Chung kết ASEAN Cup Việt Nam -Thái Lan: Chuyển nỗi ám ảnh sang 'voi chiến'
Trong 31 lần chạm trán kể từ khi Việt Nam trở lại hội nhập bóng đá khu vực tại SEA Games 1995, Thái Lan vẫn chiếm ưu thế với 17 chiến thắng, so với 5 lần thắng của Việt Nam và 9 trận hòa.
Nhưng lịch sử ấy đang thay đổi rõ rệt trong những năm gần đây. Trước lần gặp thứ 32, đội tuyển Việt Nam dưới thời HLV Kim Sang-sik bước vào trận đấu với niềm tin rằng khoảng cách từng rất lớn giữa hai nền bóng đá đã không còn như trước.
Ba thập niên và những lần Việt Nam phá thế áp đảo của Thái Lan
Thái Lan từ lâu được xem là đối thủ lớn nhất của bóng đá Việt Nam ở Đông Nam Á. Kể từ SEA Games 1995, hai đội đã gặp nhau 31 lần. Trong tổng số những cuộc đối đầu ấy, Việt Nam chỉ có 5 chiến thắng, trong khi Thái Lan thắng tới 17 trận và hai đội hòa nhau 9 lần.
Những con số ấy phản ánh khá rõ sự chênh lệch từng tồn tại trong nhiều năm. Thái Lan không chỉ sở hữu nền bóng đá phát triển sớm hơn mà còn thường xuyên tạo ra áp lực tâm lí rất lớn mỗi khi đối đầu Việt Nam.
Chiến thắng đầu tiên của Việt Nam trước Thái Lan đến tại Tiger Cup 1998 trên sân Hàng Đẫy. Đội chủ nhà gây bất ngờ khi đánh bại đối thủ với tỉ số 3-0 nhờ các bàn thắng của Trương Việt Hoàng, Hồng Sơn và Văn Sỹ Hùng.
Tuy nhiên, chiến thắng ấy có một hoàn cảnh đặc biệt. Trước đó, Thái Lan và Indonesia đã chơi trận đấu cuối cùng vòng bảng trong tình thế cả hai đều không muốn giành ngôi đầu để tránh đối thủ mạnh hơn ở vòng sau. Trận đấu tai tiếng đó tạo ảnh hưởng tâm lí không nhỏ cho Thái Lan trước khi gặp Việt Nam. Đáng tiếc, chiến thắng lịch sử ấy không đưa Việt Nam đến chức vô địch. Đội tuyển sau đó thua Singapore 0-1 trong trận chung kết ngay trên sân nhà và bỏ lỡ cơ hội đăng quang.
Phải chờ 10 năm, Việt Nam mới có lần thứ hai đánh bại Thái Lan. Trong khoảng thời gian đó, Việt Nam trải qua chuỗi 10 trận không thắng Thái Lan, gồm 4 trận hòa và 6 thất bại.
Tại chung kết lượt đi AFF Cup 2008 ở Bangkok, Việt Nam tạo nên một trong những chiến thắng đáng nhớ nhất lịch sử bóng đá nước nhà khi vượt qua đội chủ nhà với tỉ số 2-1. Ngay trong hiệp một, Lê Công Vinh và Vũ Phong lần lượt ghi bàn giúp Việt Nam dẫn trước 2-0. Chiến thắng trên đất Thái tạo lợi thế rất lớn cho Việt Nam trước trận lượt về tại Mỹ Đình. Đội tuyển sau đó hòa 1-1 với cú đánh đầu quyết định của Công Vinh ở những phút cuối, qua đó lần đầu tiên giành chức vô địch tại một giải đấu quốc tế lớn của bóng đá nam Việt Nam.
Nhưng sau khoảnh khắc lịch sử ấy, Việt Nam lại phải chờ thêm một thập niên để có chiến thắng tiếp theo trước Thái Lan. Trong khoảng thời gian đó, Việt Nam gặp Thái Lan 3 lần và thua cả 3. Đỉnh điểm cay đắng là giai đoạn vòng loại World Cup 2018, khi Việt Nam để thua Thái Lan trong cả hai lần đối đầu.
