Elon Musk bác tin Tesla bán mảng kinh doanh ở Trung Quốc

Hôm 31/7, tờ WSJ đưa tin các cố vấn của Tesla đã thảo luận nhiều phương án có thể áp dụng với hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc, bao gồm tách thành một công ty riêng, bán hoặc đóng cửa. Tuy nhiên, nguồn tin của WSJ cho biết chưa rõ Tesla có thể tiến hành các bước này nhanh đến mức nào và kế hoạch vẫn có thể thay đổi.

“Chuyện này chưa bao giờ xuất hiện trong bất kì cuộc thảo luận nào. Tin giả vô lí”, Elon Musk, người giàu nhất thế giới, viết trên mạng xã hội X để phản hồi thông tin trên.

Thương vụ sáp nhập giữa Tesla và SpaceX nếu trở thành sự thật sẽ tạo ra nhiều trở ngại về địa chính trị lẫn quy định, đặc biệt tại Trung Quốc. Hãng hàng không vũ trụ SpaceX là nhà thầu quốc phòng lớn của Mỹ, tham gia các chương trình liên quan đến an ninh quốc gia và vệ tinh, trong khi Tesla đang trực tiếp sở hữu và vận hành các nhà máy sản xuất ô tô điện tại Trung Quốc.

Các nhà đầu tư và chuyên gia phân tích từ lâu đã đồn đoán về khả năng hợp nhất Tesla và SpaceX của Elon Musk. Những đồn đoán này càng gia tăng trong quá trình SpaceX chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) có quy mô kỉ lục hồi tháng 6, huy động được tới 75 tỉ USD, sau đó tăng lên 85,7 tỉ USD.

Theo WSJ, những năm gần đây, Elon Musk đã chỉ đạo các lãnh đạo Tesla tổ chức hoạt động của công ty theo hướng tách biệt rõ ràng giữa bộ phận kinh doanh tại Mỹ và Trung Quốc. Mục tiêu là đảm bảo rằng nếu xảy ra xung đột địa chính trị giữa hai nước, ít nhất hoạt động của Tesla tại Mỹ vẫn có thể tiếp tục tồn tại.

Khác với nhiều hãng ô tô nước ngoài, hoạt động kinh doanh xe điện của Tesla ở Trung Quốc không được tổ chức dưới hình thức liên doanh với một đối tác địa phương.

Gigafactory Shanghai (nhà máy ở thành phố Thượng Hải, Trung Quốc) hiện vẫn là cơ sở sản xuất ô tô điện lớn nhất và có năng suất cao nhất của Tesla trên toàn cầu. Đây cũng là trung tâm xuất khẩu quan trọng của Tesla sang châu Âu, Canada và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nhà máy này chiếm hơn một nửa tổng lượng ô tô điện Tesla bàn giao trên toàn cầu, với công suất sản xuất hơn 950.000 xe mỗi năm.

Lo ngại về an ninh quốc gia

Đầu tháng 7, Elon Musk để ngỏ khả năng Tesla sáp nhập với SpaceX, công ty hiện có vốn hóa thị trường 1.480 tỉ USD. Giám đốc điều hành Tesla và SpaceX không bác bỏ khả năng này, đồng thời cho biết hai doanh nghiệp ngày càng có nhiều điểm giao thoa trong hoạt động.

Tuy nhiên, các nhà phân tích của tập đoàn tài chính JPMorgan cho rằng việc xin phê duyệt pháp lý việc sáp nhập cho cả hai công ty sẽ rất khó khăn, đặc biệt tại Trung Quốc. Những lo ngại về an ninh quốc gia liên quan đến mối quan hệ của SpaceX với chính phủ Mỹ có thể gây khó khăn cho một thương vụ như vậy.

Gigafactory Shanghai đóng vai trò là tuyến xuất khẩu quan trọng với Tesla, trong khi Trung Quốc cũng là thị trường lớn thứ hai của hãng trên toàn cầu, chỉ sau Mỹ. Tuy nhiên, Tesla đang chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các hãng xe Trung Quốc, điển hình là BYD.

WSJ đưa tin các lãnh đạo Tesla cũng đã thảo luận phương án thành lập một đơn vị bán hàng riêng để phụ trách hoạt động xuất khẩu xe điện từ nhà máy ở Thượng Hải. Tesla có thể xây dựng các hệ thống văn phòng riêng biệt và ngăn nhân viên tại Trung Quốc truy cập trực tiếp vào hệ thống các đơn vị khác của công ty, theo WSJ.

