Thời lượng pin máy tính xách tay tăng vọt trong 6 năm qua

Hiệu năng máy được cải thiện dần theo từng thế hệ bộ xử lí mới. Nhìn chung ta có thể kì vọng các mẫu năm nay vượt trội hơn một chút so với mẫu năm ngoái, chẳng hạn mở ứng dụng nhanh hơn, khả năng đa nhiệm mượt mà hơn, thời gian xuất video giảm đi vài giây hay hình ảnh game tăng thêm vài khung hình.

Cải thiện về hiệu năng qua từng năm thường khá nhỏ, nhưng ngược lại nâng cấp thời lượng pin vài năm gần đây lại tăng vọt đáng kinh ngạc. Dữ liệu của CNET cho thấy thời lượng pin máy tính xách tay tăng lên vượt bậc trong 6 năm qua, và bước nhảy vọt đầu tiên là khi Apple ra mắt MacBook Air M1 vào đầu thập kỉ này – mở màn cho xu hướng không ngừng nâng cấp cho đến nay.

Tăng dần từ MacBook Air M1

Từ mẫu Air đầu tiên dùng dòng chip M do chính Apple tự sản xuất cho đến mẫu Pro M3 năm 2023, Macbook luôn là máy có thời lượng pin lâu nhất mà CNET từng kiểm nghiệm.

Tuy nhiên với sự xuất hiện của các mẫu Microsoft Copilot Plus được trang bị dòng chip Qualcomm Snapdragon X vào năm 2024, máy tính chạy hệ điều hành Windows giành lại ngôi vị dẫn đầu về thời lượng pin.

3 năm qua dòng HP OmniBook với bộ xử lí Snapdragon X luôn có thời lượng pin lâu nhất. CNET năm 2024 ghi nhận OmniBook X 14 hoạt động được hơn 25 giờ. Con số này tăng lên hơn 28 giờ vào năm 2025. Đầu năm nay một mẫu OmniBook đã hoạt động được hơn 34 giờ chỉ với một lần sạc.

Không chỉ thiết bị dùng Snapdragon X, mẫu sở hữu chip Intel 2 thế hệ gần đây nhất cũng tăng đáng kể thời lượng pin. Máy sử dụng Lunar Lake và Panther Lake đủ sức hoạt động cả ngày (24 giờ).

Theo CNET, thời lượng pin trung bình của máy tính xách tay tính đến thời điểm hiện tại là 17,5 giờ – dài hơn mức trung bình năm ngoái 5 giờ, gần gấp đôi mức trung bình giai đoạn 2020 đến 2023 (8 - 9 giờ).

Nếu nhìn lại xa hơn, vào 3 năm cuối thập kỉ trước trung bình máy tính xách tay mà CNET thử nghiệm không thể hoạt động quá 8 giờ chỉ với một lần sạc.

Mấu chốt nằm ở chip

Khối pin không thể lớn hơn vì phải tuân thủ quy định hàng không, công nghệ pin cũng chẳng thay đổi đáng kể trong vài năm gần đây.

Điều thay đổi chính là chip. Chúng trở nên nhỏ gọn và hiệu quả hơn, đặc biệt bộ xử lí của Apple lẫn Qualcomm dựa trên kiến ​​trúc khác tập lệnh x86 truyền thống vốn là cốt lõi của chip Intel từ lúc máy tính cá nhân ra đời cho đến nay.

Cụ thể, hai hãng phát triển dòng chip M và Snapdragon X bằng kiến trúc Arm tiết kiệm năng lượng.

Khác biệt cơ bản giữa Arm với x86 nằm ở kiến trúc tập lệnh. Chip x86 (Intel hoặc AMD) dựa vào điện toán tập lệnh phức tạp để thực hiện các phép tính. Chúng có thể thực hiện nhiều tác vụ trong một chu kì, nhưng lệnh vô cùng phức tạp nên khó giải mã cũng như khó thực thi.

Ngược lại, chip Arm sử dụng kiến trúc tập lệnh rút gọn, chạy nhanh và dễ giải mã hơn dẫn đến tiết kiệm năng lượng hơn. Tuy nhiên nhược điểm là cần nhiều tập lệnh hơn cho cùng một tác vụ làm hạn chế hiệu năng.

Bộ xử lí dòng M đã bước sang thế hệ thứ năm, Snapdragon X cũng lên đến thế hệ thứ hai, khoảng cách hiệu năng giữa chúng với các đối thủ x86 ngày càng được rút ngắn. Song song đó Lunar Lake thế hệ thứ hai và Panther Lake thế hệ thứ ba đã có bước tiến lớn về hiệu năng năng lượng, giúp thiết bị đủ sức hoạt động cả ngày.

Bên cạnh kiến trúc tập lệnh, còn 2 lí do nữa góp phần tăng thời lượng pin. Thứ nhất, chip ngày càng thu nhỏ qua từng thế hệ. Kích thước càng nhỏ thì các bộ phận càng được bố trí chặt chẽ hơn, cần ít năng lượng bật tắt bóng bán dẫn hơn.

Lunar Lake thế hệ đầu có kích thước 3nm, đến thế hệ hiện tại còn 1,8nm. Intel là hãng đầu tiên chuyển sang quy trình sản xuất dưới 2nm.

Snapdragon X thế hệ đầu 4nm, sang thế hệ thứ hai còn 3nm. Apple sử dùng quy trình 3nm từ M3, dòng Ryzen 400 mới nhất của AMD là chip 4 nm.

