Đại hội IX Liên hiệp Hội Việt Nam: Quy tụ trí tuệ quốc gia, bứt phá công nghệ lõi
Đại hội IX của Liên hiệp Hội Việt Nam đánh dấu bước chuyển mình mang tính chiến lược của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ (KH-CN) nước nhà trong kỉ nguyên mới.
Đại hội IX VUSTA: Bước ngoặt bứt phá của trí thức Việt
Chiều ngày 24/8/2026, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam, VUSTA) chính thức tổ chức họp báo công bố thông tin về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chịu sự chi phối mạnh mẽ của các làn sóng công nghệ mới và yêu cầu chuyển đổi xanh cấp thiết, Đại hội IX không chỉ đơn thuần là một kỳ sinh hoạt chính trị - xã hội định kì, mà còn đánh dấu bước chuyển mình mang tính chiến lược của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ (KH-CN) nước nhà.
Với chủ đề "Đoàn kết - Sáng tạo - Đột phá - Phát triển", Đại hội là lời cam kết mạnh mẽ về việc biến tri thức thành động lực sản xuất trực tiếp, đóng vai trò "đòn bẩy" đưa đất nước bứt phá bền vững.
Thông tin tại buổi họp báo, ThS. Nguyễn Quyết Chiến - Tổng Thư kí VUSTA cho biết, Đại hội sẽ diễn ra trong hai ngày 27 và 28/8/2026 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.
Sự kiện dự kiến quy tụ 489 đại biểu chính thức, đại diện cho lực lượng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia và trí thức KH-CN thuộc hệ thống VUSTA trên toàn quốc.
Những số liệu về cơ cấu đại biểu đã phác họa rõ nét tiềm lực trí tuệ vượt trội của Đại hội lần này: 233 đại biểu sở hữu học vị Tiến sĩ và Tiến sĩ khoa học (chiếm 47,65%); 94 đại biểu mang học hàm Giáo sư, Phó Giáo sư (chiếm 19,22%); và 90 đại biểu là nữ giới (chiếm 18,40%).
Đáng chú ý, sự chênh lệch tuổi tác giữa đại biểu cao tuổi nhất - GS.TS Nguyễn Lân Dũng (88 tuổi) - và đại biểu trẻ tuổi nhất (34 tuổi, hiện là Bí thư kiêm Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện Nghiên cứu Phát triển Y dược Việt) mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc.
Đó là minh chứng cho sự tiếp nối thế hệ liên tục, nơi kinh nghiệm uyên bác của những tên tuổi thụ hưởng nền khoa học kinh điển song hành cùng tư duy đổi mới, hoài bão bứt phá của lực lượng trí thức trẻ.
Nhìn lại lịch sử từ ngày thành lập theo Quyết định số 121/HĐBT ngày 29/7/1983 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), VUSTA đã trải qua 8 kì Đại hội (vào các năm 1983, 1988, 1994, 1999, 2004, 2010, 2015 và 2020).
Trải qua hơn 40 năm xây dựng và phát triển, VUSTA từng bước khẳng định vị thế trung tâm đoàn kết, là cầu nối vững chắc giữa đội ngũ trí thức với Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đồng thời là chỗ dựa tin cậy bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của giới khoa học trong và ngoài nước.
Bệ phóng từ những dấu ấn vượt trội trong nhiệm kỳ VIII (2020 - 2026)
Nhìn lại chặng đường 6 năm qua, PGS.TS Phạm Ngọc Linh - Phó Chủ tịch VUSTA nhận định, mặc dù đối mặt với nhiều biến động kinh tế - xã hội, hệ thống VUSTA vẫn đạt được những tiến bộ vượt bậc về cả quy mô tổ chức lẫn chất lượng hoạt động.
Tính đến hết năm 2025, mạng lưới của VUSTA đã phát triển rộng khắp với 34 Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố, 92 hội ngành toàn quốc và 575 tổ chức KH-CN trực thuộc.
