AI bước vào sân tennis chuyên nghiệp có phải là con dao hai lưỡi?

Từ việc phân tích đối thủ, soạn email, dịch thuật cho đến hỗ trợ tìm kiếm thông tin, ngày càng nhiều tay vợt sử dụng các công cụ như ChatGPT trong công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, bên cạnh sự tiện lợi, AI cũng đặt ra những tranh luận về độ tin cậy, tính sáng tạo và nguy cơ khiến con người phụ thuộc vào công nghệ.

Từ "trợ lí" ngoài sân tennis đến công cụ phân tích chiến thuật

Nếu trước đây các tay vợt chủ yếu dựa vào ban huấn luyện và dữ liệu thống kê để chuẩn bị cho mỗi trận đấu, thì giờ đây AI tạo sinh đang trở thành một lựa chọn mới trong quá trình thu thập thông tin.

Tay vợt người Anh Emma Raducanu thừa nhận cô sử dụng ChatGPT gần như mỗi ngày với đủ loại câu hỏi, từ lịch sử, nghệ thuật, dịch thuật cho đến những kiến thức ngẫu nhiên. Có lúc, cô còn yêu cầu ChatGPT tạo ra một bản "Chat Wrapped", tương tự như Spotify Wrapped, để tổng hợp những chủ đề mình thường tìm kiếm và phân tích tính cách. Điều khiến Raducanu bất ngờ là bản đánh giá được AI đưa ra khá sát với con người cô.

Không chỉ phục vụ cuộc sống thường nhật, AI còn bắt đầu được một số tay vợt tận dụng như một "trợ lí chiến thuật". Jessica Pegula tiết lộ cô biết có những đồng nghiệp sử dụng ChatGPT để tìm hiểu phong cách thi đấu của đối thủ trước trận đấu. Theo cô, các bản tóm tắt do AI tạo ra không phải lúc nào cũng được tin tưởng tuyệt đối, nhưng có thể đóng vai trò như một nguồn tham khảo bổ sung bên cạnh dữ liệu chuyên môn.

Bianca Andreescu cũng từng nhờ ChatGPT hỗ trợ khi phải gặp một đối thủ ít tên tuổi tại hệ thống giải ITF. Do không có nhiều video thi đấu để nghiên cứu, cô yêu cầu AI tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau nhằm phác họa lối chơi của đối phương. Theo nhà vô địch US Open 2019, công cụ này đã mang lại những thông tin hữu ích trong quá trình chuẩn bị.

Thực tế, AI không phải là khái niệm mới trong quần vợt. Hiệp hội Quần vợt nam chuyên nghiệp (ATP) đã phát triển nền tảng Tennis IQ, sử dụng lượng lớn dữ liệu trong các trận đấu để đánh giá hiệu suất và chất lượng từng cú đánh của vận động viên. Tuy nhiên, Tennis IQ chủ yếu dựa trên dữ liệu thống kê, trong khi ChatGPT và các mô hình AI tạo sinh lại tổng hợp, diễn giải và đưa ra gợi ý bằng ngôn ngữ tự nhiên, khiến chúng trở nên gần gũi hơn với người sử dụng.

Dẫu vậy, không phải tay vợt nào cũng tin tưởng AI trong công tác chuyên môn. Zizou Bergs, tay vợt số một của Bỉ, cho biết từng xem thử một bản phân tích đối thủ bằng ChatGPT và đánh giá nội dung "hoàn toàn vô giá trị".

Daniil Medvedev cũng nhìn nhận AI giống như một "huấn luyện viên ngồi ghế bành". Theo anh, AI có thể chỉ ra những điểm mạnh của các đối thủ hàng đầu như Jannik Sinner hay Carlos Alcaraz, nhưng lại không thể trả lời câu hỏi quan trọng nhất: làm thế nào để biến những lời khuyên đó thành chiến thuật hiệu quả trên sân.

