AI thay đổi ngành công nghiệp game như thế nào?

AI tạo sinh đang thay đổi ngành công nghiệp game từ cách viết mã, thiết kế hình ảnh đến quy mô đội ngũ phát triển. Khi hơn 1/3 người trong ngành đã sử dụng AI trong công việc, một cá nhân giờ đây có thể đảm nhận khối lượng công việc trước kia cần cả một đội ngũ. Nhưng cùng lúc, công nghệ này cũng tạo ra sức ép mới lên việc làm, hạ thấp rào cản gia nhập và khiến cuộc cạnh tranh trên thị trường game ngày càng gay gắt.

Từ một đội ngũ hàng chục người đến studio chỉ còn hai người

Khi còn là sinh viên, Emirhan Gül, trong bài viết trên Rest of World gần đây có tựa đề AI is shrinking video game development teams to one (tạm dịch: AI đang thu nhỏ đội ngũ phát triển game xuống chỉ còn một người trên) luôn mơ ước được làm việc trong ngành phát triển game. Sau khi tốt nghiệp, anh gia nhập một startup game tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, đúng vào thời điểm ngành game di động của nước này tăng trưởng mạnh.

Chỉ trong 5 tháng, Gül tham gia phát triển tới 23 trò chơi. Nhịp độ làm việc dày đặc nhanh chóng khiến chàng lập trình viên 24 tuổi kiệt sức.

Sau khi rời startup, Gül từ chối lời mời làm việc từ một công ty Mỹ để thành lập studio riêng. Bước ngoặt đến vào đầu năm 2025, khi Claude Code ra mắt. Thay vì cần gần một chục nhân sự như trước, Gül hiện chỉ cần hai nhân viên toàn thời gian. Anh vừa lập trình, vừa tham gia thiết kế game, quản lý mạng xã hội, gặp gỡ nhà đầu tư và xử lý nhiều công việc khác với sự hỗ trợ của AI.

Câu chuyện của Gül cho thấy thay đổi đáng chú ý mà AI mang lại cho ngành game không chỉ nằm ở việc một công cụ có thể viết code nhanh hơn con người, mà còn ở quy mô đội ngũ cần thiết để tạo ra một sản phẩm.

Nếu trước đây một trò chơi thường cần nhiều lập trình viên, họa sĩ, nhà thiết kế và biên kịch cùng tham gia, AI đang cho phép một nhóm rất nhỏ đảm nhận nhiều vai trò cùng lúc.

AI đang trở thành một phần của quy trình làm game

Câu chuyện của Gül không còn là trường hợp cá biệt. Theo State of the Game Industry 2026 của Game Developers Conference (GDC), dựa trên phản hồi của hơn 2.300 chuyên gia trong ngành game, 36% người tham gia cho biết họ đang sử dụng công cụ AI tạo sinh trong công việc. Tại các game studio, tỉ lệ này là 30%, trong khi nhóm làm publishing, support và marketing/PR lên tới 58%.

Đáng chú ý, AI hiện không chỉ được dùng để viết code. Trong nhóm những người sử dụng GenAI, 81% dùng công nghệ này cho nghiên cứu hoặc động não ý tưởng. 47% sử dụng AI để hỗ trợ lập trình và 47% dùng cho các công việc hằng ngày như viết email, lên lịch. 35% dùng AI để tạo prototype.

Các công cụ phổ biến nhất cũng cho thấy AI đang trở thành một phần của quy trình làm việc thường nhật. Trong nhóm sử dụng GenAI, ChatGPT được 74% người tham gia sử dụng, tiếp theo là Google Gemini với 37% và Microsoft Copilot với 22%.

Tuy nhiên, việc sử dụng AI trong sản xuất game hiện vẫn tập trung nhiều hơn vào các công việc hỗ trợ thay vì hoàn toàn thay thế những khâu sáng tạo. Theo GDC, ngoài nghiên cứu, công việc hằng ngày, hỗ trợ code và prototyping, chỉ 19% người dùng GenAI cho biết họ dùng công nghệ này để tạo asset, 10% cho procedural generation và 5% cho các tính năng tương tác trực tiếp với người chơi.

Điều đó cho thấy AI đang len vào nhiều công đoạn của quy trình sản xuất, nhưng ngành game chưa chuyển sang mô hình hoàn toàn tự động. Thay đổi trước mắt nằm ở việc một người có thể đảm nhận nhiều công việc hơn với sự hỗ trợ của AI.

Khi một người có thể làm công việc của cả studio

Ender Tınkır là một ví dụ khác. Từng tham gia phát triển các tựa game như Toon Blast tại Peak và Royal Match, Royal Kingdom tại Dream Games, Tınkır rời các studio lớn để phát triển dự án riêng. Sau khi ChatGPT xuất hiện vào năm 2022, AI dần trở thành công cụ làm việc hằng ngày của anh.

