Mỹ trừng phạt hai sàn tiền mã hóa bị cáo buộc giúp Iran né lệnh cấm vận
Bộ Tài chính Mỹ ngày 7/8 thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào hai sàn giao dịch tiền mã hóa Shelbit và Aban Tether.
Theo OFAC, hai nền tảng tiền mã hóa này đã tạo điều kiện cho các giao dịch tiền số bị coi là bất hợp pháp và hỗ trợ né tránh lệnh trừng phạt. Cơ quan này cho rằng chính quyền Iran ngày càng dựa vào những sàn giao dịch có mức độ giám sát pháp lí hạn chế hoặc gần như không được quản lí để di chuyển tài sản mã hóa thông qua mạng lưới doanh nghiệp và một hoạt động cờ bạc trực tuyến.
.jpg)
Lệnh trừng phạt cũng nhắm tới công dân Iran Siavash Kayvanpour cùng các công ty liên quan đến người này tại Georgia, Ba Lan và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Bộ Tài chính Mỹ mô tả Kayvanpour là người vận hành một mạng lưới công ty bình phong có liên hệ với Shelbit.
Mỹ cáo buộc các sàn xử lí hàng triệu USD tiền mã hóa
Theo Bộ Tài chính Mỹ, các địa chỉ tiền số liên quan đến IRGC đã gửi hơn 1 triệu USD tài sản mã hóa tới Shelbit. Ngược lại, những ví được liên kết với Shelbit được cho là đã chuyển hơn 2 triệu USD tới các địa chỉ do IRGC kiểm soát.
Các ví thuộc quyền sở hữu hoặc kiểm soát của Kayvanpour cũng được cho là đã chuyển hơn 2 triệu USD tới Nobitex, sàn giao dịch tiền số lớn nhất Iran. OFAC đồng thời đưa Aban Tether vào diện trừng phạt với cáo buộc nền tảng này xử lí hàng triệu USD giao dịch liên quan đến các thực thể đã bị Mỹ áp lệnh hạn chế.
Trong số đó có Nobitex, Wallex, Bitpin và Ramzinex, bốn sàn giao dịch Iran từng bị Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt hồi tháng 6 sau khi Washington cáo buộc các nền tảng này hỗ trợ những thực thể bị hạn chế tiếp cận thị trường tài sản mã hóa.
Theo ước tính của Chainalysis, Nobitex chiếm khoảng một nửa hoạt động giao dịch tiền số tại Iran. Tuy nhiên, sàn này đã bác bỏ cáo buộc có quan hệ trực tiếp hoặc thỏa thuận hợp đồng với IRGC, ngân hàng trung ương Iran hay các cơ quan chính phủ khác.
Shelbit cũng phủ nhận việc cố ý tham gia rửa tiền, tài trợ khủng bố hoặc né tránh lệnh trừng phạt. Ban quản lí cũ của công ty cho biết Shelbit đã ngừng tiếp nhận khách hàng mới từ tháng 12/2025 và hoàn tất quá trình đóng cửa hoạt động với khách hàng vào tháng 1.
Các biện pháp mới của OFAC là những quyết định hành chính về trừng phạt, không phải bản án hình sự. Tuy nhiên, chúng có tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận tài sản của những đối tượng bị chỉ định. Tài sản và lợi ích liên quan đến tài sản của các đối tượng bị phong tỏa sẽ bị chặn nếu nằm trong phạm vi quyền tài phán của Mỹ.
Điều này khiến các sàn giao dịch, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán và doanh nghiệp tiền số phải đặc biệt chú ý đến những địa chỉ ví nằm trong danh sách trừng phạt.
Washington siết tiền mã hóa liên quan Iran
Động thái mới nhất là một phần trong chiến dịch rộng hơn của Mỹ nhằm truy quét các sàn giao dịch, địa chỉ ví và doanh nghiệp bị cáo buộc hỗ trợ Iran né tránh các hạn chế tài chính trong bối cảnh xung đột quân sự giữa Washington và Tehran.
Hồi tháng 7, giới chức Mỹ đã phong tỏa 131 triệu USD tiền số liên quan đến Iran được lưu trữ trong các ví có liên hệ với ngân hàng trung ương nước này. Trước đó, vào tháng 4, Tether đã đóng băng khoảng 344 triệu USD USDT trên hai địa chỉ thuộc mạng lưới Tron mà giới chức Mỹ xác định có liên hệ với Iran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trước đó cho biết Washington đã tịch thu hoặc phong tỏa gần 1 tỉ USD tiền số liên quan đến các sàn giao dịch và ví của Iran kể từ khi xung đột bắt đầu.
Đáng chú ý, sự phổ biến của stablecoin tập trung như USDT đang tạo thêm một công cụ thực thi lệnh trừng phạt cho chính phủ Mỹ. Không giống Bitcoin, nơi việc ngăn chặn giao dịch thường đòi hỏi kiểm soát khóa riêng, các nhà phát hành stablecoin tập trung có thể trực tiếp đóng băng tài sản hoặc ngăn giao dịch từ những địa chỉ bị chỉ định. Điều này khiến stablecoin vừa trở thành phương tiện quan trọng trong nền kinh tế tiền số, vừa trở thành một điểm kiểm soát hiệu quả đối với các cơ quan quản lí.
Đối với các doanh nghiệp tiền mã hóa, lệnh trừng phạt mới tạo ra yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Các cá nhân và doanh nghiệp Mỹ nhìn chung bị cấm cung cấp tiền, dịch vụ hoặc lợi ích kinh tế cho những sàn giao dịch và cá nhân nằm trong danh sách bị phong tỏa.
Ngoài ra, các tổ chức do một hoặc nhiều đối tượng bị phong tỏa sở hữu tổng cộng từ 50% trở lên cũng có thể tự động nằm trong phạm vi áp dụng, ngay cả khi không được nêu tên riêng trong danh sách.
Các sàn giao dịch nước ngoài, nhà phát hành stablecoin và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán cũng có thể đối mặt nguy cơ bị áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp nếu cố ý xử lí một số giao dịch liên quan đến những đối tượng bị chỉ định.
OFAC đã công bố danh sách các địa chỉ Bitcoin, Ethereum, Tron và Solana liên quan đến lệnh trừng phạt mới. Điều này buộc các công ty tiền mã hóa phải cập nhật hệ thống sàng lọc giao dịch, không chỉ dựa trên tên pháp nhân mà còn phải theo dõi các địa chỉ blockchain cụ thể.
Khi Washington tiếp tục truy vết dòng tiền mã hóa liên quan đến Iran, khả năng giám sát blockchain đang trở thành một phần ngày càng quan trọng trong thực thi lệnh trừng phạt. Với các sàn giao dịch và nhà cung cấp dịch vụ tiền mã hóa, việc kiểm soát nguồn tiền và sàng lọc địa chỉ ví không còn đơn thuần là yêu cầu tuân thủ, mà có thể trở thành điều kiện sống còn để tránh bị cuốn vào mạng lưới tài chính bị Mỹ nhắm tới.