Cựu giám đốc kỹ thuật Meta: Mark Zuckerberg đặt tăng trưởng lên trên an toàn trẻ em

Arturo Bejar, người nhiều lần công khai chỉ trích hồ sơ an toàn của Meta, đưa ra cáo buộc này trong ngày thứ hai làm chứng tại một phiên tòa mang tính bước ngoặt.

Vụ kiện do liên minh 29 bang của Mỹ khởi xướng và có thể tạo ra những thay đổi lớn với Facebook và Instagram, hai trong số những nền tảng phổ biến nhất thế giới.

Bang California, Colorado, Kentucky và New Jersey cáo buộc Meta thiết kế các nền tảng của mình theo hướng khiến người dùng trẻ khó rời bỏ, từ đó góp phần làm gia tăng lo âu, trầm cảm, thậm chí hành vi tự tử, đồng thời gây hiểu lầm cho người dùng về mức độ an toàn của các nền tảng.

California, Colorado, Kentucky và New Jersey cùng 25 bang khác cũng cáo buộc Meta vi phạm luật liên bang khi thu thập và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân của trẻ em dưới 13 tuổi trong quá trình các em sử dụng nền tảng.

Các chuyên gia nhận định đây là phép thử pháp lí lớn nhất từ trước đến nay với những tác động của mạng xã hội lên người dùng trẻ tuổi.

Phiên tòa bắt đầu hôm 18/8 tại tòa án liên bang ở thành phố Oakland, bang California, Mỹ và dự kiến kéo dài 6 tuần.

Bồi thẩm đoàn được dự kiến đưa ra một phán quyết mang tính tư vấn, sau đó Thẩm phán tòa án liên bang Mỹ Yvonne Gonzalez Rogers sẽ quyết định Meta có phải chịu trách nhiệm pháp lí hay không. Nếu có, bà Yvonne Gonzalez Rogers cũng sẽ xác định mức phạt dân sự và những thay đổi mà Meta phải thực hiện với Facebook và Instagram.

“Nếu Mark Zuckerberg ưu tiên điều gì, mọi thứ sẽ thay đổi trong vài tháng”

Arturo Bejar là nhân chứng đầu tiên do các bang đưa ra. Arturo Bejar nói Mark Zuckerberg tham gia rất sâu vào nhiều quyết định quan trọng, trong khi văn hóa quản lí từ trên xuống của Meta khiến các thay đổi về thiết kế sản phẩm chỉ được thực hiện khi vị giám đốc điều hành này yêu cầu.

“Nếu Mark Zuckerberg biến một vấn đề thành ưu tiên, mọi thứ sẽ thay đổi trong vài tháng”, Arturo Bejar khẳng định.

Ông cũng bác bỏ những phát biểu của Mark Zuckerberg hồi tháng 10/2021, sau khi cựu nhân viên Frances Haugen cáo buộc Meta biết các sản phẩm của mình không an toàn với trẻ em và biết cách khắc phục nhưng không hành động vì muốn theo đuổi lợi nhuận cao hơn.

Khi đó, Mark Zuckerberg tuyên bố Meta liên tục sử dụng các nghiên cứu để cải thiện sản phẩm. Arturo Bejar nói rằng sau những phát biểu này, ông đã gửi email trực tiếp cho Mark Zuckerberg để cảnh báo về những vấn đề an toàn.

“Điều đó hoàn toàn sai. Bạn không thể tin tưởng Mark Zuckerberg trong vấn đề liên quan đến trẻ em”, Arturo Bejar nói.

Con gái Arturo Bejar bị những bình luận miệt thị trên Instagram

Arturo Bejar từng làm việc tại Meta từ năm 2009 đến 2015. Trong giai đoạn 2019 - 2021, ông tiếp tục nghiên cứu sức khỏe và trải nghiệm của người dùng Instagram tuổi vị thành niên với tư cách nhà thầu độc lập.

Năm 2023, Arturo Bejar làm chứng trước một ủy ban của Thượng viện Mỹ rằng Meta biết về tình trạng quấy rối và những tác động tiêu cực khác mà thanh thiếu niên phải đối mặt trên các nền tảng của công ty nhưng không giải quyết thỏa đáng.

