Cơn khát đồng cho AI đẩy giá lên sát đỉnh lịch sử, thế giới đối mặt nguy cơ thiếu hụt
Cơn khát đồng đang đẩy giá sát mức cao nhất lịch sử. Tất cả bắt nguồn từ nhu cầu của Mỹ và Trung Quốc tăng mạnh để phục vụ làn sóng đầu tư vào AI, trung tâm dữ liệu và xe điện.
Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn bởi các sự cố khai thác và xu hướng tích trữ ngày càng rõ nét, kim loại được ví là "huyết mạch" của nền kinh tế số đang trở thành một trong những mặt hàng chiến lược nhất thế giới.
AI và cơn khát đồng của các nền kinh tế lớn
Thị trường đồng toàn cầu đang bước vào một giai đoạn tăng giá mạnh khi kim loại này trở thành nguyên liệu không thể thiếu cho quá trình phát triển hạ tầng AI và chuyển đổi năng lượng.
Trên Sở Giao dịch Kim loại London (LME), hợp đồng đồng giao sau ba tháng, loại được giao dịch sôi động nhất, đã đạt 13.791 USD/tấn vào cuối tuần qua, chỉ còn cách không xa mức kỉ lục 14.527,5 USD/tấn được thiết lập hồi cuối tháng 1. Trong khi giá nhiều kim loại màu khác như nhôm và niken biến động theo xu hướng giảm do triển vọng kinh tế toàn cầu suy yếu, đồng vẫn duy trì sức tăng đáng kể.
Động lực lớn nhất đến từ nhu cầu bùng nổ của Mỹ và Trung Quốc, hai nền kinh tế đang cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực AI. Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ, kéo theo nhu cầu mở rộng hệ thống truyền tải và phân phối điện. Đồng là vật liệu chủ lực trong dây dẫn, máy biến áp, động cơ điện và hàng loạt thiết bị hạ tầng điện. Ngoài ra, một chiếc xe điện sử dụng lượng đồng cao gấp 3-4 lần xe chạy động cơ đốt trong, khiến xu hướng điện hóa giao thông tiếp tục tạo thêm áp lực lên thị trường.
Một yếu tố khác thúc đẩy nhu cầu tại Mỹ là khả năng chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ áp thuế nhập khẩu đối với đồng tinh luyện trong những năm tới. Dù chưa có quyết định chính thức, việc Nhà Trắng từng phát tín hiệu về mức thuế 15% dự kiến áp dụng từ năm 2027 đã khiến nhiều doanh nghiệp tăng cường nhập khẩu để dự trữ.
Kết quả là lượng tồn kho đồng trên sàn COMEX của New York đã tăng hơn 40% kể từ đầu năm. Trong khi đó, các kho được LME chỉ định lại chứng kiến lượng dự trữ giảm xuống mức thấp nhất trong khoảng 5 tháng do dòng hàng hóa liên tục được chuyển sang Mỹ.
Theo các chuyên gia, thị trường đang phản ánh tâm lí "mua trước để phòng ngừa rủi ro", bên cạnh nhu cầu thực tế từ các dự án AI, điện khí hóa và năng lượng sạch.
Nguồn cung thắt chặt, Trung Quốc tăng tốc nhập khẩu
Không chỉ nhu cầu tăng mạnh, nguồn cung đồng toàn cầu cũng gặp nhiều khó khăn. Một trong những nguyên nhân quan trọng là sự cố tại mỏ Grasberg ở Indonesia, mỏ đồng lớn thứ hai thế giới. Sau vụ sạt lở bùn xảy ra vào tháng 9 năm ngoái, hoạt động khai thác phục hồi chậm hơn dự kiến. Nếu trước đây công suất được kì vọng sẽ trở lại khoảng 85% trong nửa cuối năm thì hiện dự báo chỉ còn khoảng 65%.