Sau những chiến thắng liên tiếp, HLV Kiatisuk khi ấy từng cho rằng bóng đá Việt Nam cần khoảng 10 năm nữa mới có thể bắt kịp Thái Lan. Nhìn lại từ hiện tại, phát biểu ấy lại trở thành một dấu mốc thú vị cho sự thay đổi của bóng đá khu vực.
Kỉ nguyên Park Hang-seo đặt nền móng, Kim Sang-sik tạo bước ngoặt
Sự thay đổi bắt đầu rõ rệt trong giai đoạn HLV Park Hang-seo dẫn dắt đội tuyển Việt Nam. Tháng 6/2019, Việt Nam đánh bại Thái Lan 1-0 tại bán kết King's Cup nhờ bàn thắng của Nguyễn Anh Đức. Đó là chiến thắng cho thấy Việt Nam đã có thể đối đầu Thái Lan với tâm thế khác.
Dưới thời HLV Park Hang-seo, bóng đá Việt Nam đạt hàng loạt thành tích nổi bật như vô địch AFF Cup 2018, vào tứ kết Asian Cup 2019 và lần đầu tiên lọt vào vòng loại cuối cùng World Cup 2022. Kì tích ngoài khu vực đều là những thành tích vượt xa bóng đá Thái Lan.
Tuy nhiên, nếu chỉ xét riêng những cuộc đối đầu với Thái Lan, cán cân vẫn chưa hoàn toàn nghiêng về phía Việt Nam. Hai đội hòa nhau trong hai trận tại vòng loại World Cup 2022. Sau đó, Việt Nam lần lượt bị Thái Lan loại ở bán kết AFF Cup 2020 và chung kết AFF Cup 2022 cùng theo công thức 1 hòa, 1 thua.
Điều đó cho thấy sự tiến bộ của Việt Nam chưa đủ để xóa bỏ ngay ưu thế đối đầu truyền thống của Thái Lan. Tâm lí căng thẳng lo ngại vẫn tồn tại trong đầu các cầu thủ khi gặp Thái Lan. Bước ngoặt rõ ràng nhất chỉ đến dưới thời HLV Kim Sang-sik.
Nhà cầm quân người Hàn Quốc khởi đầu cuộc đối đầu với Thái Lan bằng thất bại 1-2 trong trận giao hữu hồi tháng 9/2024. Nhưng chỉ ba tháng sau, Việt Nam đã có câu trả lời mạnh mẽ nhất. Tại chung kết AFF Cup 2024, Việt Nam đánh bại Thái Lan trong cả hai lượt trận.
Ở lượt đi, Nguyễn Xuân Son trở thành nhân vật trung tâm khi ghi hai bàn ở các phút 59 và 63, giúp Việt Nam dẫn trước 2-0 trước khi Thái Lan rút ngắn cách biệt. Nhưng trận lượt về tại Bangkok mới thực sự trở thành một trong những màn đối đầu đáng nhớ nhất giữa hai đội.
Tuấn Hải ghi bàn mở tỉ số ngay phút thứ 8. Thái Lan gỡ hòa ở phút 28. Đến phút 34, Việt Nam chịu tổn thất rất lớn khi Xuân Son dính chấn thương gãy chân nghiêm trọng và phải rời sân. Đó là thời điểm đội tuyển Việt Nam đối mặt với sức ép lớn nhất.
Thái Lan sau đó vượt lên dẫn 2-1 bằng bàn thắng của Supachok ở phút 64 trong một tình huống gây tranh cãi về tinh thần fair-play. Các cầu thủ Việt Nam phản ứng mạnh, nhưng thay vì sụp đổ, đội bóng của Kim Sang-sik tiếp tục duy trì thế trận.
