Bí quyết giúp robot hình người Trung Quốc liên tiếp phá kỉ lục của con người

Robot hình người Trung Quốc phá kỉ lục chạy và nhảy cao thế giới của con người

Các robot Trung Quốc liên tiếp phá kỉ lục thế giới của con người tại Giải đấu Robot hình người Thế giới lần thứ hai. Sự kiện này không chỉ cho thấy tốc độ phát triển nhanh chóng của lĩnh vực trí tuệ hiện thân tại Trung Quốc trong năm qua, mà còn phản ánh bước tiến mạnh mẽ của ngành robot hướng tới các ứng dụng trong thực tế, theo các lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia Trung Quốc cũng như quốc tế.

Những nhận định trên được đưa ra sau khi Giải đấu Robot hình người Thế giới khai mạc tại Bắc Kinh (thủ đô Trung Quốc) tối 22/8. Có 2.056 robot thuộc 666 đội, đại diện cho 16 quốc gia trên 6 châu lục, tham gia tranh tài ở 51 nội dung kéo dài đến ngày 26/8.

Trên đường chạy, các robot hình người Trung Quốc tạo ra những khoảnh khắc gây kinh ngạc. Mẫu Tiangong Ultra của X-Humanoid (Trung tâm Đổi mới Robot hình người Bắc Kinh) hoàn thành 100 m trong 9,39 giây ở vòng loại, vượt qua kỉ lục thế giới 9,58 giây của huyền thoại chạy nước rút Usain Bolt (Jamaica) lập năm 2009.

Thành tích này cũng cải thiện mạnh so với giải đấu đầu tiên năm ngoái, khi robot giành chiến thắng ở cự li 100 mét với thời gian 21,5 giây.

Ở nội dung nhảy cao tại chỗ, robot hình người TienKung, cũng do X-Humanoid phát triển, đã vượt qua mức 2,88 m, cao hơn kỉ lục thế giới 2,45 m của vận động viên Javier Sotomayor (Cuba) lập năm 1993. Thành tích này cũng vượt xa mức 0,95 m, kỉ lục tốt nhất của robot hình người tại giải đấu năm ngoái.

Tiangong Ultra cũng giành chiến thắng ở chung kết chạy 400 m dành cho robot cỡ lớn hôm 23/8 với thời gian 38,15 giây, nhanh hơn kỷ lục thế giới 43,03 giây của vận động viên Wayde van Niekerk (Nam Phi).

Tại chung kết chạy 1.500 m, khán giả tiếp tục chứng kiến một màn phá kỉ lục. Có 35 robot hình người tranh tài qua 7 lượt chạy và cả 3 robot về đầu đều nhanh hơn kỉ lục thế giới 3 phút 26 giây của con người. Trong đó, robot về nhất hoàn thành phần thi chỉ 2 phút 21,63 giây.

Zhao Mingguo, nhà nghiên cứu tại Khoa Tự động hóa của Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc), cho biết các cuộc thi robot hình người được thiết kế nhằm mở rộng giới hạn công nghệ cho những cỗ máy thông minh trong nhiều tình huống và điều kiện khác nhau.

Theo Zhao Mingguo, điểm thay đổi đáng chú ý nhất của giải năm nay là robot phải tự hoạt động nhiều hơn, thay vì được con người điều khiển từ xa. Ban tổ chức đã loại bỏ điều khiển từ xa ở phần lớn nội dung, buộc robot phải tự sử dụng AI (trí tuệ nhân tạo) để nhận biết môi trường xung quanh, tự đưa ra quyết định và thực hiện nhiệm vụ.

“Chỉ trong một năm, chúng ta đã chứng kiến sự chuyển đổi từ những con rối bị điều khiển bằng dây sang các vận động viên có khả năng tự chủ”, ông bình luận.

Sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực robot được phản ánh qua số liệu. Số đội tham dự Giải đấu Robot hình người Thế giới tăng 138% so với năm 2025, trong khi số robot tăng gấp bốn lần, theo tờ China Daily.

Đà phát triển này được hậu thuẫn bởi thế mạnh sản xuất của Trung Quốc. Theo Viện Điện tử Trung Quốc, trong nửa đầu năm 2026, nước này đã xuất xưởng hơn 40.000 robot hình người, chiếm 97% sản lượng toàn cầu. Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc dự báo sản lượng cả năm 2026 sẽ vượt 100.000 robot hình người.

Robot hình người từ sân đấu tiến vào đời thực

Không chỉ là một cuộc thi, sự kiện trên còn trở thành nơi trình diễn khả năng phối hợp giữa con người và robot. Lễ khai mạc có màn “hòa tấu người - robot”, làm mờ ranh giới giữa máy móc và nghệ sĩ. 36 robot chơi các nhạc cụ hơi, piano và trống cùng dàn nhạc là con người. Trong khi đó, 80 robot tự động xếp thành biểu tượng của giải đấu và 80 robot khác ghép thành từ Beijing (Bắc Kinh).

Những cỗ máy thông minh này cũng thi đấu giao lưu với các vận động viên nổi tiếng Trung Quốc, gồm cả ngôi sao quần vợt Zheng Jie.

“Tôi thực sự ấn tượng với màn trình diễn của robot hôm nay. Tôi hy vọng trong tương lai, robot có thể cung cấp chương trình tập luyện được thiết kế riêng cho các vận động viên chuyên nghiệp và trở thành công cụ hỗ trợ hữu ích”, Zheng Jie nói.

