Chuyển đổi số quốc gia: Cú hích từ dịch vụ công chủ động và nền tảng dữ liệu số
Khung pháp lí đồng bộ cùng các nền tảng dữ liệu số quốc gia đang được triển khai mạnh mẽ, tạo bước ngoặt lớn đưa tiến trình chuyển đổi số quốc gia đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.
Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 7 của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương và Cục phó Cục Chuyển đổi số quốc gia Lê Anh Tuấn đã thông tin chi tiết về những bước tiến chiến lược trong tiến trình xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam.
Theo ông Lê Anh Tuấn, Cục phó Cục Chuyển đổi số quốc gia trong tháng 7 vừa qua, lĩnh vực chuyển đổi số quốc gia đã ghi nhận những bước tiến quan trọng mang tính bước ngoặt với việc hoàn thiện đồng bộ hành lang pháp lí và các chiến lược thực thi cụ thể. Tâm điểm là Nghị định số 224, văn bản được định hình như một hành lang quản lí thống nhất, quy định xuyên suốt từ chiến lược cấp cao cho đến việc lập các chương trình hành động về chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Dựa trên nền tảng pháp lí vững chắc này, toàn bộ các bộ, ngành cùng các địa phương trên cả nước đang gánh vác trách nhiệm xây dựng kế hoạch chuyển đổi số định hướng 5 năm và hằng năm, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt kiến trúc tổng thể không gian số để đảm bảo tính nhất quán tuyệt đối trong quá trình triển khai thực tế. Song song với đó, Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030 cũng đã được trình lên Thủ tướng Chính phủ, thiết lập nên các mục tiêu đầy tham vọng cho cả ba trụ cột cốt lõi của nền kinh tế số.
Đột phá từ Chính phủ số và dịch vụ công chủ động
Về phương diện xây dựng Chính phủ số, chiến lược đề ra định hướng dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình cung cấp dịch vụ công bị động sang mô hình chủ động phục vụ người dân. Điều này đồng nghĩa với việc thay vì để người dân phải trực tiếp đi thực hiện các thủ tục hành chính rườm rà như trước đây, hệ thống công nghệ sẽ tự động xử lý toàn bộ quy trình dựa trên kho dữ liệu sẵn có.
Các ví dụ điển hình bao gồm việc tự động cấp giấy khai sinh khi dữ liệu y tế từ bệnh viện được liên kết, hay hệ thống tự động thông báo và tiến hành làm thủ tục gia hạn giấy phép lái xe ngay khi đến hạn. Hơn thế nữa, mục tiêu chiến lược đặt ra là 100% các bộ, ngành và địa phương phải ứng dụng các nền tảng số quốc gia để đưa toàn bộ hoạt động hành chính của cơ quan nhà nước lên môi trường số, qua đó đảm bảo mọi công tác quản lý và ra quyết định đều phải dựa trên phân tích dữ liệu thực tế.
Đặc biệt, tại cấp tỉnh, toàn bộ 100% các Trung tâm điều hành thông minh (IOC) sẽ được tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) hiện đại để thực hiện chức năng phân tích, cảnh báo sớm và hỗ trợ đắc lực cho công tác giám sát điều hành.
Đối với hai trụ cột quan trọng là kinh tế số và xã hội số, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu lớn là đưa kinh tế số chiếm tỉ trọng 30% trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP), đồng thời hỗ trợ thành công cho khoảng 500.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi số thành công. Trong đời sống xã hội hằng ngày, mục tiêu đặt ra là mỗi người dân đều sẽ sở hữu một hồ sơ sức khỏe điện tử cá nhân, cùng với đó là khoảng 10 triệu lao động sẽ được đào tạo một cách bài bản, chuyên sâu về các kĩ năng số thiết yếu. Nhằm đảm bảo các nhiệm vụ trọng tâm này không bị chồng chéo, dàn trải lãng phí nguồn lực,
Kiến trúc tổng thể quốc gia số đã chính thức được ban hành, xác định rõ ràng các thành phần dùng chung từ trung ương đến cơ sở. Theo thống kê hiện tại, đã có danh mục gồm 20 cơ sở dữ liệu quốc gia cùng 79 nền tảng số quốc gia dùng chung từ cấp trung ương đến tận cấp xã được xác lập vững chắc, bao gồm các hệ thống tiêu biểu như VNeID hay Cổng dịch vụ công quốc gia.
