9 Big Tech giấu 3.000 tỉ USD cam kết chi tiêu AI ngoài bảng cân đối kế toán
Những khoản cam kết khổng lồ cho thuê trung tâm dữ liệu và mua chip chưa được phản ánh trên bảng cân đối kế toán của các hãng công nghệ lớn.
Mỗi quý, các hãng công nghệ lớn (Big Tech) công bố những khoản chi tiêu vốn khổng lồ cho hạ tầng AI, từ trung tâm dữ liệu đến chip.
Tuy nhiên, những con số này vẫn chưa phản ánh đầy đủ quy mô chi tiêu trong tương lai mà Alphabet (công ty mẹ Google), Meta, Oracle và nhiều công ty khác đã cam kết. Nguyên nhân là một phần rất lớn các nghĩa vụ tài chính sắp tới chưa được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán.
Theo phân tích của tờ WSJ dựa trên phần thuyết minh trong các hồ sơ chứng khoán gần nhất, 9 hãng công nghệ hàng đầu, gồm Alphabet, Meta, Amazon, Microsoft, Oracle, Nvidia, Broadcom, SpaceX và AMD, có tổng cộng khoảng 3.000 tỉ USD các khoản cam kết nằm ngoài bảng cân đối kế toán, chủ yếu liên quan đến AI.
Các nghĩa vụ này đang tăng nhanh hơn nhiều so với chi tiêu vốn truyền thống. Tổng chi tiêu vốn của 9 công ty trong năm gần nhất vào khoảng 600 tỉ USD, trong khi tổng các cam kết ngoài bảng cân đối kế toán lên tới khoảng 3.000 tỉ USD, tương đương khoảng ba lần tổng nghĩa vụ từ các hợp đồng thuê và khoản vay dài hạn hiện tại.
Các hãng công nghệ hàng đầu Mỹ đang đặt cược lớn dựa trên những giả định về nhu cầu điện toán AI và khả năng cung ứng phần cứng AI trong vài năm tới. Họ kì vọng sẽ dễ dàng đáp ứng tất cả nghĩa vụ tài chính trong tương lai nhờ doanh thu tăng mạnh khi người tiêu dùng và doanh nghiệp ứng dụng AI vào ngày càng nhiều lĩnh vực của đời sống tại Mỹ.
Song nếu những giả định về công nghệ và nhu cầu thị trường không chính xác, các thỏa thuận nhằm giữ trước năng lực điện toán trong tương lai có thể trở thành gánh nặng khổng lồ với các hãng công nghệ và nhà đầu tư.
Dự án trung tâm dữ liệu khổng lồ Hyperion của Meta tại bang Louisiana (Mỹ), có diện tích tương đương khoảng 1.700 sân bóng bầu dục, là ví dụ cho thấy những nghĩa vụ lớn như vậy có thể nằm ngoài bảng cân đối kế toán của các hãng công nghệ như thế nào.
Ban đầu, Meta đồng ý thuê Hyperion trong thời hạn 4 năm, bắt đầu từ năm 2029, với các lựa chọn gia hạn lên đến 20 năm. Meta cũng cam kết bồi hoàn cho các trái chủ nếu công ty không duy trì hợp đồng trong toàn bộ 20 năm. Tuy nhiên, Meta cho rằng khả năng phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh này là không đáng kể, nên chưa ghi nhận khoản nợ phải trả tương ứng trên bảng cân đối kế toán.
Trái chủ là người hoặc tổ chức sở hữu trái phiếu, tức là người đã cho doanh nghiệp hoặc tổ chức phát hành trái phiếu vay tiền. Đổi lại, họ được nhận tiền lãi định kì và được hoàn trả tiền gốc khi trái phiếu đáo hạn. Khác với cổ đông, trái chủ không sở hữu công ty và thường không có quyền biểu quyết hay tham gia điều hành doanh nghiệp.
Theo các quy định kế toán, nghĩa vụ thuê Hyperion của Meta sẽ tiếp tục nằm ngoài bảng cân đối kế toán cho đến khi công ty bắt đầu trả tiền thuê. Meta cho biết tổng cam kết thuê ban đầu với dự án này khoảng 12,3 tỉ USD.
Tính đến tháng 6, Meta công bố 347 tỉ USD tổng nghĩa vụ liên quan đến các hợp đồng thuê chưa bắt đầu, trong đó có Hyperion.
Trong số các công ty mà tờ WSJ phân tích, các cam kết thanh toán theo những hợp đồng thuê chưa bắt đầu có tổng trị giá 1.200 tỉ USD, cao gấp khoảng 4 lần so với mức được công bố một năm trước.