Nhận xét từ Zheng Jie cho thấy mục tiêu sâu xa hơn của giải đấu. Không dừng lại ở những màn trình diễn ngoạn mục, giải đấu năm nay đưa vào 21 nội dung thi đấu theo các tình huống thực tế, gồm cả khách sạn, bệnh viện, logistics và ứng phó khẩn cấp, nhằm đẩy nhanh quá trình đưa robot từ phòng thí nghiệm vào đời sống.

Một trong số đó là nội dung bàn tay khéo léo, kiểm tra khả năng thao tác với độ chính xác cao thông qua những nhiệm vụ như sử dụng nhíp, cân bột và vặn nắp.

Nội dung “5 môn phối hợp” còn nâng mức độ khó lên cao hơn khi kết hợp chạy nước rút với việc hoàn thành nhiệm vụ thực tế. Robot phải nắm bắt các quy luật vật lí, thích nghi với nhiều loại bề mặt khác nhau và tự phục hồi sau khi bị mất thăng bằng.

“Mục tiêu là đánh giá xem những robot được sản xuất hàng loạt có thể hoạt động trong môi trường thực tế đến đâu”, Chen Zilong, đội trưởng đội robot Afu (Trung Quốc), chia sẻ với China Daily.

Ở phần thực hành theo kịch bản khách sạn, robot của đội Afu gặp khó khăn khi di chuyển trên thảm dày, một loại bề mặt mà chúng chưa từng gặp trong quá trình huấn luyện. Tuy nhiên, Chen Zilong cho rằng sự cố này lại mang đến dữ liệu có giá trị.

“Khi nhìn thấy robot hoạt động trong khách sạn, trung tâm thương mại và các tình huống chữa cháy hay cứu hộ, nhiều người bắt đầu hình dung ra những khả năng mà công nghệ này có thể mang lại”, ông nói.

Zhang Feng, Bí thư Đảng ủy của Hội đồng Viện Điện tử Trung Quốc, nói rằng giải đấu diễn ra trong bối cảnh công nghệ đang trải qua một cuộc chuyển đổi rộng lớn hơn.

“Robot hình người đang vượt ra khỏi các màn trình diễn trên sân khấu và những cuộc đua trên đường chạy để trở thành trợ lí thực sự trong gia đình và lực lượng lao động tại nhà máy. Robot hình người có tiềm năng trở thành đổi mới mang tính bước ngoặt tiếp theo, sau máy tính, smartphone và xe năng lượng mới”, Zhang Feng nhận định.

Theo Viện Điện tử Trung Quốc, thị trường robot hình người của Trung Quốc có thể đạt 870 tỉ nhân dân tệ (129,4 tỉ USD) vào năm 2030, đóng vai trò quan trọng trong quá trình thúc đẩy phát triển chất lượng cao của nền kinh tế nước này.

“Đó chính là bí quyết của Trung Quốc”

Những bước tiến công nghệ của Trung Quốc cũng gây ấn tượng với các đội tuyển quốc tế. Flavio Tonidandel, huấn luyện viên đội Brazil gồm sinh viên và giảng viên đến từ năm trường đại học, nói: “Chúng tôi rất hào hứng khi được lập trình cho robot Booster của Trung Quốc và tương tác với robot hình người tiên tiến nhất mà chúng tôi từng thấy”.

Booster là nền tảng robot hình người của Booster Robotics, công ty Trung Quốc chuyên phát triển robot hình người và công nghệ trí tuệ hiện thân.

Zati Hakim Azizul Hasan, cố vấn đội Robotedge (Malaysia), nhận xét: “Trung Quốc cung cấp những linh kiện tốt nhất. Khi bạn thấy những robot chạy nhanh hơn và nhảy cao hơn, đó chính là bí quyết của Trung Quốc. Công nghệ Trung Quốc vượt trội trên thế giới, và họ cũng có thể sản xuất phần mềm với giá cả rất phải chăng. Đó là điều khiến công nghệ Trung Quốc trở nên hấp dẫn đến vậy”.

Samantha Zhu, Chủ tịch Accenture China, cho biết: “Trung Quốc đang nổi lên như một môi trường thử nghiệm quan trọng cho trí tuệ hiện thân, chẳng hạn robot hình người. AI không còn chỉ là một công cụ mà đang trở thành năng lực đa dụng, có thể ứng dụng trong nhiều tình huống và thâm nhập vào mọi khía cạnh hoạt động của doanh nghiệp”.

Accenture China là chi nhánh ở Trung Quốc thuộc Accenture, tập đoàn tư vấn quản lý và dịch vụ công nghệ hàng đầu thế giới có trụ sở ở Ireland.

Các chính quyền địa phương ở Trung Quốc cũng đang nhanh chóng thúc đẩy lĩnh vực này. Chẳng hạn, chính quyền Bắc Kinh đã thành lập quỹ đầu tư robot trị giá 10 tỉ nhân dân tệ, dự kiến thu hút thêm hơn 53 tỉ nhân dân tệ vốn tư nhân. Hiện Bắc Kinh là nơi đặt trụ sở của gần 1.000 doanh nghiệp robot, trong đó 7 công ty có giá trị trên 1 tỉ USD, cao nhất cả nước.

Sơn Vân