Thứ hai, chip ngày nay có thiết kế linh hoạt hơn khi kết hợp giữa lõi hiệu năng cao với lõi tiết kiệm năng lượng. Chúng chỉ kích hoạt lõi hiệu năng cao nếu cần thiết, còn tác vụ thường nhật chỉ dùng lõi tiết kiệm năng lượng. Nhờ vậy mà máy tính luôn mát mẻ, yên tĩnh và hoạt động lâu hơn.

Chip cũng sử dụng NPU công suất thấp chuyên xử lý tác vụ trí tuệ nhân tạo, giúp giảm tải cho CPU.

Những máy tính “pin trâu” từng năm

Năm 2021, mẫu máy Windows có thời lượng pin lâu nhất mà CNET kiểm nghiệm là HP Spectre x360 14 với 14 giờ 22 phút. Sang năm sau mẫu đứng đầu chỉ còn 12 giờ 47 phút: LG Gram 16 2-in-1. HP Dragonfly G4 dẫn đầu về thời lượng pin năm 2023 với 14,5 giờ.

Tất cả đều chẳng thể sánh bằng Macbook Air M1 ra mắt năm 2020, thời lượng 15 giờ 33 phút.

Năm 2022, MacBook Pro 13 inch sở hữu chip M2 trở thành mẫu máy đầu tiên mà CNET kiểm nghiệm vượt qua mốc 20 giờ, với thời lượng pin lên đến 20 giờ 53 phút.

Năm tiếp theo MacBook Pro 16 inch sở hữu chip M3 Max củng cố vị thế dẫn đầu của Apple với hơn 21 giờ.

Mùa hè 2024, Qualcomm tung ra dòng Snapdragon X cho máy tính xách tay – giúp thiết bị Windows vượt qua Macbook về thời lượng pin. CNET chứng kiến hàng loạt sản phẩm HP dùng bộ xử lí này lập kỉ lục, bắt đầu từ năm 2024 với OmniBook X 14. Đây là mẫu máy đầu tiên có thời lượng pin dài hơn một ngày (hơn 25 giờ).

Sang năm sau HP OmniBook 5 14 đủ sức hoạt động liên tục hơn 28 giờ. Đầu năm 2026, HP OmniBook 3 16 phá vỡ kỉ lục khi hoạt động không ngừng nghỉ hơn 34 giờ – gần 1 ngày rưỡi.

Intel đạt được tiến bộ lớn ở hai thế chip gần đây nhất: Core Ultra 200 (Lunar Lake) và Core Ultra 300 (Panther Lake). Năm 2024, Acer Swift 14 AI giúp Intel tiến gần hơn đến thời lượng pin cả ngày khi hoạt động liên tục hơn 22 giờ.

Năm ngoái Lenovo Yoga 9i 2-in-1 Aura trở thành mẫu máy dùng chip Intel đầu tiên đủ sức hoạt động hơn một ngày: 25 giờ 45 phút. Đến nay mới chỉ có MSI Prestige 14 Flip AI Plus (dùng chip Intel Core Ultra X7 358H) tiệm cận với 25 giờ 18 phút.

Các hãng sản xuất thiết bị Windows thường ưu tiên bộ xử lí Intel hoặc Qualcomm, nên số lượng sản phẩm được trang bị chip AMD mà CNET kiểm nghiệm rất ít ỏi. Hơn nữa chúng vẫn thua kém khá đáng kể về thời lượng pin.

Thời lượng pin chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, từ bộ xử lí, dung lượng viên pin đến độ phân giải và độ sáng màn hình. Thiết bị lớn thường có không gian chứa viên pin lớn hơn so với thiết bị nhỏ, bù đắp cho việc phải cung cấp năng lượng cho màn hình lớn hơn.

Màn hình là thành phần tiêu thụ nhiều điện năng nhất, nhưng độ phân giải đóng vai trò quan trọng hơn kích thước màn hình. Càng nhiều điểm ảnh phải cấp điện thì pin càng nhanh hết. Độ sáng cũng vậy.

Thời lượng pin dài không làm máy đắt hơn

CNET qua khảo sát ghi nhận hiệu năng mạnh và thời lượng pin dài là hai yếu tố quan trọng hàng đầu thúc đẩy người tiêu dùng sắm máy mới. Tuy nhiên không giống hiệu năng, ta không nhất thiết phải trả nhiều hơn cho thời lượng pin dài hơn.

Một mẫu máy phân khúc bình dân cũng có thể đáp ứng nhu cầu sử dụng thời gian dài, chẳng hạn HP OmniBook 3 16. Dòng OmniBook 3 là sản phẩm giá rẻ, nằm dưới OmniBook 5 tầm trung, dòng OmniBook X cao cấp, dòng OmniBook Ultra hàng đầu.

Snapdragon X X1-26-100 của OmniBook 3 16 là chip cấp thấp, nằm dưới dòng Snapdragon X Plus tầm trung và dòng Snapdragon X Elite cao cấp. Vậy mà máy hoạt động lâu hơn gần 6 giờ so với OmniBook 5 14 (dùng Snapdragon X Plus) nhờ có không gian cho viên pin lớn hơn.

Máy sở hữu viên pin 4 cell 68Wh, trong khi OmniBook 5 14 chỉ lắp viên pin 3 cell 59Wh.

Với Macbook, mẫu Pro thường có pin lớn hơn mẫu Air. Pro 14 inch sở hữu viên pin 72,4Wh, Air 15 inch màn hình lớn hơn lại chỉ dùng pin 66,5Wh. Đặc biệt Pro 16 inch sở hữu viên pin đến 100Wh.

Đừng vội thất vọng với Macbook Neo. Mẫu máy 13 inch này vẫn đủ sức vượt qua gần cả ngày (13,5 giờ) nhờ viên pin 36,5Wh.

Cẩm Bình