Gwynne Shotwell, Chủ tịch kiêm Giám đốc vận hành SpaceX, cũng thừa nhận việc hợp nhất hai công ty có thể mang lại một số lợi ích. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC hồi tháng 6, bà cho rằng việc đưa hai công ty về cùng một tổ chức “có thể giúp cuộc sống của Elon Musk dễ dàng hơn một chút” nhờ đơn giản hóa hoạt động quản lí các doanh nghiệp của ông.

Gwynne Shotwell gia nhập SpaceX từ năm 2002 và là một trong những nhân viên đầu tiên của công ty này.

Tại SpaceX, Elon Musk kiểm soát phần lớn hoạt động ra quyết định khi nắm giữ khoảng 82% quyền biểu quyết. Ở Tesla, ông còn là thành viên hội đồng quản trị và thường có ảnh hưởng rất lớn đến các quyết định của công ty.

Thông qua pháp nhân tại Trung Quốc, Tesla đã đạt được chi phí sản xuất thấp nhất với mẫu ô tô điện Model 3 và Model Y nhờ mạng lưới hơn 400 nhà cung cấp trong nước này. Một lãnh đạo Tesla Trung Quốc trước đây cho biết hơn 60 trong số các nhà cung cấp này cũng cung ứng linh kiện cho Tesla trên toàn cầu.

Lượng xe Model 3 và Model Y sản xuất tại Trung Quốc được Tesla bàn giao trong tháng 6 tăng 24,4% so với cùng kì năm trước, lên 89.091 xe. Trong quý II/2026, tổng doanh số ô tô điện tại Trung Quốc cộng lượng xe xuất khẩu từ nhà máy Thượng Hải tăng 32,8% so với cùng kì.

Tesla cho biết hơn 95% linh kiện sử dụng cho Model 3 sản xuất tại Trung Quốc và phiên bản Model Y nâng cấp được mua từ các nhà cung cấp trong nước này.

Elon Musk có lịch sử sáp nhập các công ty của mình

Elon Musk từ lâu đã nổi tiếng với việc sáp nhập các công ty trong hệ sinh thái của mình.

Tháng 2/2026, SpaceX sáp nhập với xAI trong một thương vụ định giá doanh nghiệp hợp nhất ở mức 1.250 tỉ USD. Khi đó, Elon Musk cho biết mục tiêu chính của thương vụ là xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian. Thỏa thuận này mang đến cho SpaceX các trung tâm dữ liệu, mạng xã hội X, mô hình và chatbot Grok kèm công cụ tạo ảnh AI.

Trước đó, cuối tháng 3/2025, xAI đã mua lại nền tảng X thông qua một thỏa thuận trao đổi cổ phiếu trị giá 45 tỉ USD.

“Sự kết hợp này định giá xAI ở mức 80 tỉ USD và X ở mức 33 tỉ USD (45 tỉ USD trừ 12 tỉ USD nợ)”, Elon Musk viết. Thương vụ định giá công ty hợp nhất ở mức 113 tỉ USD.

Tesla và SpaceX có nhiều mối liên kết

Tesla và SpaceX hiện đã chia sẻ một số nguồn lực với nhau, gồm cả đội ngũ kỹ sư.

Tesla đã đầu tư khoảng 2 tỉ USD vào xAI. Sau khi xAI sáp nhập với SpaceX, khoản đầu tư này được chuyển thành cổ phần trực tiếp tại SpaceX.

Gwynne Shotwell thừa nhận rằng hai công ty có nhiều điểm tương đồng về tầm nhìn phát triển. Tuy nhiên, ưu tiên hiện nay của bà vẫn là chế tạo tên lửa, mở rộng dịch vụ Internet băng rộng Starlink, thực hiện các nhiệm vụ tới Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Gwynne Shotwell cho rằng hoạt động mua bán và sáp nhập sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tương lai, đặc biệt ở lĩnh vực AI. Giữa tháng 6, SpaceX thông báo sẽ mua lại Anysphere, hãng phần mềm đứng sau công cụ lập trình bằng AI nổi tiếng Cursor, với giá 60 tỉ USD. Thương vụ này nhằm giúp SpaceX mở rộng sự hiện diện trong thị trường AI dành cho doanh nghiệp.

"Tôi nghĩ chúng ta sẽ còn thấy nhiều thương vụ như vậy nữa, không chỉ riêng SpaceX mà trên toàn ngành", nữ doanh nhân 62 tuổi người Mỹ nói.

Phát biểu trên cho thấy ban lãnh đạo SpaceX vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục mở rộng đế chế công nghệ của Elon Musk thông qua các thương vụ sáp nhập và thâu tóm, đặc biệt khi AI ngày càng trở thành trọng tâm trong chiến lược phát triển dài hạn của công ty.

Sơn Vân