Vấn đề nâng cao chất lượng dịch vụ và siết chặt quy trình đầu tư công nghệ thông tin cũng được giải quyết triệt để thông qua các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ cụ thể. Thông tư số 39 ra mắt trong năm 2026 cung cấp phương pháp luận rõ ràng để xác định chi phí đầu tư mua sắm hệ thống thông tin, trong khi đó Thông tư số 41 cùng năm lại đặt ra các tiêu chuẩn chất lượng vô cùng khắt khe, áp dụng xuyên suốt từ khâu thiết kế ban đầu đến vận hành và nghiệm thu.
Đặc biệt, nhằm cải thiện toàn diện trải nghiệm của người dân, Văn bản số 666 đã ban hành bộ tiêu chí đánh giá thủ tục hành chính, đảm bảo nguyên tắc để người dân "chỉ phải cung cấp thông tin một lần duy nhất". Giải pháp này giúp loại bỏ hoàn toàn các khâu trung gian phiền hà, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và trả kết quả điện tử. Toàn bộ các chính sách mới này đã được phổ biến rộng rãi thông qua các hội nghị tại Gia Lai và TP.Hồ Chí Minh trong tháng 7 vừa qua.
Tích hợp và số hóa toàn diện dữ liệu quản lý nhà nước
Trao đổi thêm với phóng viên tạp chí Một Thế Giới, ông Trần Quang Hưng,
.png)
Mục tiêu chiến lược của Bộ là nền tảng này sẽ tích hợp thành công toàn bộ các hoạt động liên quan đến chức năng quản lý nhà nước lên cùng một hệ thống số duy nhất, qua đó tạo động lực mạnh mẽ nâng cao hiệu quả quản lí, điều hành. Ngay từ thời điểm cuối năm 2025, Bộ đã tiến hành thử nghiệm thành công và đưa vào vận hành chính thức hợp phần quản lí nhiệm vụ KH&CN trực tuyến. Đến nay, hầu hết các bộ, ngành và địa phương trên cả nước đều đang sử dụng hiệu quả hợp phần này.
Trong tháng tới đây, Trung tâm Chuyển đổi số của Bộ sẽ tiếp tục cho ra mắt các hợp phần mới, trong đó có hai hợp phần trọng tâm dự kiến triển khai ngay trong năm nay. Hợp phần thứ nhất tập trung vào việc quản lí dữ liệu ngân sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhằm số hóa toàn diện các hoạt động chi ngân sách từ Trung ương xuống địa phương, giúp theo dõi chính xác nguồn kinh phí, tiến độ giải ngân và phục vụ công tác hoạch định chính sách vĩ mô.
Quản lí hiện trạng và tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số quốc gia
Bên cạnh hợp phần ngân sách, hợp phần trọng tâm thứ hai dự kiến sẽ chính thức đi vào hoạt động trong tháng 8 này chính là hệ thống quản lí hiện trạng chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc. Hợp phần chuyên biệt này sẽ thiết lập nên một bức tranh tổng thể vô cùng trực quan, số hóa toàn diện mọi thông tin chi tiết về hạ tầng số, bao gồm hệ thống máy tính, thiết bị văn phòng, nền tảng số, cơ sở dữ liệu, trung tâm dữ liệu và hạ tầng mạng viễn thông. Mục tiêu cốt lõi là đánh giá chính xác mức độ đầu tư, năng lực vận hành của từng cơ quan, đơn vị; giúp các địa phương tự đánh giá năng lực và giúp lãnh đạo các cấp kịp thời phát hiện ra những điểm nghẽn để ưu tiên nguồn lực đầu tư phát triển.
.png)
Trao đổi thêm với phóng viên tạp chí Một Thế Giới, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh rằng đây đều là những nội dung mang tính chất nền tảng cốt lõi trong công cuộc triển khai chuyển đổi số, nhằm mục đích tạo lập một khung hành động thống nhất, đầy đủ và toàn diện cho toàn bộ hệ thống chính trị.
Vấn đề cốt lõi được đặt ra hiện nay là toàn hệ thống phải tập trung cao độ để tháo gỡ dứt điểm những khó khăn, vướng mắc còn tồn đọng; đồng thời tiếp tục hoàn thiện khung cơ chế, chính sách cùng các giải pháp tổ chức thực hiện nhằm không ngừng nâng cao hiệu quả chuyển đổi số trên tất cả các lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội.
Trong đó, trọng tâm cấp thiết nhất là phải giải quyết triệt để các điểm nghẽn cản trở tiến trình chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương; tăng cường hơn nữa mối quan hệ phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị; bảo đảm nguồn dữ liệu luôn được kết nối thông suốt, chia sẻ an toàn và khai thác một cách hiệu quả nhất, qua đó đóng góp thiết thực vào việc thúc đẩy công cuộc chuyển đổi số quốc gia đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.