Thủ tướng Lê Minh Hưng: Sửa Luật Đất đai để kiến tạo phát triển
Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh việc Sửa Luật Đất đai không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn mà phải kiến tạo cơ chế, chính sách đồng bộ cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Tại phiên thảo luận Tổ chiều 19/8, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có những ý kiến quan trọng về định hướng hoàn thiện thể chế. Thủ tướng khẳng định, việc Sửa Luật Đất đai không chỉ dừng lại ở mục tiêu tháo gỡ những điểm nghẽn, ách tắc hiện nay mà còn phải tạo dựng nền tảng, kiến tạo cơ chế, chính sách vượt trội cho giai đoạn phát triển mới của đất nước. Đây là yêu cầu cấp bách, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Quốc hội và Chính phủ trong bối cảnh nền kinh tế đang cần những xung lực mới để bứt phá mạnh mẽ.
Theo Thủ tướng, tinh thần chung trong quá trình xây dựng pháp luật là hướng tới sự kiến tạo phát triển bền vững. Nghị quyết 21 của Trung ương đã đề ra những định hướng lớn, không chỉ giới hạn trong một lĩnh vực mà bao quát toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội. Vì vậy, các luật liên quan trực tiếp như Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các quy định về thuế cần được rà soát, sửa đổi một cách đồng bộ. Thủ tướng nhấn mạnh, quá trình Sửa Luật Đất đai cần giải quyết các vấn đề tài chính đất đai không thể quy định cụ thể hết trong một văn bản mà phải được xử lí hài hòa trong các luật về thuế. Những vấn đề như điều tiết phần chênh lệch địa tô, cơ chế tài chính để đưa đất vào sản xuất, hay ngăn chặn tình trạng đất bỏ hoang, đều cần được nghiên cứu bổ sung.
Tinh thần chung là phải bảo đảm công khai, minh bạch, có cạnh tranh, lựa chọn được nhà đầu tư đủ năng lực và có kế hoạch sử dụng đất hiệu quả.
Thủ tướng Lê Minh Hưng
Để bảo đảm tính thống nhất, Bộ Tư pháp đã được giao nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống pháp luật. Trước mắt, Chính phủ ưu tiên sửa đổi những quy định trực tiếp liên quan đến việc triển khai các định hướng chiến lược. Việc Sửa Luật Đất đai lần này cần được xem xét như một phần của cuộc cải cách thể chế tổng thể, nhằm tối ưu hóa công cụ quản lí nhà nước đối với nguồn lực tài nguyên đặc biệt quan trọng này. Quá trình này đòi hỏi sự tham gia đóng góp trí tuệ, sâu sát từ các đại biểu Quốc hội dựa trên thực tiễn phong phú tại các địa phương trên cả nước.
Sửa Luật Đất đai đồng bộ với hệ thống pháp luật
Về công tác quy hoạch, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới theo hướng đơn giản hóa. Theo tinh thần của Nghị quyết 21, cần giảm bớt các tầng nấc quy hoạch không cần thiết, tiến tới trong phạm vi địa phương chỉ duy trì một quy hoạch và một kế hoạch sử dụng đất duy nhất.
Việc tích hợp các loại quy hoạch sẽ tạo sự thuận lợi tối đa cho địa phương trong tổ chức thực hiện, đồng thời tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các cơ quan quản lí khác nhau. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng lưu ý rằng, sự linh hoạt này phải đi kèm với các tiêu chí, điều kiện thật chặt chẽ để ngăn chặn tình trạng tự ý điều chỉnh quy hoạch, làm thay đổi mục tiêu sử dụng đất trái quy định.
Đối với cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Thủ tướng nêu rõ, tinh thần chung là phải bảo đảm tính công khai, minh bạch và có sự cạnh tranh lành mạnh. Pháp luật cần quy định rạch ròi trường hợp nào thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, trường hợp nào đấu thầu dự án có sử dụng đất và trường hợp nào được giao trực tiếp cho nhà đầu tư có đủ năng lực. Bên cạnh đó, phương thức tính và nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cũng phải được quy định cụ thể. Khi hoàn thiện các quy định này, công tác Sửa Luật Đất đai sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các dự án quy mô lớn, giúp nhà đầu tư tính toán chính xác phương án kinh doanh khả thi.
Đổi mới quy hoạch và minh bạch hóa cơ chế giao đất
Liên quan đến vấn đề giá đất, Thủ tướng đặt câu hỏi về nguyên nhân giá nhà tăng cao. Theo Thủ tướng, nếu giá đất đầu vào bị đẩy lên mức quá cao, chi phí này sẽ chuyển vào giá thành sản phẩm cuối cùng, tạo gánh nặng lớn cho người dân và doanh nghiệp. Khi cộng dồn với chi phí vốn vay và thủ tục hành chính kéo dài, giá nhà sẽ trở nên vượt quá khả năng chi trả của đại đa số người lao động.
Vì vậy, Nhà nước phải quyết định giá đất dựa trên hệ thống dữ liệu chuyên ngành khoa học, công khai, minh bạch và liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thuế, ngân hàng, công chứng. Khi kiểm soát tốt chi phí đầu vào, chúng ta mới có công cụ hiệu quả để điều tiết thị trường.
Về chính sách thu hồi đất và bồi thường, Thủ tướng nhấn mạnh sự chuyển dịch trong tư duy quản lí. Thay vì chỉ bồi thường tài sản bị thu hồi theo kiểu truyền thống, chính sách mới cần hướng tới việc tái thiết cuộc sống cho người dân sau thu hồi đất, bảo đảm điều kiện sống của họ phải tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ.
Đây là chính sách có tính nhân văn sâu sắc, đòi hỏi các cơ quan soạn thảo phải cụ thể hóa bằng các cơ chế hỗ trợ phù hợp trong lần Sửa Luật Đất đai này.
Hoàn thiện chính sách nhà ở và minh bạch thị trường bất động sản
Bên cạnh đó, đối với lĩnh vực nhà ở, Thủ tướng định hướng chuyển tư duy từ việc "nhất thiết phải sở hữu nhà" sang "có nơi ở ổn định, lâu dài". Việc phát triển mạnh nhà ở cho thuê với nhiều hình thức, đáp ứng nhu cầu cho công nhân, học sinh, sinh viên và người lao động là hướng đi căn cơ. Nhà nước cần tạo cơ chế để khu vực tư nhân tham gia đầu tư phát triển quỹ nhà ở cho thuê dài hạn với hạ tầng đồng bộ.
Về thời hạn sử dụng chung cư, Thủ tướng khẳng định quyền tài sản của người sở hữu căn hộ luôn được pháp luật bảo vệ, dù công trình phải thực hiện kiểm định chất lượng định kỳ để bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản. Cuối cùng, Thủ tướng yêu cầu thị trường bất động sản phải phát triển công khai, minh bạch, lành mạnh, ứng dụng hệ thống dữ liệu thông tin liên thông để quản lí hiệu quả và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên yếu thế trong mọi giao dịch.