‘Sơn tên lửa màu hồng?' và các câu hỏi của cổ đông SpaceX giữa cú lao dốc hậu IPO

Học theo một cách làm quen thuộc tại Tesla, SpaceX đã mở diễn đàn trực tuyến để nhà đầu tư gửi câu hỏi trước cuộc họp công bố kết quả kinh doanh, dự kiến có sự tham gia của Giám đốc điều hành Elon Musk. Người dùng có thể gửi câu hỏi và bình chọn câu nào sẽ được trả lời, tạo ra một danh sách được xếp hạng theo mức độ quan tâm.

Những câu hỏi bất ngờ của cổ đông SpaceX

Trong số những câu hỏi được cổ đông bình chọn nhiều nhất trước cuộc họp ngày 4/8 có đề nghị SpaceX cung cấp thêm hình ảnh và video về hệ thống đổ bộ có người lái Starship Human Landing System, được thiết kế để đưa phi hành gia lên Mặt trăng trong chương trình Artemis của NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ) vào năm 2027.

Các nhà đầu tư cũng hỏi liệu Asteroid, linh vật hình chó Shiba Inu được SpaceX giới thiệu gần đây và bán dưới dạng thú nhồi bông giá 35 USD, có thể đóng vai trò lớn hơn trong các hoạt động giáo dục, hỗ trợ tổ chức từ thiện dành cho trẻ em và hoạt động cộng đồng hay không.

Một số cổ đông khác muốn biết khi nào Starship thế hệ mới sẽ có thể tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo, lúc nào SpaceX có thể thu hồi cả tầng đẩy và tầng trên của tên lửa, cũng như liệu có cách nào cải thiện thiết kế bên ngoài Starship hay không.

“Chúng ta có thể sơn tên lửa màu hồng không?”, một nhà đầu tư hỏi.

Một nhà đầu tư khác đề xuất bán quyền tài trợ cho từng tấm chắn nhiệt của tên lửa, để người hâm mộ có thể trả tiền và đưa tên mình lên không gian.

Sự đa dạng khá bất ngờ của các câu hỏi xuất hiện sau khi SpaceX dành khoảng 30% số cổ phần trong đợt IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) cho nhà đầu tư cá nhân. Đây là một trong những tỉ lệ phân bổ cho nhà đầu tư cá nhân lớn nhất ở một đợt niêm yết lớn tại Mỹ.

Cổ phiếu SpaceX hiện còn 108,37 USD khi chốt phiên 31/7, mất hơn một nửa giá trị so với mức đỉnh trong phiên sau IPO - khoảng 225,64 USD vào ngày 16/6. Tuy vậy, những câu hỏi về triển vọng kinh doanh và tình hình tài chính của SpaceX lại tương đối ít được quan tâm.

Những câu hỏi thuộc nhóm này nhận được một số lượt bình chọn chủ yếu xoay quanh thời điểm SpaceX đưa các trung tâm dữ liệu AI lên quỹ đạo, thay vì tập trung vào vấn đề tài chính.

Tính đến chiều muộn 31/7, câu hỏi “Khi nào mảng kinh doanh AI của SpaceX có thể tự tạo ra đủ doanh thu để trang trải chi phí?” chỉ đứng ở vị trí thứ 183 về mức độ quan tâm.

Tesla công bố kết quả kinh doanh quý vừa qua hôm 22/7. Sau đó, các nhà đầu tư liên tục chất vấn Giám đốc điều hành Elon Musk về khả năng sáp nhập Tesla với SpaceX. Một số câu hỏi về chủ đề này nhận được hơn 100 lượt bình chọn từ cổ đông Tesla.

Thế nhưng, chủ đề tương tự gần như không xuất hiện trên diễn đàn của SpaceX. Nó chỉ được đề cập một lần và nhận đúng một lượt bình chọn vào sáng 31/7, sau khi tờ WSJ đưa tin các lãnh đạo Tesla được yêu cầu chuẩn bị phương án tách hoặc bán hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc trước khả năng sáp nhập với SpaceX.

Elon Musk đã bác bỏ thông tin này sau đó. “Chuyện này chưa bao giờ xuất hiện trong bất kì cuộc thảo luận nào. Tin giả vô lí”, Elon Musk viết trên mạng xã hội X để phản hồi thông tin trên.

Phần lớn nhà đầu tư cá nhân vẫn lạc quan về tương lai của SpaceX. Tuy nhiên, một người đặt câu hỏi liệu tầm nhìn dài hạn của Elon Musk có khiến việc đầu tư vào SpaceX còn đáng giá hay không.

