Điểm yếu lớn nhất của Trung Quốc trong cuộc đua AI với Mỹ
Trung Quốc tiến rất nhanh trong lĩnh vực AI, nhưng vẫn thua Mỹ ở một điểm then chốt.
Clément Delangue, Giám đốc điều hành Hugging Face, gần đây đã đưa ra nhận định gây nhiều tranh cãi rằng Trung Quốc đang thắng thế trong cuộc đua AI (trí tuệ nhân tạo) với Mỹ.
Trên chương trình Squawk on the Street của kênh CNBC, Clément Delangue cho rằng Trung Quốc đang thắng trong cuộc đua AI vì nước này “cởi mở hơn về khoa học và mô hình AI so với Mỹ”.
Khi người dẫn chương trình Sara Eisen hỏi liệu Trung Quốc có đang thắng thế trong cuộc đua AI hay không, Giám đốc điều hành Hugging Face trả lời: “Tôi nghĩ là có”.
Theo ông, Trung Quốc đang có tốc độ tiến bộ nhanh hơn nhờ khả năng chia sẻ và học hỏi lẫn nhau trong hệ sinh thái AI.
“Có một kiểu cạnh tranh ngầm và tốc độ tiến bộ ở đó nhanh hơn nhiều so với Mỹ, nơi người ta đang xây dựng theo kiểu mạnh ai nấy làm tại một số phòng nghiên cứu AI tiên phong và không chia sẻ với phần còn lại của hệ sinh thái”, Clément Delangue nhấn mạnh.
Doanh nhân người Pháp nói thêm: “Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu Trung Quốc bắt đầu thống trị ở nhóm AI tiên phong nói chung, chứ không chỉ các mô hình có trọng số mở, vào cuối năm 2026 hoặc 2027 nếu tốc độ tiến bộ hiện tại tiếp tục được duy trì”.
Cuộc tranh luận về AI có trọng số mở diễn ra nhiều hơn sau sự cố hồi tháng 7, khi một tác tử AI của OpenAI thoát khỏi môi trường thử nghiệm và xâm nhập hệ thống Hugging Face.
Clément Delangue cho biết ông đã sử dụng GLM 5.2, mô hình AI trọng số mở do Z.ai (Trung Quốc) phát triển, để hỗ trợ phát hiện và xử lí cuộc tấn công vào Hugging Face.
OpenAI xác nhận tác tử AI, vận hành dựa trên GPT-5.6 Sol và một mô hình AI mạnh hơn chưa được công ty phát hành, thoát khỏi môi trường thử nghiệm thông qua một lỗ hổng phần mềm, từ đó truy cập Internet và tiến hành xâm nhập Hugging Face.
Dù bị hạn chế khả năng tiếp cận hạ tầng tính toán tiên tiến nhưng các mô hình AI của Trung Quốc đang ngày càng thu hẹp khoảng cách về hiệu năng với những đối thủ hàng đầu Mỹ.
Hôm 16/7, startup Moonshot AI (Trung Quốc) phát hành Kimi K3, mô hình AI trọng số mở lớn nhất thế giới với 2.800 tỉ tham số, có hiệu năng tiệm cận Claude Fable 5 của Anthropic và GPT-5.6 Sol của OpenAI. Điều này làm dấy lên lo ngại tại Thung lũng Silicon rằng khoảng cách giữa AI Trung Quốc và Mỹ đã được rút ngắn xuống chỉ còn vài tuần thay vì vài tháng.
Ngoài ra, ngày càng nhiều doanh nghiệp phương Tây bắt đầu sử dụng các mô hình AI Trung Quốc có trọng số mở, khi hiệu năng của chúng tăng lên nhanh chóng.
Không chỉ vậy, Trung Quốc còn được đánh giá đang dẫn đầu ở một số lĩnh vực AI khác.
Những mô hình AI trọng số mở mạnh nhất thế giới - có thể tải về, chỉnh sửa và tự triển khai trên hạ tầng riêng - hiện đều đến từ Trung Quốc. Nhiều chuyên gia cũng cho rằng nước này đang dẫn trước Mỹ về robot.
Vậy liệu Mỹ có đang thua trong cuộc đua AI với Trung Quốc?
Lợi thế của Trung Quốc trong lĩnh vực AI
Dù vẫn còn khoảng cách với các mô hình hàng đầu của Mỹ, AI Trung Quốc đang ghi điểm nhờ giá thành cạnh tranh và năng lực ngày càng mạnh.
Trên thực tế, phần lớn các ứng dụng AI hiện nay không cần đến sức mạnh của những mô hình tiên tiến nhất. Vì vậy, việc sử dụng các mô hình AI Trung Quốc có trọng số mở ngày càng phổ biến tại Mỹ cũng như ở nhiều quốc gia đang phát triển, đặc biệt là tại châu Phi.
Daniel Remler, chuyên gia cấp cao thuộc Chương trình Công nghệ và An ninh Quốc gia của Trung tâm An ninh Mỹ Mới (CNAS), chia sẻ với CNBC: "Nếu xu hướng hiện nay tiếp tục, nhiều khả năng AI của Trung Quốc sẽ trở thành lựa chọn mặc định với các nước đang phát triển".