Pickleball trỗi dậy, quần vợt Việt Nam 'chảy máu' tài năng

Trí tuệ nhân tạo đang định hình lại môn quần vợt như thế nào?

Tiện lợi nhưng không thể thay thế tư duy của con người

Bên ngoài sân đấu, AI cũng dần trở thành công cụ quen thuộc với nhiều ngôi sao quần vợt, nhưng cách mỗi người tiếp cận lại rất khác nhau. Iga Swiatek cho biết cô đôi khi nhờ AI soạn email để tiết kiệm thời gian, trong khi Elina Svitolina từng hỏi ChatGPT màu sắc trang phục nào phù hợp nhất với mình và nhận được câu trả lời là những gam màu pastel theo phong cách "Cold Summer".

Ở chiều ngược lại, Frances Tiafoe gần như nói không với AI. Tay vợt người Mỹ cho biết anh vẫn giữ thói quen tìm kiếm thông tin trên Google thay vì sử dụng ChatGPT hay các công cụ AI khác. Theo anh, lượng thông tin mà AI mang lại đôi khi quá lớn và khiến con người dần phụ thuộc vào công nghệ.

Jelena Ostapenko cũng giữ thái độ dè dặt sau khi nghe câu chuyện về một người tin vào thông tin do ChatGPT cung cấp rằng không cần xin thị thực nhập cảnh, để rồi bị giữ lại ở sân bay vì thực tế yêu cầu visa vẫn còn hiệu lực. Với Ostapenko, AI chỉ nên là công cụ hỗ trợ và mọi thông tin quan trọng đều cần được kiểm chứng từ các nguồn chính thức.

Quan điểm này cũng được nhiều tay vợt chia sẻ. Họ cho rằng AI giúp tiết kiệm thời gian, nhưng nếu quá phụ thuộc, con người có thể trở nên lười tư duy và đánh mất khả năng tự tìm kiếm, phân tích thông tin.

Medvedev bày tỏ lo ngại AI đang khiến nhiều người muốn giao mọi việc cho máy móc. Theo anh, công nghệ nên hỗ trợ con người thay vì thay thế hoàn toàn quá trình suy nghĩ và làm việc.

Ngoài những vấn đề về độ chính xác, một số vận động viên còn quan tâm đến tác động môi trường của AI. Naomi Osaka cho biết cô hạn chế sử dụng các nền tảng AI sau khi biết việc vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn tiêu tốn lượng nước và năng lượng rất lớn cho hệ thống trung tâm dữ liệu. Coco Gauff cũng đồng tình khi cho rằng AI rất thú vị nhưng không muốn sử dụng thường xuyên vì những lo ngại liên quan đến môi trường.

Trong khi đó, Bianca Andreescu lại có góc nhìn cân bằng hơn. Cô thường nghe các podcast về AI để hiểu rõ công nghệ này nhưng cũng tự nhắc bản thân không nên quá lệ thuộc. Theo cô, AI có thể trả lời mọi câu hỏi, trò chuyện như một người bạn và luôn tỏ ra quan tâm, nhưng chính điều đó cũng khiến con người dễ đánh mất sự chủ động nếu không biết kiểm soát.

Những quan điểm khác nhau trong phòng thay đồ phản ánh thực tế rằng AI vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình thay đổi thể thao chuyên nghiệp. Với quần vợt, công nghệ có thể giúp rút ngắn thời gian phân tích dữ liệu, hỗ trợ xây dựng chiến thuật hay giải quyết công việc hằng ngày. Tuy nhiên, bản lĩnh thi đấu, khả năng thích ứng trên sân và tư duy chiến thuật vẫn là những yếu tố mà chưa một mô hình AI nào có thể thay thế hoàn toàn. Trong tương lai gần, AI nhiều khả năng sẽ đóng vai trò như một trợ lí thông minh, còn quyết định cuối cùng vẫn thuộc về các tay vợt và ban huấn luyện.

Bùi Tú