Elon Musk từng nói những tiến bộ về AI và robot có thể tạo ra một thế giới dư dả trong tương lai, nơi hàng hóa và dịch vụ trở nên rẻ đến mức tiền có thể mất đi phần lớn tầm quan trọng.

“Nếu tiền sẽ không còn quan trọng trong 10 năm nữa như Elon Musk mới đây tuyên bố, vậy tại sao mọi người lại nên mua thêm cổ phiếu và đầu tư để có thêm tiền?”, một nhà đầu tư đặt câu hỏi.

Câu hỏi này không nhận được lượt bình chọn nào, trong khi còn vài ngày nữa SpaceX sẽ công bố báo cáo kết quả kinh doanh quý đầu tiên kể từ khi trở thành công ty đại chúng.

Elon Musk gặp những trở ngại gì nếu muốn sáp nhập Tesla và SpaceX?

Elon Musk từ lâu đã nổi tiếng với việc sáp nhập các công ty trong hệ sinh thái của mình.

Tháng 2/2026, SpaceX sáp nhập với xAI trong một thương vụ định giá doanh nghiệp hợp nhất ở mức 1.250 tỉ USD. Khi đó, Elon Musk cho biết mục tiêu chính của thương vụ là xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian. Thỏa thuận này mang đến cho SpaceX các trung tâm dữ liệu, mạng xã hội X, mô hình và chatbot Grok kèm công cụ tạo ảnh AI.

Trước đó, cuối tháng 3/2025, xAI đã mua lại nền tảng X thông qua một thỏa thuận trao đổi cổ phiếu trị giá 45 tỉ USD.

“Sự kết hợp này định giá xAI ở mức 80 tỉ USD và X ở mức 33 tỉ USD (45 tỉ USD trừ 12 tỉ USD nợ)”, Elon Musk viết. Thương vụ định giá công ty hợp nhất ở mức 113 tỉ USD.

Thương vụ sáp nhập giữa Tesla và SpaceX nếu trở thành sự thật sẽ gặp nhiều trở ngại về địa chính trị lẫn quy định, đặc biệt tại Trung Quốc. Hãng hàng không vũ trụ SpaceX là nhà thầu quốc phòng lớn của Mỹ, tham gia các chương trình liên quan đến an ninh quốc gia và vệ tinh, trong khi Tesla đang trực tiếp sở hữu và vận hành các nhà máy sản xuất ô tô điện tại Trung Quốc.

Các nhà đầu tư và chuyên gia phân tích từ lâu đã đồn đoán về khả năng hợp nhất Tesla và SpaceX của Elon Musk. Những đồn đoán này càng gia tăng trong quá trình SpaceX chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) có quy mô kỉ lục hồi tháng 6, huy động được tới 75 tỉ USD, sau đó tăng lên 85,7 tỉ USD.

Theo WSJ, những năm gần đây, Elon Musk đã chỉ đạo các lãnh đạo Tesla tổ chức hoạt động của công ty theo hướng tách biệt rõ ràng giữa bộ phận kinh doanh tại Mỹ và Trung Quốc. Mục tiêu là đảm bảo rằng nếu xảy ra xung đột địa chính trị giữa hai nước, ít nhất hoạt động của Tesla tại Mỹ vẫn có thể tiếp tục tồn tại.

Khác với nhiều hãng ô tô nước ngoài, hoạt động kinh doanh xe điện của Tesla ở Trung Quốc không được tổ chức dưới hình thức liên doanh với một đối tác địa phương.

Gigafactory Shanghai (nhà máy ở thành phố Thượng Hải, Trung Quốc) hiện vẫn là cơ sở sản xuất ô tô điện lớn nhất và có năng suất cao nhất của Tesla trên toàn cầu. Đây cũng là trung tâm xuất khẩu quan trọng của Tesla sang châu Âu, Canada và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nhà máy này chiếm hơn một nửa tổng lượng ô tô điện Tesla bàn giao trên toàn cầu, với công suất sản xuất hơn 950.000 xe mỗi năm.

Đầu tháng 7, Elon Musk để ngỏ khả năng Tesla sáp nhập với SpaceX, công ty hiện có vốn hóa thị trường 1.430 tỉ USD. Giám đốc điều hành Tesla và SpaceX không bác bỏ khả năng này, đồng thời cho biết hai doanh nghiệp ngày càng có nhiều điểm giao thoa trong hoạt động.

Tuy nhiên, các nhà phân tích của tập đoàn tài chính JPMorgan cho rằng việc xin phê duyệt pháp lý việc sáp nhập cho cả hai công ty sẽ rất khó khăn, đặc biệt tại Trung Quốc. Những lo ngại về an ninh quốc gia liên quan đến mối quan hệ của SpaceX với chính phủ Mỹ có thể gây khó khăn cho một thương vụ như vậy.

