Xe điện Trung Quốc phát triển mạnh khiến xe xăng Nhật gặp khó

Với lợi thế về giá, tốc độ ra mắt và thời gian giao xe, BYD cùng nhiều đối thủ đang từng bước thách thức vị thế thống trị kéo dài hàng thập kỷ của các hãng xe Nhật Bản.

Xe điện Trung Quốc tăng tốc, BYD áp sát Toyota

Khoảng 1,2 triệu xe mới được bán tại Australia mỗi năm. Toyota hiện vẫn là thương hiệu dẫn đầu, với thị phần khoảng 20%, tương đương 240.000 xe bán ra trong năm trước. Hãng Nhật Bản đã giữ vị trí số một tại Australia suốt 23 năm.

Tuy nhiên, khoảng cách đang được thu hẹp nhanh chóng. Theo Phòng Công nghiệp Ô tô Liên bang Australia (FCAI), xe điện thuần túy chiếm 21,7% tổng số ô tô mới bán ra trong tháng 7, gần gấp ba lần tỉ trọng hồi tháng 1. Người tiêu dùng Australia hiện có khoảng 110 mẫu EV để lựa chọn.

Giá nhiên liệu tăng mạnh là một trong những động lực lớn nhất. Tony Weber, Giám đốc điều hành FCAI, cho rằng cuộc khủng hoảng tại Trung Đông và tác động tới giá xăng dầu đã thúc đẩy người dân chuyển sang xe điện.

Giá xăng trung bình tại Australia trong tháng 3 tăng khoảng 30%, từ mức 1,68 AUD/lít hồi tháng 2, trước khi chiến tranh Mỹ - Iran diễn ra. Trong bối cảnh chi phí vận hành xe động cơ đốt trong tăng, xe điện với chi phí sử dụng thấp hơn trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn.

Nhưng không chỉ giá nhiên liệu giúp EV phát triển. Một yếu tố quan trọng khác là giá bán cạnh tranh của xe điện Trung Quốc. BYD, thương hiệu từng chưa bán chiếc xe nào tại Australia cho tới tháng 10/2022, hiện đã trở thành đối thủ đáng gờm. Trong tháng 6, hãng bán khoảng 19.000 xe, chỉ kém Toyota 243 chiếc.

Riz Akhtar, CEO hãng nghiên cứu ô tô Carloop, cho rằng lợi thế lớn của BYD nằm ở việc đưa ra những mẫu xe có giá thấp hơn các sản phẩm tương đương của Toyota. Chẳng hạn, Toyota RAV4 có giá khởi điểm khoảng 46.000 AUD, trong khi BYD Sealion 6 bắt đầu từ khoảng 43.000 AUD.

Trong một thị trường mà người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm với chi phí, chênh lệch vài nghìn AUD có thể trở thành yếu tố quyết định. Theo Weber, bất chấp những quan ngại địa chính trị liên quan tới Trung Quốc, hành vi của người mua ô tô Australia vẫn chịu tác động rất lớn từ giá.

Sự cạnh tranh cũng không còn giới hạn ở xe con. BYD đang tiến sâu vào phân khúc bán tải, vốn từ lâu là sân chơi quan trọng của các hãng Nhật. Mẫu bán tải hybrid cắm sạc Shark 6 bắt đầu nhận đơn tại Australia từ năm 2024 và hiện chiếm khoảng 16% phân khúc chỉ sau chưa đầy hai năm. Xe có thể chạy khoảng 80 km hoàn toàn bằng pin và có giá thấp hơn một số đối thủ tương đương.

Xe điện Trung Quốc đang 'nuốt' dần xe xăng tại châu Âu

Ngành ô tô Thái Lan kêu cứu trước làn sóng xe điện Trung Quốc giá rẻ

Giá rẻ chưa đủ, các hãng xe điện Trung Quốc phải xây dựng niềm tin

Lợi thế của các thương hiệu Trung Quốc tại Australia không chỉ nằm ở giá bán. Tốc độ đưa sản phẩm mới ra thị trường và khả năng đáp ứng đơn hàng nhanh cũng đang tạo khác biệt rõ rệt.

Australia hiện có ít nhất 15 thương hiệu ô tô Trung Quốc hoạt động, trong khi nhiều thương hiệu khác đang chuẩn bị gia nhập. Các hãng liên tục giới thiệu mẫu xe mới, mở rộng hệ thống đại lí và rút ngắn thời gian giao xe.

