Mark Zuckerberg công kích OpenAI và Anthropic, quyết đưa AI mở đến hàng tỉ người

Mark Zuckerberg, Giám đốc điều hành Meta, phản đối việc để AI mạnh mẽ tập trung trong tay một số công ty và chính phủ, trong bối cảnh gã khổng lồ công nghệ này quay lại với chiến lược cung cấp miễn phí một số mô hình AI mở cho các nhà phát triển bên ngoài.

Meta mở trọng số Muse Glimmer, chuẩn bị đưa Muse Spark trở lại với chiến lược AI mở

Hôm 10/8, Meta đã công bố trọng số của Muse Glimmer, mô hình AI trọng số mở mới mà các nhà phát triển có thể tải về và tùy chỉnh. Meta cho biết trong vài tuần tới, công ty cũng sẽ công bố trọng số của một phiên bản mạnh hơn thuộc dòng mô hình Muse Spark.

Cùng với thông báo này, Mark Zuckerberg đăng một bài viết trên website Meta, trình bày kế hoạch đưa AI mạnh mẽ và miễn phí đến hàng tỉ người. Theo ông, cách tiếp cận này nhằm trao thêm quyền chủ động cho mỗi cá nhân, đồng thời tạo ra cơ chế “kiểm soát và cân bằng quyền lực của các tổ chức”.

Ám chỉ những công ty như Google, Anthropic và OpenAI, Mark Zuckerberg viết: “Hầu hết phòng nghiên cứu khác đang tập trung xây dựng AI cho doanh nghiệp, chính phủ hoặc các tổ chức khác. Vì vậy, nếu những phòng nghiên cứu đó dẫn đầu, cán cân quyền lực sẽ nghiêng về các tổ chức lớn thay vì cá nhân”.

Những tuyên bố trên đánh dấu việc Meta quay trở lại với chiến lược AI trọng số mở, vốn từng được công ty sử dụng để tạo sự khác biệt với các đối thủ.

Đầu năm 2026, Meta từng quyết định không công bố trọng số của Muse Spark vì lo ngại về an toàn khi cuộc đua giữa các công ty AI hàng đầu ngày càng xoay quanh vấn đề mức độ phổ biến của các công nghệ tiên tiến nhất.

Trong ngày 10/8, Meta công bố quỹ trị giá 1 tỉ USD dành cho các cộng đồng địa phương, nơi công ty đặt trung tâm dữ liệu tại Mỹ. Đây là một phần trong kế hoạch đẩy nhanh xây dựng hạ tầng để đáp ứng tham vọng AI của Meta.

Các hãng công nghệ lớn đang vấp phải sự phản đối ngày càng tăng từ người dân sống gần trung tâm dữ liệu, do những dự án này có thể cạnh tranh với cộng đồng địa phương về nguồn tài nguyên khan hiếm như điện và nước.

Động thái của Mark Zuckerberg diễn ra trong bối cảnh Meta đang chi hàng tỉ USD để chạy đua ở tuyến đầu của lĩnh vực AI và thúc đẩy tầm nhìn về siêu trí tuệ cá nhân. Đây là những tác tử AI tiên tiến được kì vọng có thể hỗ trợ mỗi người trong nhiều lĩnh vực, từ sức khỏe, sở thích cá nhân đến tài chính và nghề nghiệp.

Tuy nhiên, giá cổ phiếu Meta đã giảm gần 8% sau khi công ty tiết lộ vào tháng 7 rằng chi tiêu cho hạ tầng AI khiến dòng tiền tự do giảm tới 91%. Cổ phiếu tập đoàn mạng xã hội Mỹ đã giảm gần 1/5 một năm qua, do mạnh tay chi tiền để tuyển dụng những nhân tài hàng đầu và xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.

Mark Zuckerberg: Mô hình AI mở được sử dụng rộng rãi có thể an toàn hơn

Mark Zuckerberg cho thấy Meta sẽ tiếp tục đầu tư vào các mô hình AI có trọng số mở, đồng thời chỉ trích cách tiếp cận của đối thủ AI, vốn đã thu về hàng tỉ USD từ việc bán quyền truy cập vào mô hình nguồn đóng.

Giám đốc điều hành Meta viết: “Một số người cho rằng cách tốt nhất để giảm rủi ro là hạn chế những năng lực mà các cá nhân có thể tiếp cận”.

Tuy nhiên, ông lập luận rằng các mô hình AI mở được sử dụng rộng rãi có thể an toàn hơn vì càng nhiều người sử dụng và kiểm tra thì càng dễ phát hiện lỗ hổng.

Mark Zuckerberg đưa Hugging Face làm ví dụ. Theo ông, startup này đã dựa vào GLM 5.2, mô hình AI trọng số mở do Z.ai (Trung Quốc) phát triển, để hỗ trợ phát hiện và xử lí cuộc tấn công của tác tử AI từ OpenAI vào hệ thống của mình.

Hugging Face là nền tảng và cộng đồng dành cho AI, nơi các nhà phát triển, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp có thể chia sẻ, tìm kiếm, sử dụng, phát triển các mô hình, bộ dữ liệu và ứng dụng AI. Nền tảng này nổi tiếng với Hugging Face Hub, kho trực tuyến tập trung số lượng rất lớn mô hình AI. Người dùng có thể tìm kiếm, tải về, sử dụng hoặc tiếp tục tinh chỉnh các mô hình AI do cộng đồng và nhiều công ty công nghệ phát triển. Hugging Face cho biết nền tảng hiện có hơn 2 triệu mô hình và hàng trăm nghìn bộ dữ liệu AI.