Gigafactory Shanghai đóng vai trò là tuyến xuất khẩu quan trọng với Tesla, trong khi Trung Quốc cũng là thị trường lớn thứ hai của hãng trên toàn cầu, chỉ sau Mỹ. Tuy nhiên, Tesla đang chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các hãng xe Trung Quốc, điển hình là BYD.

WSJ đưa tin các lãnh đạo Tesla cũng đã thảo luận phương án thành lập một đơn vị bán hàng riêng để phụ trách hoạt động xuất khẩu xe điện từ nhà máy ở Thượng Hải. Tesla có thể xây dựng các hệ thống văn phòng riêng biệt và ngăn nhân viên tại Trung Quốc truy cập trực tiếp vào hệ thống các đơn vị khác của công ty, theo WSJ.

Gwynne Shotwell, Chủ tịch kiêm Giám đốc vận hành SpaceX, cũng thừa nhận việc hợp nhất hai công ty có thể mang lại một số lợi ích. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC hồi tháng 6, bà cho rằng việc đưa hai công ty về cùng một tổ chức “có thể giúp cuộc sống của Elon Musk dễ dàng hơn một chút” nhờ đơn giản hóa hoạt động quản lí các doanh nghiệp của ông.

Gwynne Shotwell gia nhập SpaceX từ năm 2002 và là một trong những nhân viên đầu tiên của công ty này.

Tại SpaceX, Elon Musk kiểm soát phần lớn hoạt động ra quyết định khi nắm giữ khoảng 82% quyền biểu quyết. Ở Tesla, ông còn là thành viên hội đồng quản trị và thường có ảnh hưởng rất lớn đến các quyết định của công ty.

Thông qua pháp nhân tại Trung Quốc, Tesla đã đạt được chi phí sản xuất thấp nhất với mẫu ô tô điện Model 3 và Model Y nhờ mạng lưới hơn 400 nhà cung cấp trong nước này. Một lãnh đạo Tesla Trung Quốc trước đây cho biết hơn 60 trong số các nhà cung cấp này cũng cung ứng linh kiện cho Tesla trên toàn cầu.

Lượng xe Model 3 và Model Y sản xuất tại Trung Quốc được Tesla bàn giao trong tháng 6 tăng 24,4% so với cùng kì năm trước, lên 89.091 xe. Trong quý II/2026, tổng doanh số ô tô điện tại Trung Quốc cộng lượng xe xuất khẩu từ nhà máy Thượng Hải tăng 32,8% so với cùng kì.

Tesla cho biết hơn 95% linh kiện sử dụng cho Model 3 sản xuất tại Trung Quốc và phiên bản Model Y nâng cấp được mua từ các nhà cung cấp trong nước này.

Tesla và SpaceX hiện đã chia sẻ một số nguồn lực với nhau, gồm cả đội ngũ kỹ sư.

Tesla đã đầu tư khoảng 2 tỉ USD vào xAI. Sau khi xAI sáp nhập với SpaceX, khoản đầu tư này được chuyển thành cổ phần trực tiếp tại SpaceX.

Gwynne Shotwell thừa nhận rằng hai công ty có nhiều điểm tương đồng về tầm nhìn phát triển. Tuy nhiên, ưu tiên hiện nay của bà vẫn là chế tạo tên lửa, mở rộng dịch vụ Internet băng rộng Starlink, thực hiện các nhiệm vụ tới Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Gwynne Shotwell cho rằng hoạt động mua bán và sáp nhập sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tương lai, đặc biệt ở lĩnh vực AI. Giữa tháng 6, SpaceX thông báo sẽ mua lại Anysphere, hãng phần mềm đứng sau công cụ lập trình bằng AI nổi tiếng Cursor, với giá 60 tỉ USD. Thương vụ này nhằm giúp SpaceX mở rộng sự hiện diện trong thị trường AI dành cho doanh nghiệp.

"Tôi nghĩ chúng ta sẽ còn thấy nhiều thương vụ như vậy nữa, không chỉ riêng SpaceX mà trên toàn ngành", nữ doanh nhân 62 tuổi người Mỹ nói.

Phát biểu trên cho thấy ban lãnh đạo SpaceX vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục mở rộng đế chế công nghệ của Elon Musk thông qua các thương vụ sáp nhập và thâu tóm, đặc biệt khi AI ngày càng trở thành trọng tâm trong chiến lược phát triển dài hạn của công ty.

Sơn Vân