Tınkır sử dụng AI cho nhiều công đoạn, từ thiết kế prototype, tạo biến thể hình ảnh đến lập trình và lặp lại sản phẩm. Nhờ kết hợp Microsoft Copilot, OpenAI Codex và Claude Cowork, studio Play On Studios của anh phát hành trò chơi đầu tiên, Zen Mahjong, sau khoảng hai tháng phát triển.

Sự thay đổi này đặc biệt quan trọng với các studio độc lập. Khi chi phí và nhân lực cần thiết để tạo game giảm xuống, một cá nhân hoặc nhóm vài người có thể bước vào thị trường mà trước đây vốn cần nguồn vốn và đội ngũ chuyên môn lớn hơn.

Tại Thổ Nhĩ Kỳ, số hồ sơ đăng ký tham gia một sự kiện dành cho các studio nhỏ và độc lập trên Steam tăng từ 67 lên 254 chỉ sau một năm.

Những con số này chưa thể chứng minh AI là nguyên nhân duy nhất khiến số studio nhỏ tăng lên, nhưng chúng cho thấy một xu hướng rằng việc xây dựng một trò chơi mới đang ngày càng trở nên dễ dàng hơn trước.

Thị trường càng lớn, cạnh tranh càng khốc liệt

Trong khi AI làm giảm rào cản gia nhập, thị trường game cũng đang ở quy mô chưa từng có.

Theo Newzoo, doanh thu game toàn cầu năm 2025 đạt 201,6 tỉ USD, tăng 9,1%. Mobile đóng góp 113,3 tỉ USD, tăng 10,7%; PC đạt 43,6 tỉ USD, tăng 12%; còn console đạt 44,7 tỉ USD, tăng 2,8%. Đáng chú ý, PC ghi nhận mức tăng trưởng năm cao nhất trong dữ liệu của Newzoo.

Tuy nhiên, thị trường tăng trưởng không có nghĩa mọi nhà phát triển đều dễ thành công hơn. Đặc biệt ở mobile, doanh thu năm 2025 tăng 10,7% dù tổng lượng tải game toàn cầu giảm. Trong khi đó, chi phí trung bình để thu hút một lượt cài đặt (cost per install - CPI) tăng 30%, lên 0,56 USD trên toàn cầu. Newzoo cho rằng những diễn biến này cho thấy thị trường đang tăng trưởng nhờ khả năng kiếm tiền từ người chơi tốt hơn, thay vì đơn thuần mở rộng số lượng người dùng.

Đây là điểm quan trọng khi nhìn vào tác động của AI. AI có thể giúp giảm chi phí để tạo ra game, nhưng không giúp nhà phát triển dễ dàng giành được sự chú ý của người chơi. Khi ngày càng nhiều cá nhân và studio nhỏ có khả năng đưa sản phẩm ra thị trường, sự cạnh tranh để được người chơi nhìn thấy cũng có thể trở nên gay gắt hơn.

AI tạo cơ hội, nhưng cũng đe dọa việc làm

Nếu chỉ nhìn AI như một công cụ tăng năng suất, bức tranh sẽ không đầy đủ. Khảo sát GDC 2026 cũng cho thấy 28% nhân sự đã bị cắt giảm/ sa thải trên toàn cầu trong hai năm qua (trong số này, tỉ lệ Mỹ chiếm 33%). Một nửa cho biết công ty hiện tại hoặc gần nhất của họ đã tiến hành cắt giảm nhân sự trong 12 tháng qua. Tại các studio AAA, 2/3 người được hỏi cho biết công ty của họ từng sa thải nhân viên.

Trong nhóm sinh viên, 74% cho biết họ lo lắng về triển vọng việc làm trong ngành game. Những lý do được nêu gồm thiếu vị trí entry-level, phải cạnh tranh với những nhân sự giàu kinh nghiệm vừa bị sa thải và nguy cơ bị AI thay thế.

Tuy nhiên, dữ liệu GDC cho thấy layoff và sự phát triển của AI đang diễn ra trong cùng một giai đoạn, nhưng không chứng minh AI là nguyên nhân trực tiếp của toàn bộ các đợt sa thải. Điều rõ ràng hơn là AI đang trở thành một trong những yếu tố khiến người lao động lo ngại về tương lai nghề nghiệp, đặc biệt ở những vị trí đầu vào.

Tại Thổ Nhĩ Kỳ, những vị trí chịu sức ép rõ rệt gồm concept artist, biên kịch và lập trình viên mới vào nghề. Theo các chuyên gia được Rest of World phỏng vấn, con đường quen thuộc “vào studio lớn, tích lũy kinh nghiệm rồi tiến lên vị trí senior” đang trở nên khó khăn hơn.