Trong phần thẩm vấn chéo của luật sư Meta Brian Stekloff, Arturo Bejar thừa nhận ông không lường trước những tổn hại mà con gái tuổi vị thành niên của mình có thể gặp phải khi giúp cô tạo tài khoản Instagram. Hiện con gái của Arturo Bejar vẫn sử dụng tài khoản Instagram này.

Arturo Bejar kể con gái ông lập tài khoản Instagram vì muốn có một không gian để phụ nữ cùng trao đổi về ô tô. Tuy nhiên, cô bé lại phải đối mặt với những bình luận mang tính miệt thị phụ nữ, trong đó có cả lời lẽ khiếm nhã về cơ thể. Đến năm 2021, khi Arturo Bejar gửi email cho Mark Zuckerberg để cảnh báo về vấn đề an toàn, con gái ông mới 16 tuổi.

“Tôi luôn theo dõi mức độ tổn thương tinh thần mà con bé phải chịu. Con bé có được một lượng người theo dõi đáng kể, nhưng phải trả giá bằng những tổn hại”, Arturo Bejar nói.

Trong phiên làm chứng, Arturo Bejar thừa nhận Meta có hàng trăm nhân viên chuyên trách về an toàn, gồm cả những người mà ông đánh giá là có năng lực. Arturo Bejar cho biết mình không trực tiếp làm việc với Mark Zuckerberg trong giai đoạn trở lại Meta lần thứ hai và với tư cách một nhà thầu bên ngoài, ông không được tiếp cận một số nguồn lực của công ty.

“Meta đặt mức độ tương tác của người dùng và lợi nhuận lên trên an toàn”

Trước đó, Arturo Bejar nói với luật sư đại diện các bang rằng Meta đặt mức độ tương tác của người dùng và lợi nhuận lên trên an toàn.

Arturo Bejar nói Meta có một công cụ khuyến khích người dùng nghỉ ngơi. Đó là một trong những tính năng quan trọng mà công ty mẹ Facebook và Instagram sử dụng để bảo vệ mình trước các cáo buộc. Tuy nhiên, theo Arturo Bejar, công cụ này được “thiết kế để thất bại” vì không được bật mặc định và người dùng rất dễ bỏ qua các lời nhắc.

Ông gọi đó là "điều ai cũng biết" tại Meta: Hầu hết bậc phụ huynh đều không có thời gian để tìm hiểu kỹ về các sản phẩm của công ty hay cách con cái họ sử dụng chúng.

Theo Arturo Bejar, Meta có công nghệ để xác định hàng triệu tài khoản có khả năng thuộc về người dùng dưới 13 tuổi. Tuy nhiên, công ty đã áp dụng chính sách kiểu “không hỏi, không nói”, bởi việc không xác định chính xác độ tuổi người dùng có thể giúp Meta duy trì lợi nhuận trong thời gian dài hơn.

Sau khi Arturo Bejar kết thúc phần làm chứng, bồi thẩm đoàn nghe bản ghi lời khai của Elena Davis, cựu chuyên gia tại Meta từng nghiên cứu về khả năng gây nghiện của mạng xã hội.

Elena Davis đọc một phần báo cáo, trong đó cho rằng Meta có thể thay đổi Facebook để giảm khả năng gây nghiện và hỗ trợ những người muốn từ bỏ thói quen sử dụng mạng xã hội này mà họ không mong muốn.

Meta hiện phải đối mặt với hàng nghìn vụ kiện tương tự liên quan đến cáo buộc gây tổn hại cho trẻ em. Arturo Bejar là nhân chứng quan trọng chống lại Meta trong 4 phiên tòa.

Một trong những vụ kiện do bang New Mexico khởi xướng đã khiến Meta phải chi tổng cộng 942 triệu USD, gồm 375 triệu USD tiền phạt dân sự và 567 triệu USD cho quỹ khắc phục hậu quả, đồng thời phải thực hiện một loạt thay đổi với Facebook và Instagram tại bang này

Sơn Vân