Trước lối chơi tiểu xảo của Thái Lan, trọng tài Ko Hyung-jin cũng không vừa mắt với tấm thẻ đỏ dành cho Weerathep Pomphan phút 74. Chơi hơn người, Việt Nam gia tăng sức ép và được đền đáp ở phút 82 khi hậu vệ Pansa của Thái Lan phản lưới nhà. Khi Thái Lan chơi powerplay những phút cuối trận, Việt Nam tung ra một pha phản công ở phút bù giờ thứ 20. Hai Long thực hiện cú dứt điểm từ giữa sân, bóng lăn từ từ vào khung thành Thái Lan đã bỏ trống.
Việt Nam thắng 3-2 ở Bangkok và lần đầu tiên trong lịch sử đánh bại Thái Lan ở hai trận liên tiếp. Một chiến thắng cho thấy Việt Nam đã có khả năng vượt qua nhiều hoàn cảnh bất lợi trong cùng một trận đấu: mất tiền đạo chủ lực, bị đối thủ dẫn bàn, chịu sức ép sân khách và đối mặt với một trận đấu có tính chất quyết định.
Lần thứ 32: Việt Nam không còn bước vào trận đấu với tâm thế cửa dưới
Cuộc gặp tối nay là lần thứ 32 hai đội chạm trán kể từ khi Việt Nam trở lại sân chơi khu vực. Nếu nhìn vào lịch sử, Thái Lan vẫn là đội chiếm ưu thế rất lớn. 17 chiến thắng so với 5 của Việt Nam là khoảng cách không thể phủ nhận. Nhưng nếu chỉ nhìn vào hiện tại, câu chuyện đã khác.
HLV Kim Sang-sik đang sở hữu Nguyễn Xuân Son, tiền đạo đạt phong độ rất cao với 5 bàn từ đầu giải, trong đó có 3 bàn tại bán kết. Sự hiện diện của Xuân Son đem lại cho hàng công Việt Nam một mẫu tiền đạo có khả năng tạo khác biệt trong những thời điểm khó khăn.
Không chỉ có Xuân Son, đội tuyển Việt Nam còn có hai cầu thủ nhập tịch Brazil là Hoàng Hên và Tài Lộc. Đây là lần đầu tiên bóng đá Việt Nam bước vào một trận đấu lớn với đội hình có tới ba cầu thủ nhập tịch, tạo ra sự chú ý đặc biệt từ phía Thái Lan.
Phó chủ tịch LĐBĐ Thái Lan Charnwit Polcheewin trước trận thậm chí ám chỉ rằng đội tuyển Việt Nam hiện tại là một phiên bản được nâng cấp nhờ ba cầu thủ nhập tịch. Nhưng phát biểu ấy cũng cho thấy một điều: Người Thái đã bắt đầu thực sự quan ngại đến những gì Việt Nam đang có, từ lực lượng đến phong độ.
Thực tế, trong lần gần nhất hai đội gặp nhau, Việt Nam vẫn sử dụng đội hình thuần cầu thủ nội và đánh bại Thái Lan 3-2 ngay tại Bangkok. Đầu năm nay, lứa U23 Việt Nam toàn cầu thủ nội cũng đánh bại U23 Thái Lan ngay trên sân đối phương trong trận chung kết SEA Games.
Những kết quả đó cho thấy sự thay đổi không chỉ đến từ các cầu thủ nhập tịch. Nền tảng của bóng đá Việt Nam đã được cải thiện ở nhiều cấp độ. Các đội tuyển trẻ liên tục có cơ hội thi đấu quốc tế, cầu thủ Việt Nam ngày càng quen với áp lực ở những trận đấu lớn và đã vứt bỏ hết nỗi e ngại Thái Lan vốn ám ảnh thế hệ cầu thủ trước đây.
Trong quá khứ, mỗi lần gặp Thái Lan, Việt Nam thường phải bước vào trận đấu với áp lực chứng minh rằng mình có thể cạnh tranh với đội bóng mạnh nhất khu vực. Bây giờ, áp lực đã bắt đầu chuyển sang phía người Thái.