Akhtar cho biết BYD và thương hiệu cao cấp Denza sẽ cùng tung ra khoảng sáu sản phẩm hoàn toàn mới. Tốc độ này tạo sức ép đáng kể lên Toyota, khi hãng Nhật Bản không giới thiệu sản phẩm mới với tần suất tương tự.

Thời gian chờ xe cũng trở thành một yếu tố cạnh tranh. Theo Akhtar, khách hàng mua BYD không phải chờ quá bốn tuần, trong khi người mua Toyota RAV4 có thể phải chờ tới sáu tháng. “Khách hàng không muốn chờ”, ông nói, đồng thời cho rằng người tiêu dùng sẵn sàng chuyển sang thương hiệu có thể giao xe trong vài tuần hoặc thậm chí ngay lập tức.

Sự trỗi dậy của xe Trung Quốc còn được hỗ trợ bởi môi trường chính sách tương đối thuận lợi. Khác Mỹ và châu Âu, Australia không áp mức thuế cao đối với EV Trung Quốc, qua đó tạo điều kiện để các hãng này cạnh tranh bằng giá.

Chính phủ Australia cũng đang thúc đẩy xe điện như một phần trong chiến lược giảm phát thải. Canberra đặt mục tiêu cắt giảm 43% lượng khí thải nhà kính so với năm 2005 vào năm 2030, đồng thời hướng tới 82% điện năng được sản xuất từ các nguồn tái tạo trong cùng giai đoạn.

Một chính sách quan trọng là New Vehicle Efficiency Standard, được đưa vào áp dụng từ năm ngoái. Quy định đặt ra giới hạn phát thải trung bình đối với xe mới của mỗi hãng, tạo động lực để các nhà sản xuất bán thêm xe điện và xe tiết kiệm nhiên liệu. Những doanh nghiệp có nhiều xe phát thải cao, đặc biệt là bán tải, sẽ chịu sức ép lớn hơn.

Theo Steven Bragg từ hãng kiểm toán Pitcher Partners, các thương hiệu Trung Quốc có thể tận dụng tín chỉ đạt được từ việc bán EV để bù đắp chi phí và tiếp tục duy trì lợi thế giá.

Australia còn có một động lực kinh tế khác để thúc đẩy EV: nước này là nhà sản xuất lithium lớn, nguyên liệu quan trọng cho pin xe điện. Khoảng 90% lượng lithium concentrate xuất khẩu của Australia được đưa sang Trung Quốc. Vì vậy, thị trường EV phát triển không chỉ phục vụ mục tiêu môi trường mà còn có thể tạo thêm đầu ra cho ngành khai khoáng trong nước.

Dù vậy, thách thức lớn nhất đối với các hãng Trung Quốc là xây dựng niềm tin của người tiêu dùng. Toyota và các thương hiệu truyền thống đã mất hàng thập kỉ để tạo dựng uy tín, mạng lưới đại lí, hệ thống phụ tùng, giá trị bán lại và dịch vụ hậu mãi.

Mike Costello, chuyên gia phân tích tại Cox Automotive Australia & New Zealand, cho rằng đây là tài sản lớn nhất của Toyota. Người tiêu dùng có thể chấp nhận trả nhiều tiền hơn nếu đổi lại họ chắc chắn về chất lượng dịch vụ, khả năng sửa chữa và giá trị chiếc xe sau nhiều năm sử dụng.

Do đó, cuộc đua tại Australia sẽ không chỉ là cuộc chiến về giá. Các thương hiệu Trung Quốc đang có lợi thế rõ rệt về giá bán, tốc độ ra mắt và khả năng giao xe, nhưng để biến đà tăng trưởng hiện tại thành vị thế lâu dài, họ phải chứng minh rằng có thể cung cấp chất lượng dịch vụ tương đương những thương hiệu đã được người Australia tin tưởng trong nhiều thập kỉ.

Với xe điện đang nhanh chóng tiến vào dòng chính, Australia có thể trở thành một trong những thị trường quan trọng nhất để kiểm chứng khả năng các hãng Trung Quốc thay đổi trật tự ngành ô tô toàn cầu.

Bùi Tú