Startup AI gây tranh cãi với lời hứa dùng công nghệ 'cứu' những mối quan hệ
AI có thể đặt hoa, đặt bàn giúp người yêu, nhưng liệu có cứu được một mối quan hệ?
Một quảng cáo của startup AI Orchid đang gây tranh luận khi giới thiệu trợ lý AI có thể thay người dùng nhớ ngày kỷ niệm, đặt nhà hàng, mua hoa và xử lý hàng loạt việc vốn được xem là biểu hiện của sự quan tâm trong tình yêu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng công nghệ có thể hỗ trợ quản lý công việc, nhưng không thể thay thế sự hiện diện và kết nối cảm xúc giữa hai người.
Khi AI trở thành "người yêu hộ"
Trong video quảng bá của Orchid, một chàng trai mải mê chơi game, quên mất ngày kỷ niệm với bạn gái. Khi trợ lý AI nhắc nhở, anh định tự xoay xở nhưng lập tức nhận được câu trả lời: "Bạn không làm được, đó là lý do tôi ở đây".
Sau đó, AI tự đặt bàn nhà hàng, mua đúng loài hoa bạn gái yêu thích và lên kế hoạch cho buổi hẹn. Điều đáng chú ý là cô gái biết toàn bộ những việc này do AI thực hiện, nhưng cuối cùng chàng trai vẫn được ghi nhận như người chuẩn bị tất cả.
Thông điệp quảng cáo nhanh chóng gây tranh cãi trên mạng xã hội. Nhiều ý kiến cho rằng thay vì giúp các cặp đôi gắn kết hơn, AI đang được quảng bá như một công cụ "vá" những mối quan hệ thiếu sự quan tâm và trách nhiệm từ một phía.
AI không thể thay thế hành động quan tâm của con người thực
Lauren Maher, chuyên gia trị liệu hôn nhân và gia đình tại Los Angeles (Mỹ) cho biết trên Wired, việc giao cho AI xử lý những cuộc trò chuyện hoặc hành động quan trọng trong mối quan hệ có thể khiến các cặp đôi né tránh những vấn đề cốt lõi.
"Bỏ qua những cuộc giao tiếp khó khăn nhưng cần thiết sẽ khiến các cặp đôi mất đi cơ hội cùng trưởng thành. Một ứng dụng AI không thể bù đắp cho sự thiếu quan tâm hay chăm sóc thật sự, và cũng không thể khiến một người cảm thấy được yêu thương nếu đối phương không thực sự hiện diện", bà nhận định.
Maher cũng nhắc đến khái niệm "tam giác hóa" (triangulation) trong trị liệu tâm lý, tức hai người không trao đổi trực tiếp mà thông qua một bên thứ ba. Trong trị liệu cặp đôi, đây thường được xem là cách giao tiếp không lành mạnh vì làm suy yếu sự kết nối giữa hai người.
Theo bà, AI đang tạo ra một phiên bản mới của hiện tượng này, khi các cặp đôi bắt đầu đưa một thực thể không phải con người vào quá trình giao tiếp và giải quyết mâu thuẫn. Dù có thể mang lại sự thuận tiện trong ngắn hạn, điều đó không giúp giải quyết những vấn đề vốn tồn tại trong mối quan hệ.
Càng nhiều lời khuyên AI, càng khó quyết định
Không chỉ việc "nhờ AI yêu hộ" gây tranh cãi, hiệu quả của các trợ lý AI trong chuyện tình cảm cũng chưa được chứng minh rõ ràng.
Theo khảo sát của ứng dụng chiêm tinh Hint với hơn 13.000 người trưởng thành tại Mỹ, châu Âu và Mỹ Latinh, 59% người tham gia cho biết lời khuyên từ AI khiến họ cảm thấy bối rối hơn thay vì dễ đưa ra quyết định. Trong khi đó, 47% thừa nhận các gợi ý của AI khiến họ trì hoãn việc giải quyết những vấn đề trong mối quan hệ.
Những con số này không khẳng định AI gây hại cho tình yêu, nhưng cho thấy công nghệ vẫn khó thay thế vai trò của sự đồng cảm, giao tiếp trực tiếp và khả năng chịu trách nhiệm trong các mối quan hệ.
AI có thể quản lý công việc, nhưng không thể yêu thay con người
Thực tế, tham vọng của Orchid không chỉ dừng ở các mối quan hệ. Startup này hướng tới xây dựng một trợ lý AI có thể tự động xử lý công việc trên nhiều ứng dụng khác nhau, từ nhắn tin, đặt lịch đến quản lý quy trình làm việc. Tuy nhiên, chính chiến dịch quảng cáo xoay quanh một cặp đôi lại làm dấy lên câu hỏi lớn hơn: Liệu AI nên dừng ở việc giúp con người tiết kiệm thời gian, hay sẽ dần thay thế cả những hành động vốn được xem là biểu hiện của sự quan tâm?
Tại Việt Nam, việc sử dụng ChatGPT, Gemini hay các chatbot AI để viết tin nhắn, gợi ý quà tặng, lên lịch hẹn hoặc tư vấn chuyện tình cảm đã không còn xa lạ, đặc biệt với giới trẻ. Trên các diễn đàn và mạng xã hội, nhiều người chia sẻ cách nhờ AI soạn lời xin lỗi, trả lời tin nhắn sau khi cãi nhau, thậm chí phân tích tâm lý đối phương để tìm cách ứng xử.
Về mặt tích cực, AI có thể giúp con người nói hay hơn, nhớ nhiều hơn và sắp xếp mọi thứ chỉn chu một cách chỉnh chu hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia tâm lý, điều khiến một mối quan hệ bền vững không nằm ở việc món quà được chuẩn bị hoàn hảo đến đâu, mà ở việc người trong cuộc có thực sự dành thời gian, sự chú ý và cảm xúc cho nhau hay không. Đây cũng là điều mà AI, dù ngày càng thông minh đến đâu, vẫn chưa thể thay thế được cảm xúc của con người.