Ngoài Meta, WSJ còn xem xét các cam kết của Alphabet, Amazon.com, Microsoft, Oracle, Nvidia, Broadcom, SpaceX và AMD.
Các khoản cam kết của Big Tech phình to
Các trung tâm dữ liệu chứa một lượng lớn phần cứng, trong đó có GPU (bộ xử lí đồ họa) Nvidia dùng để huấn luyện và vận hành mô hình AI, cùng các chip nhớ để lưu trữ thông tin.
Để mua những phần cứng này, các công ty phải kí kết các thỏa thuận hợp đồng dài hạn từ rất sớm nhằm đảm bảo nguồn cung từ nhà cung cấp.
Những cam kết mua hàng và nghĩa vụ tương tự tại các công ty mà WSJ phân tích hiện lên tới 1.900 tỉ USD.
Theo quy định kế toán, các cam kết mua hàng thường vẫn nằm ngoài bảng cân đối kế toán cho đến khi sản phẩm hoặc dịch vụ được bàn giao.
Các cam kết mua hàng và nghĩa vụ hợp đồng của Alphabet đã tăng vọt, lên 811 tỉ USD tính đến ngày 30/6. Cũng như các công ty khác, rất khó xác định chính xác Alphabet dự định mua những gì dựa trên các thông tin công bố.
Alphabet cho biết các cam kết này chủ yếu liên quan đến “hạ tầng kỹ thuật và hàng tồn kho, cũng như các thỏa thuận bảo đảm nguồn năng lượng cho hoạt động của trung tâm dữ liệu”.
Alphabet cũng không giải thích chi tiết vì sao các nghĩa vụ này tăng mạnh từ mức 332 tỉ USD chỉ ba tháng trước đó. Các cam kết kéo dài nhiều năm, trong đó những nghĩa vụ theo hợp đồng năng lượng có thời hạn đến tận năm 2054.
Các khoản nghĩa vụ ngoài bảng cân đối kế toán ở một số doanh nghiệp còn bao gồm thỏa thuận mua cổ phần những công ty khác trong tương lai hoặc bảo lãnh cho hợp đồng thuê của những bên thuê khác.
Nvidia cam kết thực hiện 27 tỉ USD khoản đầu tư vào cổ phần từ ngày 26/4 đến cuối năm tài chính kết thúc vào tháng 1/2027.
Đặt cược vào nhu cầu AI tăng mạnh
Có những lý do để tin rằng các hãng công nghệ sẽ thực hiện đầy đủ tất cả nghĩa vụ của mình.
Những người lạc quan cho rằng nhu cầu AI tăng vọt – góp phần đẩy thị trường chứng khoán lên cao và gây thiếu hụt nhiều loại phần cứng quan trọng – là bằng chứng cho thấy nhu cầu sẽ tiếp tục mạnh mẽ trong nhiều năm tới. Khi đó, dòng tiền từ doanh thu AI sẽ đủ để các công ty thanh toán những khoản cam kết khổng lồ này.
Tuy nhiên, với những nhà đầu tư thận trọng hơn ở Phố Wall, đây lại là dấu hiệu đáng lo ngại. Một số hãng công nghệ từng được xem là có bảng cân đối kế toán cực kì vững chắc đã phải thường xuyên huy động vốn trên thị trường tài chính.
Alphabet và Amazon gần đây công bố kết quả kinh doanh cho thấy dòng tiền tự do âm, nghĩa là số tiền họ chi cho đầu tư vốn lớn hơn lượng tiền mặt tạo ra từ hoạt động kinh doanh. Đó là khi chưa tính đến tác động của hàng nghìn tỉ USD cam kết nằm ngoài bảng cân đối kế toán.
Dù doanh thu trong tương lai có xuất hiện hay không, các cam kết mua hàng và hợp đồng thuê đã kí phần lớn không thể hủy bỏ.
Nếu mọi thứ diễn biến xấu, các hãng công nghệ có thể phải trả những khoản tiền khổng lồ cho cơ sở hạ tầng mà họ không thể khai thác hiệu quả để tạo lợi nhuận. Những nghĩa vụ tài chính này cũng có thể buộc các công ty vốn đã có nhiều khoản nợ phải tiếp tục vay thêm tiền.
“Khi các cam kết ngoài bảng cân đối kế toán trở nên thường xuyên hơn, lớn hơn và phức tạp hơn, nhà đầu tư ngày càng khó đánh giá tổng mức nợ và rủi ro tài chính tiềm ẩn của các công ty”, các chuyên gia phân tích kế toán của tập đoàn dịch vụ tài chính Morgan Stanley viết trong một báo cáo hồi tháng 4.