Sự gián đoạn này diễn ra trong bối cảnh thị trường vốn đã thiếu quặng đồng, khiến giá càng dễ bị đẩy lên khi nhu cầu tăng. Tại Trung Quốc, quốc gia tiêu thụ khoảng 60% lượng đồng của thế giới, dấu hiệu thiếu hụt ngày càng rõ rệt.
Đến cuối tháng 7, lượng tồn kho trên Sở Giao dịch Hợp đồng tương lai Thượng Hải chỉ còn khoảng 69.000 tấn, mức thấp nhất trong khoảng hai năm rưỡi và giảm tới 80% so với đỉnh thiết lập vào giữa tháng 3.
Mặc dù Trung Quốc là nhà sản xuất đồng lớn nhất thế giới, lượng xuất khẩu sang Mỹ và nhiều thị trường khác đã góp phần làm nguồn cung trong nước trở nên căng thẳng hơn. Tuy nhiên, Bắc Kinh hiện chưa áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu.
Một chỉ báo quan trọng là "Shanghai premium", phần chênh lệch giữa giá nhập khẩu đồng tại Thượng Hải và giá trên LME, đã tăng lên 115 USD/tấn vào ngày 22/7, mức cao nhất kể từ tháng 11/2022. Chỉ số này càng cao cho thấy các doanh nghiệp Trung Quốc càng sẵn sàng trả giá cao để có được nguồn đồng nhập khẩu.
Nhằm bảo đảm nguồn cung cho các ngành công nghiệp chiến lược, một hiệp hội ngành đồng của Trung Quốc đã đề xuất xây dựng hệ thống dự trữ thương mại từ đầu năm nay.
Số liệu hải quan cũng cho thấy Trung Quốc đang tăng tốc nhập khẩu. Riêng trong tháng 6, lượng đồng thỏi nhập khẩu đạt khoảng 280.000 tấn, cao nhất trong vòng 9 tháng.
Theo ông Naohiro Niimura, đồng đại diện Công ty Market Risk Advisory, những lo ngại về việc đồng bị hút ra khỏi Trung Quốc để phục vụ nhu cầu tại Mỹ đang gia tăng, nhất là khi đây là nguyên liệu cốt lõi cho các ngành công nghệ mới như AI.
Điều đáng chú ý là cơn sốt đồng diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Tăng trưởng GDP quý II chỉ đạt 4,3%, thấp hơn mức 5% của quý I. Theo ông Naoto Saito, Trưởng bộ phận nghiên cứu kinh tế tại Viện Nghiên cứu Daiwa (Nhật Bản), nhu cầu tiêu dùng nội địa vẫn yếu do tác động kéo dài của cuộc khủng hoảng bất động sản.
Tuy nhiên, AI là ngoại lệ. Đây là lĩnh vực được Chính phủ Trung Quốc ưu tiên phát triển và nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ về chính sách. Chính điều này đang thúc đẩy nhu cầu nhập khẩu đồng cũng như nhiều nguyên liệu chiến lược khác.
Trong nhiều thập niên, đồng được giới đầu tư gọi là "Dr. Copper" vì giá của kim loại này thường phản ánh sức khỏe của nền kinh tế toàn cầu. Thế nhưng, trong giai đoạn hiện nay, vai trò đó đang thay đổi. Thay vì phản ánh tăng trưởng kinh tế nói chung, giá đồng ngày càng chịu ảnh hưởng bởi cuộc cạnh tranh công nghệ giữa các cường quốc và làn sóng đầu tư khổng lồ vào AI, trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch và xe điện.
Điều này cho thấy đồng không chỉ còn là một kim loại công nghiệp, mà đang trở thành tài nguyên chiến lược của kỉ nguyên trí tuệ nhân tạo. Khi các nền kinh tế tiếp tục chạy đua xây dựng hạ tầng AI, áp lực lên nguồn cung nhiều khả năng sẽ còn kéo dài, khiến giá đồng duy trì ở mức cao trong thời gian tới.