Vấn đề này đặc biệt đáng chú ý bởi ngành game vốn cần một lực lượng lớn nhân sự trẻ để xây dựng nguồn nhân lực cho tương lai. Nếu những công việc junior (tạm hiểu các công việc đầu vào) giảm đi vì AI có thể đảm nhận một phần nhiệm vụ trước đây, câu hỏi đặt ra là: Người mới sẽ lấy đâu ra cơ hội để tích lũy kinh nghiệm và trở thành nhân sự cấp cao?

Người trong ngành ngày càng hoài nghi về GenAI

Sự hoài nghi đối với AI cũng đang tăng lên ngay bên trong ngành. Theo GDC 2026, 52% người tham gia cho rằng GenAI đang có tác động tiêu cực đến ngành game. Con số này tăng từ 30% năm 2025 và 18% năm 2024. Chỉ khoảng 7% đánh giá tác động của GenAI là tích cực.

Những nhóm có quan điểm tiêu cực nhất gồm người làm visual và technical art (64%), game design và narrative (63%) và game programming (59%).

Những con số này cho thấy một nghịch lý khác: Những người trực tiếp sử dụng AI nhiều hơn cũng có thể là những người lo ngại nhất về tác động của nó.

Với nhà phát triển, AI có thể giúp hoàn thành công việc nhanh hơn, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về bản quyền, chất lượng sản phẩm, tính nguyên bản và tương lai của nghề nghiệp.

AI không thay thế toàn bộ con người, nhưng đang thay đổi giá trị của họ

Thực tế hiện tại cho thấy AI chưa biến ngành game thành một ngành hoàn toàn tự động. Ngay cả khi công cụ có thể tạo code, hình ảnh hoặc prototype, con người vẫn phải xác định game cần làm gì, lựa chọn ý tưởng, kiểm tra chất lượng, điều chỉnh trải nghiệm và quyết định sản phẩm có đủ hấp dẫn để đưa ra thị trường hay không.

GDC 2026 cũng ghi nhận AI đang được đưa vào nhiều phần của quy trình sản xuất và vận hành game, nhưng mức độ sử dụng thay đổi đáng kể theo vai trò. Việc AI được dùng nhiều nhất cho research, công việc hằng ngày, code assistance và prototyping cho thấy công nghệ hiện chủ yếu đóng vai trò tăng năng suất cho con người, thay vì tự mình đảm nhận toàn bộ quy trình.

Vì vậy, thay đổi lớn nhất có thể không phải là AI thay thế hoàn toàn con người, mà là AI thay đổi loại công việc mà con người cần làm.

Những nhiệm vụ có tính lặp lại, dễ mô tả và dễ kiểm tra có nhiều khả năng được tự động hóa trước. Trong khi đó, khả năng xây dựng ý tưởng, định hướng nghệ thuật, hiểu người chơi và tạo ra trải nghiệm khác biệt có thể trở nên quan trọng hơn.

Game dễ làm hơn nhưng khó thành công hơn

AI đang đưa ngành game vào một nghịch lý mới. Một mặt, công nghệ giúp một người làm được nhiều việc hơn, giảm nhu cầu về nhân sự ở một số công đoạn và mở cánh cửa cho các studio nhỏ. Mặt khác, chính việc hạ thấp rào cản gia nhập có thể khiến ngày càng nhiều người có khả năng tạo và phát hành game, từ đó làm cuộc cạnh tranh giành sự chú ý của người chơi trở nên gay gắt hơn.

Câu chuyện của Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy điều này khá rõ. AI đang giúp các nhà phát triển solo và studio nhỏ có thêm cơ hội, nhưng đồng thời các vị trí junior cũng suy giảm và những người làm game độc lập phải cạnh tranh trong một thị trường ngày càng đông đúc. Rest of World dẫn lời một nhà thiết kế game từng mất việc sau khi studio sa thải 17 trong số 20 nhân viên để chuyển hướng sử dụng AI; chính cô cũng cảnh báo rằng nhiều người có thể tự làm game hơn không đồng nghĩa họ có thể sống được bằng nghề.

Điều này cũng phù hợp với dữ liệu thị trường. AI có thể làm giảm chi phí và thời gian để biến một ý tưởng thành sản phẩm, nhưng chi phí để giành lấy sự chú ý của người chơi lại không biến mất. Trong mobile, chẳng hạn, doanh thu tăng mạnh trong năm 2025 nhưng lượng tải giảm và chi phí thu hút người dùng tăng 30%. Nói cách khác, làm game có thể trở nên dễ hơn, nhưng làm ra một game thành công lại chưa chắc dễ hơn.

Nhật Hạ