Theo ông, điều này có thể tạo ra những tác động địa chính trị đáng kể.
"Nếu công nghệ AI của Trung Quốc trở thành tiêu chuẩn mặc định tại các nước đang phát triển, những quốc gia này có thể có xu hướng xích lại gần Bắc Kinh hơn về mặt chính trị. Không những thế, AI Trung Quốc cũng sẽ có chỗ đứng vững chắc tại các thị trường đó", Daniel Remler nhận định.
Keegan McBride, Giám đốc Chính sách Khoa học và Công nghệ của Viện Tony Blair vì Thay đổi Toàn cầu, cho rằng Trung Quốc đang sở hữu những lợi thế đáng kể trong nhiều lĩnh vực mà AI sẽ đóng vai trò trung tâm, bao gồm robot, xe tự hành và hoạt động điều hành của chính phủ.
“Về dài hạn, nếu sản xuất thông minh, robot, hạ tầng nghiên cứu khoa học tự động và hoạt động quản trị nhà nước được hỗ trợ bởi AI trở thành thước đo quan trọng nhất để khai thác giá trị của AI, Trung Quốc sẽ có vị thế tốt”, ông nhận định.
Thách thức về năng lực tính toán
Tuy nhiên, năng lực tính toán vẫn là điểm yếu lớn nhất của Trung Quốc.
Keegan McBride cho biết: "Hiện Mỹ vẫn sở hữu những mô hình AI mạnh nhất thế giới, các liên minh công nghệ vững chắc và lợi thế vượt trội về năng lực tính toán".
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ đã hạn chế đáng kể khả năng tiếp cận chip AI tiên tiến nhất của những công ty Trung Quốc.
Daniel Remler nói: "Điều này không chỉ làm suy giảm khả năng huấn luyện các mô hình AI lớn và mạnh hơn, mà còn hạn chế về suy luận".
Thực tế, Moonshot AI từng phải tạm dừng tiếp nhận người dùng đăng kí mới vì không đủ năng lực tính toán sau khi Kimi K3 trở nên quá phổ biến. Dẫu vậy, Trung Quốc vẫn đang tìm nhiều cách để vượt qua rào cản này.
Các công ty nước này bị cáo buộc thuê năng lực tính toán AI ở nước ngoài, chưng cất kiến thức từ các mô hình AI của Mỹ, buôn lậu chip AI Nvidia vào Trung Quốc.
Chưng cất là kỹ thuật huấn luyện mô hình AI nhỏ hơn bằng cách học lại kiến thức và đầu ra của mô hình lớn hơn, giúp giảm chi phí tính toán và tăng tốc triển khai.
Trong khi đó, ngành sản xuất chip trong nước của Trung Quốc cũng đang tiến bộ nhanh, dù vẫn còn khoảng cách khá xa so với Mỹ.
Mỹ vẫn còn nhiều lợi thế trong cuộc đua AI
Ngoài lợi thế về năng lực tính toán, Mỹ còn sở hữu nhiều điều kiện giúp duy trì vị thế dẫn đầu về AI.
Giống Trung Quốc, Mỹ có tiềm năng lớn về nguồn năng lượng phục vụ AI. Quan trọng hơn, hệ sinh thái vốn đầu tư tư nhân rất mạnh của Mỹ đã giúp những công ty như Anthropic và OpenAI huy động được các khoản đầu tư kỉ lục để mở rộng quy mô.
Bên cạnh đó, Mỹ vẫn là điểm đến hấp dẫn nhất với nhân tài AI trên toàn cầu.
Daniel Remler nhận định: "Nếu có thể duy trì những lợi thế này, Mỹ sẽ tiếp tục giữ được vị trí dẫn đầu về AI, ảnh hưởng địa chính trị đáng kể và có khả năng định hình các quy tắc AI toàn cầu".
Cuộc đua vẫn chưa ngã ngũ
Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh vẫn còn rất khó đoán. Các mô hình AI Trung Quốc đang liên tục nâng cao năng lực và mở rộng phạm vi sử dụng trên toàn thế giới.
Theo Dewardric McNeal - Giám đốc điều hành kiêm chuyên gia phân tích chính sách cấp cao tại Longview Global, câu hỏi quan trọng hiện nay không còn là liệu Trung Quốc có đủ sức cạnh tranh ở nhóm AI tiên tiến nhất hay không.
Ông cho rằng vấn đề thực sự là: "Liệu Mỹ có thể thích ứng đủ nhanh để cạnh tranh với một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Trung Quốc ngày càng tinh vi hay không. Trung Quốc không chỉ tiến bộ về hiệu năng mô hình AI, mà còn về chi phí, khả năng triển khai, mức độ tùy biến, nguồn tài chính, tiêu chuẩn kỹ thuật, cộng đồng nhà phát triển và phạm vi ảnh hưởng trên toàn cầu".
Longview Global là công ty tư vấn chiến lược và phân tích địa chính trị có trụ sở tại Washington D.C (thủ đô Mỹ), chuyên cung cấp nghiên cứu, tư vấn về các xu hướng chính trị, kinh tế, công nghệ và an ninh toàn cầu cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và tổ chức.