Nghịch lí bóng đá Ấn Độ: CLB 1 USD, trận giao hữu 7 triệu USD

Ngày 14/8, Tata Steel đồng ý chuyển toàn bộ quyền sở hữu Jamshedpur FC cho Churchill Brothers với giá 100 rupee, tương đương khoảng 1 USD. Con số này không có nghĩa toàn bộ tài sản, cầu thủ hay thương hiệu của Jamshedpur FC chỉ có giá 1 USD. Tuy nhiên, việc một tập đoàn lớn rời khỏi một CLB từng vô địch Indian Super League (ISL) với mức chuyển giao gần như tượng trưng đặt ra câu hỏi về sức khỏe của bóng đá chuyên nghiệp Ấn Độ.

Cùng thời điểm, đội tuyển Ấn Độ rút khỏi FIFA ASEAN Cup 2026 để ưu tiên trận giao hữu với Brazil ngày 3/10 tại Kolkata. Danh thủ Bhaichung Bhutia cho rằng chi phí cho trận đấu có thể lên tới 50-70 crore rupee, tương đương khoảng 5-7 triệu USD. Đây là con số được ông Bhutia nhắc lại từ các thông tin đã công bố, chưa phải mức chi phí chính thức được Liên đoàn Bóng đá Ấn Độ (AIFF) xác nhận.

Hai câu chuyện đặt cạnh nhau cho thấy sự chênh lệch trong những ưu tiên của bóng đá Ấn Độ: một bên là các CLB đang cần một môi trường thi đấu ổn định để tồn tại, bên kia là khoản tiền lớn dành cho một trận giao hữu có sức hút toàn cầu.

Jamshedpur FC được chuyển giao với giá tượng trưng

Jamshedpur FC gia nhập ISL năm 2017, từng giành League Winners' Shield mùa 2021-2022 và vô địch Super Cup mùa trước. Khi Tata Steel quyết định rút lui, cầu thủ công khai kêu gọi tập đoàn thay đổi quyết định, trong khi người hâm mộ xuống đường đề nghị giữ đội bóng ở lại thành phố. Dù vậy, Tata Steel vẫn chuyển giao CLB.

Bên tiếp nhận là Churchill Brothers, CLB lâu đời của bang Goa và từng hai lần vô địch I-League. Theo thỏa thuận, Churchill Brothers tiếp nhận suất thi đấu ISL của Jamshedpur FC, cùng hợp đồng của 12 cầu thủ và hai HLV. Nhờ đó, đội bóng này trở lại giải đấu cao nhất Ấn Độ mà không phải thăng hạng từ I-League theo con đường thông thường.

Vì thế, điều đáng chú ý trong thương vụ không nằm ở việc Jamshedpur FC thực sự có giá 1 USD hay không. Churchill Brothers tiếp nhận quyền góp mặt ở ISL cùng một phần lực lượng của CLB với mức giá chuyển giao gần như tượng trưng.

ISL ra đời năm 2014 với kỳ vọng tạo bước chuyển cho bóng đá Ấn Độ nhờ nguồn lực tài chính và truyền thông lớn. Nhưng sau hơn một thập niên, giải đấu vẫn đối mặt với những bất ổn liên quan tổ chức, bản quyền truyền hình và tương lai của các CLB.

Một giải đấu chuyên nghiệp khó tạo ra giá trị bền vững nếu các nhà đầu tư không thể dự đoán được cách giải vận hành, nguồn thu và triển vọng kinh doanh trong những mùa tiếp theo. Trong bối cảnh đó, việc Tata Steel rời Jamshedpur FC với giá tượng trưng phần nào cho thấy niềm tin của nhà đầu tư vào môi trường mà CLB đang hoạt động.

Khoản tiền lớn cho 90 phút

Ở cấp đội tuyển, AIFF lại lựa chọn một hướng khác. Ấn Độ nằm cùng bảng với Indonesia, Malaysia và Singapore tại FIFA ASEAN Cup 2026 nhưng rút lui để ưu tiên trận giao hữu với Brazil. Về mặt chuyên môn và thương mại, lựa chọn này có lý do. Brazil từng 5 lần vô địch thế giới và một trận đấu với đội tuyển này chắc chắn tạo sức hút lớn hơn những cuộc đối đầu với Singapore hay Malaysia. Các tuyển thủ Ấn Độ cũng có cơ hội thi đấu với một trong những nền bóng đá hàng đầu thế giới.

