Nvidia tung AI mã nguồn mở đầu tiên kể từ khi Jensen Huang cảnh báo Washington

Hôm 24/7, Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) lần đầu đăng bài trên mạng xã hội X, chia sẻ thư ngỏ của 25 công ty kêu gọi Washington không áp đặt hạn chế quá sớm với mô hình AI trọng số mở, trực tiếp tham gia vào cuộc tranh luận đang nóng lên trong ngành công nghệ.

Chưa đầy 3 tuần sau, Nvidia công bố Nemotron 3.5 Lightning mà công ty mô tả là nhẹ và có thể chạy trên một GPU (bộ xử lí đồ họa) duy nhất trên máy tính cá nhân. Đây là mô hình AI mã nguồn mở đầu tiên Nvidia ra mắt kể từ khi Jensen Huang cùng nhiều lãnh đạo công nghệ khác kêu gọi chính phủ Mỹ ủng hộ các AI mở, đồng thời tránh áp đặt những hạn chế quá sớm vì có thể khiến hoạt động đổi mới chuyển ra nước ngoài.

Nvidia dùng kỹ thuật chưng cất mô hình AI để cải thiện năng lực của Nemotron 3.5 Lightning

Nemotron 3.5 Lightning được cung cấp miễn phí để các doanh nghiệp tải về, sử dụng và tùy chỉnh mà không cần xin phép hay trả tiền cho Nvidia.

Nvidia cho biết các công ty như CrowdStrike, CodeRabbit và Harvey đã thử nghiệm và tùy chỉnh Nemotron 3.5 Lightning. Hãng chip AI số 1 thế giới tiết lộ Nemotron 3.5 Lightning có 30 tỉ tham số, được phát triển đặc biệt cho tác tử AI - dạng AI có khả năng tự chủ thực hiện nhiệm vụ mà không cần con người liên tục can thiệp.

Nemotron 3.5 Lightning sẽ được cung cấp trên nền tảng Hugging Face và website Nvidia.

Bên cạnh đó, Nvidia ra mắt NeMo Switchyard, phần mềm có khả năng xác định mô hình AI phù hợp và chi phí thấp nhất cho từng nhiệm vụ cụ thể.

Đại diện Nvidia hôm 10/8 thông báo công ty đã sử dụng kỹ thuật chưng cất để giúp Nemotron 3.5 Lightning đạt được năng lực tương tự các mô hình Nemotron lớn hơn.

Chưng cất là kỹ thuật huấn luyện các mô hình AI nhỏ hơn bằng cách cho chúng học cách bắt chước khả năng của các mô hình AI mạnh hơn.

Với Nvidia, AI mã nguồn mở là động lực tích cực cho hoạt động bán chip, bởi các mô hình này vẫn cần chạy trên GPU (bộ xử lí đồ họa). Việc giảm chi phí sử dụng AI cũng có thể thúc đẩy nhu cầu với các mô hình mở, thay vì những sản phẩm độc quyền của các công ty như OpenAI và Anthropic.

“AI miễn phí sẽ thúc đẩy nhu cầu phần cứng, chip và trung tâm dữ liệu”, Jensen Huang nói với trang Axios trong cuộc phỏng vấn hồi tháng trước.

Ông đã trực tiếp tham gia cuộc tranh luận nổ ra tại Washington sau khi startup Moonshot AI (Trung Quốc) tuyên bố Kimi K3 đạt hiệu năng tiệm cận Claude Fable 5 của Anthropic và GPT-5.6 Sol của OpenAI. Moonshot AI gọi Kimi K3 là mô hình AI trọng số mở lớn nhất thế giới, với 2.800 tỉ tham số.

Các chính trị gia Mỹ lo ngại Kimi K3 có thể gây ra những vấn đề về an ninh quốc gia, đồng thời đặt nghi vấn về việc các công ty AI Trung Quốc vi phạm sở hữu trí tuệ thông qua kỹ thuật chưng cất mô hình. Họ đặt câu hỏi liệu có nên áp đặt hạn chế với các nhà phát triển mô hình AI của Trung Quốc hay không, tương tự quy định áp dụng với xuất khẩu chip.

Sau đó, Jensen Huang đăng một bức thư ngỏ, trong đó lập luận rằng các mô hình AI trọng số mở giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn tương lai của mình, thúc đẩy cạnh tranh và kéo giảm giá thành.

“Các mô hình AI mở tăng cường an toàn và an ninh mạng, thúc đẩy đổi mới và phổ biến công nghệ, đồng thời cho phép các quốc gia tự chủ hơn”, tỉ phú 63 tuổi người Mỹ gốc Đài Loan viết trong bài đăng đầu tiên trên X.

Vài ngày sau, Nvidia thành lập một liên minh về an toàn AI với gần 40 doanh nghiệp và tổ chức công nghệ lớn, tập trung vào việc sử dụng các mô hình AI mở và phần mềm mã nguồn mở cho an ninh mạng.

Mark Zuckerberg cũng ủng hộ AI mở

AI trọng số mở hiện là một trong những chủ đề nóng nhất tại Thung lũng Silicon.

