi thấy có các dấu hiệu bất thường (tiếng nổ lớn trong lòng núi, nước suối dâng nhanh và đục, đất đá rơi xuống nhà), cần lập tức hô hoán và tháo chạy lên vùng đất cao, tuyệt đối không tiếc nuối tài sản.
Thiên tai tại khu vực miền núi phía Bắc trong mùa mưa lũ 2026 đang cho thấy tính chất bất thường và tàn phá nghiêm trọng. Sự chủ động của chính quyền và tinh thần cảnh giác cao độ của mỗi người dân chính là "lá chắn" quan trọng nhất để bảo vệ tính mạng và tài sản trước sức tàn phá của bão lũ, sạt lở.
