Nghị định 179 tiếp sức, STEM ‘nóng’ mùa tuyển sinh 2026
Tuyển sinh STEM 2026 ghi nhận hơn 467.000 thí sinh đăng ký, trong khi AI, bán dẫn, khoa học máy tính, thiết kế vi mạch và tự động hóa đồng loạt vào nhóm điểm chuẩn cao.
Sức hút không chỉ đến từ xu hướng công nghệ mà còn được tiếp sức bởi chính sách học bổng mới cho các ngành khoa học, kỹ thuật và công nghệ chiến lược.
STEM hút hơn nửa số thí sinh, điểm chuẩn công nghệ lên cao
Dữ liệu tuyển sinh năm 2026 cho thấy STEM đang là tâm điểm cạnh tranh của mùa xét tuyển. Theo số liệu công bố, 467.590 thí sinh đăng ký ít nhất một nguyện vọng vào các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán, chiếm khoảng 53,4% tổng số thí sinh đăng ký xét tuyển. Tổng số nguyện vọng vào STEM đạt hơn 2,36 triệu, tương đương gần một phần ba toàn hệ thống.
Đáng chú ý, 331.693 thí sinh đặt 1.291.839 nguyện vọng vào 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc diện chính sách của Nghị định 179/2026/NĐ-CP. Đây là nhóm được Nhà nước ưu tiên phát triển nguồn nhân lực, trong đó có vi mạch bán dẫn, khoa học cơ bản và nhiều ngành công nghệ chiến lược.
Sự dịch chuyển trong lựa chọn của thí sinh nhanh chóng phản ánh vào điểm chuẩn tại các trường kỹ thuật, công nghệ hàng đầu. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, chương trình tiên tiến Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo dẫn đầu với 29,54 điểm theo kết quả thi tốt nghiệp THPT. Khoa học máy tính đạt 29,27 điểm. Nhiều chương trình liên quan điều khiển, tự động hóa, vi điện tử, công nghệ nano và điện tử - viễn thông cũng nằm ở vùng điểm cao.
Ở TP.HCM, bức tranh tương tự xuất hiện tại các trường thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM. Trường Đại học Công nghệ Thông tin ghi nhận ngành Trí tuệ nhân tạo đạt 100/100 theo phương thức xét tuyển tổng hợp. Khoa học dữ liệu đạt 91,7 điểm, Thiết kế vi mạch 90,5 điểm, An toàn thông tin 88,7 điểm và Khoa học máy tính 88,5 điểm.
Tại Trường Đại học Bách khoa, ngành mới Kỹ thuật bán dẫn vươn lên mức cao nhất trường với 85,8/100 điểm. Ở chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh, chuyên ngành Thiết kế vi mạch cũng đạt 85,51 điểm. Việc một ngành mới mở đứng đầu đầu vào cho thấy bán dẫn không còn là khái niệm xa với học sinh phổ thông mà đã trở thành lựa chọn nghề nghiệp cụ thể.
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM cũng ghi nhận mức cạnh tranh mạnh. Khoa học máy tính chương trình tiên tiến đạt 29,32/30 điểm; Trí tuệ nhân tạo 28,68 điểm; Thiết kế vi mạch 27,93 điểm. Các ngành liên quan khoa học dữ liệu tiếp tục ở vùng trên 27 điểm.
Không chỉ các ngành thuần máy tính, sức hút STEM còn lan sang tự động hóa, cơ điện tử, điện tử và kỹ thuật ứng dụng. Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM có Công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa đạt 26,83 điểm, đứng đầu trường. Tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa học máy tính đạt 26,86 điểm và Khoa học dữ liệu 26,85 điểm.
Học bổng Nghị định 179 tiếp sức cho làn sóng STEM
Điểm mới của mùa tuyển sinh 2026 không chỉ nằm ở điểm chuẩn. Nghị định 179/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/7, tạo thêm một lực hút đáng kể khi quy định học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Ở bậc đại học, mức học bổng được chia theo nhóm. Sinh viên chương trình đào tạo tài năng có thể nhận 5,5 triệu đồng mỗi tháng; sinh viên ngành vi mạch bán dẫn và các ngành khoa học cơ bản được hỗ trợ 4,2 triệu đồng mỗi tháng; nhóm kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược nhận 3,7 triệu đồng mỗi tháng. Sinh viên được hưởng 10 tháng mỗi năm, tối đa bốn năm với chương trình cử nhân và năm năm với chương trình kỹ sư đủ điều kiện.
Tuy nhiên, không nên nhìn các mức điểm 85,8/100, 100/100 hay 29,54/30 như những con số có thể đặt cạnh nhau để xếp hạng trực tiếp. Mỗi trường sử dụng phương thức xét tuyển, công thức quy đổi, điểm cộng và thang điểm khác nhau. Điều đáng chú ý nằm ở vị trí tương đối của các ngành trong từng trường: AI, khoa học máy tính, dữ liệu, bán dẫn, vi mạch và tự động hóa đều đang tập trung ở nhóm đầu.
Dù vậy, điểm chuẩn cao chưa đồng nghĩa mọi ngành STEM đều “hot” như nhau, cũng không bảo đảm cơ hội việc làm tự động rộng mở. Sức cạnh tranh đang tập trung rõ vào một số ngành, chương trình và trường có thương hiệu mạnh. Với thí sinh, bài toán quan trọng vẫn là năng lực toán - khoa học, khả năng học chuyên sâu và mức phù hợp với nghề nghiệp dài hạn.
Mùa tuyển sinh 2026 cho thấy thay đổi rõ rệt: STEM không còn là khẩu hiệu về nhân lực tương lai. Lượng đăng ký lớn, điểm chuẩn cao ở nhiều ngành công nghệ lõi và chính sách học bổng trực tiếp đang tạo lực đẩy mới. Sức hút này sẽ có ý nghĩa khi các trường bảo đảm chất lượng đào tạo và doanh nghiệp hấp thụ nguồn nhân lực.