Hôm 10/8, Mark Zuckerberg (Giám đốc điều hành Meta) đăng bài viết dài hơn 6.500 từ, trong đó bày tỏ ủng hộ AI mở, khi công bố trọng số của Muse Glimmer. Đây là mô hình AI trọng số mở mới của Meta với 30 tỉ tham số, mà các nhà phát triển có thể tải về và tùy chỉnh.

“Mục tiêu của chúng ta nên là đưa các mô hình mở của Mỹ trở thành sản phẩm tốt nhất thế giới”, Mark Zuckerberg viết.

Tỉ phú 42 tuổi người Mỹ cho biết Meta sẽ tiếp tục đầu tư vào các mô hình AI có trọng số mở, đồng thời chỉ trích cách tiếp cận của đối thủ AI như OpenAI và Anthropic, vốn đã thu về hàng tỉ USD từ việc bán quyền truy cập vào mô hình nguồn đóng.

Giám đốc điều hành Meta viết: “Một số người cho rằng cách tốt nhất để giảm rủi ro là hạn chế những năng lực mà các cá nhân có thể tiếp cận”. Tuy nhiên, ông lập luận rằng các mô hình AI mở được sử dụng rộng rãi có thể an toàn hơn vì càng nhiều người sử dụng và kiểm tra thì càng dễ phát hiện lỗ hổng.

Mark Zuckerberg đưa Hugging Face làm ví dụ. Theo ông, startup này đã dựa vào GLM 5.2, mô hình AI trọng số mở do Z.ai (Trung Quốc) phát triển, để hỗ trợ phát hiện và xử lí cuộc tấn công của tác tử AI từ OpenAI vào hệ thống của mình.

OpenAI và Anthropic cáo buộc một số công ty AI Trung Quốc chưng cất mô hình trái phép

OpenAI và Anthropic từng cáo buộc một số công ty AI Trung Quốc sử dụng kỹ thuật chưng cất để khai thác đầu ra từ các mô hình của họ nhằm phát triển mô hình riêng.

Tháng 6, Anthropic gửi thư tới Ủy ban Ngân hàng, Nhà ở và Đô thị tại Thượng viện Mỹ, cáo buộc Alibaba tìm cách khai thác trái phép năng lực của mô hình AI Claude.

Anthropic cho biết các cá nhân và hệ thống có liên quan đến Alibaba cùng Qwen, đơn vị AI của gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc, đã thực hiện tổng cộng 28,8 triệu lượt tương tác với các mô hình AI của Anthropic thông qua khoảng 25.000 tài khoản gian lận trong giai đoạn từ ngày 22/4 đến ngày 5/6.

Anthropic cho rằng chiến dịch này là một cách để các đối thủ thu thập công nghệ AI của Mỹ, qua đó giúp Trung Quốc nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với các mô hình tiên tiến nhất.

"Chúng tôi tin rằng để đối phó với mối đe dọa từ hoạt động chưng cất mô hình trái phép cần có sự phối hợp giữa chính phủ và doanh nghiệp. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với Quốc hội và chính quyền nhằm duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI", người phát ngôn của Anthropic tuyên bố.

Lá thư được gửi đi chỉ hai tháng sau khi Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ của Nhà Trắng ban hành một bản ghi nhớ, cam kết hỗ trợ các công ty AI phát hiện và phối hợp ứng phó với các hoạt động chưng cất mô hình ở quy mô công nghiệp.

Anthropic cho rằng khi tiếp tục tiến hành chiến dịch chưng cất mô hình, Alibaba đã phớt lờ những cảnh báo của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Vào tháng 2, Anthropic thông báo đã phát hiện ba chiến dịch chưng cất mô hình "ở quy mô công nghiệp" do ba phòng thí nghiệm AI khác của Trung Quốc thực hiện, gồm DeepSeek, Moonshot AI và MiniMax.

OpenAI cũng từng cảnh báo DeepSeek đã nhắm vào các công ty AI của Mỹ để chưng cất thông tin và huấn luyện mô hình riêng.

Trong bản ghi nhớ gửi Ủy ban Đặc biệt về Cạnh tranh Chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc tại Hạ viện hồi tháng 2, OpenAI cho biết: “Chúng tôi đã quan sát thấy các tài khoản liên quan đến nhân viên DeepSeek phát triển các phương thức nhằm vượt qua các hạn chế của OpenAI và truy cập các mô hình thông qua các bộ định tuyến bên thứ ba được che giấu nguồn gốc, cùng những cách khác nhằm ẩn danh nguồn truy cập”.

Trong một bài đăng trên blog vào tháng 2, Anthropic cho biết các chiến dịch này ngày càng gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi, đồng thời kêu gọi sự phối hợp giữa các công ty AI, nhà cung cấp dịch vụ đám mây và nhà hoạch định chính sách để đối phó. Song những tuần gần đây, quá trình hợp tác giữa Anthropic và các nhà hoạch định chính sách của Mỹ cũng gặp không ít trở ngại.

Sơn Vân