Nhưng quyết định này đặt ra vấn đề về ưu tiên đầu tư. Theo Bhutia, khó lý giải việc dành một khoản tiền rất lớn cho trận giao hữu trong lúc nhiều CLB đang chật vật duy trì hoạt động và giải vô địch quốc gia chưa ổn định. Dù chưa thể xác nhận con số 5-7 triệu USD, sự đối lập giữa hai sự kiện vẫn rõ: một CLB từng vô địch được chuyển giao với giá tượng trưng, trong khi đội tuyển chuẩn bị chi một khoản rất lớn cho một trận đấu chỉ kéo dài 90 phút.

Trận đấu với Brazil có thể đem lại doanh thu, sự chú ý và kinh nghiệm cho cầu thủ. Nhưng nó không giải quyết những vấn đề dài hạn của bóng đá Ấn Độ. Cầu thủ trẻ cần hệ thống thi đấu thường xuyên; CLB cần giải đấu ổn định và nguồn thu có thể dự báo; bóng đá chuyên nghiệp cần khán giả, bản quyền truyền hình và niềm tin của nhà đầu tư.

Vấn đề nằm ở nền móng

Ấn Độ có dân số khoảng 1,45 tỉ người nhưng chưa trở thành một thế lực đáng kể của bóng đá châu Á. Đội tuyển hiện đứng quanh vị trí 138 thế giới và không giành được suất dự Asian Cup 2027.

Dân số lớn không đồng nghĩa với nguồn cầu thủ chất lượng. Thị trường rộng cũng không tự tạo ra một giải vô địch quốc gia mạnh.

Khoảng cách về đào tạo trẻ cho thấy vấn đề rõ hơn. Tại nhiều nơi ở Ấn Độ, cầu thủ U15 chỉ có khoảng 12-15 trận đấu cạnh tranh mỗi năm, trong khi cầu thủ trẻ Nhật Bản và Hàn Quốc có thể chơi hơn 40 trận một mùa. Nhiều bang của Ấn Độ chưa có hệ thống thi đấu trẻ đầy đủ, đồng thời bóng đá nước này thiếu HLV đủ trình độ ở cấp cơ sở.

Một trận đấu với Brazil không thể bù đắp khoảng trống đó. Cầu thủ trẻ cần hàng chục trận mỗi mùa và quá trình phát triển liên tục. CLB cần một giải đấu ổn định để tồn tại và phát triển. Đội tuyển quốc gia là kết quả của hệ thống ấy, không thể tách khỏi nền tảng bên dưới.

Tiềm năng lớn nhưng chưa chuyển thành sức mạnh

Ấn Độ không thiếu điều kiện để phát triển bóng đá. Nước này có dân số lớn, nền kinh tế lớn, những tập đoàn như Tata và Reliance, thị trường truyền hình mạnh và lượng người hâm mộ đông. Khi ISL ra đời, giải đấu từng thu hút nhiều ngôi sao quốc tế và tạo kỳ vọng về một giai đoạn mới của bóng đá Ấn Độ.

Nhưng sau hơn một thập niên, đội tuyển vẫn đứng ngoài World Cup, không có vé dự Asian Cup 2027, giải chuyên nghiệp còn bất ổn và một CLB từng vô địch được chuyển giao với giá khoảng 1 USD.

Những con số này cho thấy vấn đề của bóng đá Ấn Độ không nằm ở việc thiếu tiền hay thiếu thị trường, mà ở khả năng biến các nguồn lực đó thành một hệ thống vận hành ổn định.

Một trận đấu với Brazil có thể mang lại sự chú ý lớn. Một CLB có thể được đầu tư hàng chục triệu USD. Nhưng nếu cầu thủ trẻ không có đủ trận đấu, CLB không có nguồn thu ổn định và giải vô địch quốc gia thiếu một nền tảng chắc chắn, những khoản đầu tư lớn vẫn khó chuyển thành thành tích.

Bóng đá Ấn Độ có thị trường, tiền và tiềm năng. Điều còn thiếu là một hệ thống đủ ổn định để những nguồn lực đó tạo ra cầu thủ giỏi, duy trì CLB và nâng chất lượng đội tuyển.

Đặng Hoàng