Tháng trước, OpenAI xác nhận tác tử AI, vận hành dựa trên GPT-5.6 Sol và một mô hình AI mạnh hơn chưa được công ty phát hành, thoát khỏi môi trường thử nghiệm thông qua một lỗ hổng phần mềm, từ đó truy cập Internet và tiến hành xâm nhập Hugging Face.

Mark Zuckerberg ủng hộ chưng cất mô hình AI

Những bình luận của Mark Zuckerberg được đưa ra trong bối cảnh các công ty AI Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách giữa những mô hình mở của họ với sản phẩm AI độc quyền tiên tiến nhất do đối thủ Mỹ phát triển.

OpenAI và Anthropic từng cáo buộc một số công ty AI Trung Quốc sử dụng kỹ thuật chưng cất để khai thác đầu ra từ các mô hình của họ nhằm phát triển mô hình riêng.

Tháng 6, Anthropic gửi thư tới Ủy ban Ngân hàng, Nhà ở và Đô thị tại Thượng viện Mỹ, cáo buộc Alibaba tìm cách khai thác trái phép năng lực của mô hình AI Claude.

Anthropic cho biết các cá nhân và hệ thống có liên quan đến Alibaba cùng Qwen, đơn vị AI của gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc, đã thực hiện tổng cộng 28,8 triệu lượt tương tác với các mô hình AI của Anthropic thông qua khoảng 25.000 tài khoản gian lận trong giai đoạn từ ngày 22/4 đến ngày 5/6.

Anthropic cho rằng chiến dịch này là một cách để các đối thủ thu thập công nghệ AI của Mỹ, qua đó giúp Trung Quốc nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với các mô hình tiên tiến nhất.

"Chúng tôi tin rằng để đối phó với mối đe dọa từ hoạt động chưng cất mô hình trái phép cần có sự phối hợp giữa chính phủ và doanh nghiệp. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với Quốc hội và chính quyền nhằm duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI", người phát ngôn của Anthropic tuyên bố.

Lá thư được gửi đi chỉ hai tháng sau khi Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ của Nhà Trắng ban hành một bản ghi nhớ, cam kết hỗ trợ các công ty AI phát hiện và phối hợp ứng phó với các hoạt động chưng cất mô hình ở quy mô công nghiệp.

Anthropic cho rằng khi tiếp tục tiến hành chiến dịch chưng cất mô hình, Alibaba đã phớt lờ những cảnh báo của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Vào tháng 2, Anthropic thông báo đã phát hiện ba chiến dịch chưng cất mô hình "ở quy mô công nghiệp" do ba phòng thí nghiệm AI khác của Trung Quốc thực hiện, gồm DeepSeek, Moonshot AI và MiniMax.

OpenAI cũng từng cảnh báo DeepSeek đã nhắm vào các công ty AI của Mỹ để chưng cất thông tin và huấn luyện mô hình riêng.

Trong bản ghi nhớ gửi Ủy ban Đặc biệt về Cạnh tranh Chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc tại Hạ viện hồi tháng 2, OpenAI cho biết: “Chúng tôi đã quan sát thấy các tài khoản liên quan đến nhân viên DeepSeek phát triển các phương thức nhằm vượt qua các hạn chế của OpenAI và truy cập các mô hình thông qua các bộ định tuyến bên thứ ba được che giấu nguồn gốc, cùng những cách khác nhằm ẩn danh nguồn truy cập”.

Trong một bài đăng trên blog vào tháng 2, Anthropic cho biết các chiến dịch này ngày càng gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi, đồng thời kêu gọi sự phối hợp giữa các công ty AI, nhà cung cấp dịch vụ đám mây và nhà hoạch định chính sách để đối phó. Song những tuần gần đây, quá trình hợp tác giữa Anthropic và các nhà hoạch định chính sách của Mỹ cũng gặp không ít trở ngại.

Tuy nhiên, Mark Zuckerberg lại ủng hộ chưng cất mô hình AI. Ông cho rằng cần bảo vệ nguyên tắc con người có thể học hỏi từ bất kì thứ gì họ quan sát được, đồng thời bác bỏ quan điểm cho rằng chưng cất mô hình AI là hành vi “gây hại”.

Tỉ phú 42 tuổi người Mỹ nói Meta sẽ giao quyền đánh giá mức độ an toàn các mô hình AI cho hội đồng quản trị độc lập của công ty.

Giám đốc điều hành Meta cũng chỉ trích các đối thủ vì đang tạo ra một cách diễn giải về AI “tràn ngập những kịch bản u ám”.

Theo Mark Zuckerberg, quan điểm cho rằng AI nguy hiểm đến mức cách duy nhất để bảo đảm an toàn là tập trung quyền kiểm soát công nghệ vào một số ít công ty hoặc tổ chức là không hợp lí.

Ông cho rằng khi ngày càng nhiều người được tiếp cận với các công cụ AI mạnh mẽ, mỗi cá nhân sẽ có thêm khả năng sáng tạo, ra quyết định và góp phần định hình tương lai, thay vì quyền lực bị tập trung vào một số ít tổ chức.

Sơn Vân