Trong nhiệm kỳ VIII, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội tiếp tục khẳng định là "thương hiệu" cốt lõi của VUSTA. Các chuyên gia, nhà khoa học trong hệ thống đã chủ động đóng góp hàng ngàn ý kiến khách quan, giàu tính thực tiễn vào các dự thảo văn kiện của Đảng, dự thảo luật của Quốc hội và các dự án đầu tư hạ tầng, kinh tế trọng điểm.
Những đóng góp này giúp hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và ngăn ngừa các rủi ro chính sách trước khi đi vào thực tiễn.
Bên cạnh đó, công tác nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và bảo vệ môi trường được triển khai theo hướng bám sát đời sống kinh tế. Mỗi năm, hàng trăm đề tài nghiên cứu từ Trung ương đến địa phương được nghiệm thu, tập trung giải quyết các bài toán về biến đổi khí hậu, phát triển nông nghiệp sạch, giảm nghèo bền vững và chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Hoạt động phổ biến kiến thức cũng có sự chuyển biến mạnh mẽ, giúp đưa tri thức khoa học đến tận các vùng sâu, vùng xa, thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ của cộng đồng.
Tầm nhìn nhiệm kì IX
Khác với các nhiệm kì trước, bước sang giai đoạn 2026 - 2031, VUSTA đặt mục tiêu tự đổi mới toàn diện với 6 nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó công nghệ và cơ chế vận hành mới đóng vai trò hạt nhân.
Chủ động trong tư vấn phản biện: VUSTA sẽ chuyển dịch từ thế "bị động góp ý" sang "chủ động phát hiện vấn đề". Để làm được điều này, hệ thống sẽ ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) và các mô hình thực chứng khoa học nhằm cung cấp luận cứ sắc bén cho Đảng và Quốc hội thông qua các diễn đàn đối thoại chính sách định kì.
Xây dựng hệ sinh thái "VUSTA Digital": Đây được xem là mũi nhọn đột phá nhất. VUSTA tập trung xây dựng Nền tảng định danh VUSTA ID, Kho tri thức số Knowledge Hub ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nền tảng tư vấn trực tuyến E-Consultancy và Văn phòng điện tử e-Office liên thông toàn hệ thống.
Đổi mới phổ biến kiến thức theo hướng "Bình dân học vụ số": Tri thức khoa học sẽ không còn nằm trong các báo cáo dày cộp mà được đại chúng hóa qua các định dạng truyền thông hiện đại như Podcast, video ngắn và các công cụ trợ lí AI, giúp nâng cao dân trí số toàn dân.
Thương mại hóa công nghệ và "Chuyển đổi kép": VUSTA nâng tầm Giải thưởng VIFOTEC và Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật toàn quốc, chủ động kết nối với các quỹ đầu tư mạo hiểm để hình thành các doanh nghiệp khởi nguồn công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số gắn liền với chuyển đổi xanh.
Xây dựng mạng lưới "VUSTA Global": Nhằm tháo gỡ rào cản địa lí, VUSTA xây dựng mô hình kết nối mềm để đặt hàng trực tiếp các nhóm nghiên cứu kiều bào chủ trì giải quyết các bài toán công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, mạng 6G và vệ tinh quỹ đạo thấp.
Đại hội IX đánh dấu thời điểm Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phải tự nâng tầm để đáp ứng kì vọng của đất nước trong giai đoạn phát triển bứt phá. Không chỉ dừng lại ở vai trò tập hợp trí thức, VUSTA đang từng bước chuyển mình thành một trung tâm tri thức số, một bệ phóng cho các ý tưởng đổi mới sáng tạo và một đối tác tư vấn chính sách tin cậy.
Nhấn mạnh về quyết tâm của toàn hệ thống, PGS.TS Phạm Ngọc Linh khẳng định: "Với phương châm 'Đoàn kết - Sáng tạo - Đột phá - Phát triển', Đại hội IX là cột mốc lịch sử đòi hỏi VUSTA phải tự đổi mới mạnh mẽ, từ tư duy chính trị đến cải cách bộ máy và chuyển đổi số quản trị. Đội ngũ trí thức KH-CN Việt Nam nguyện đoàn kết một lòng, biến tri thức thành sức mạnh vật chất, trở thành đòn bẩy vững chắc đưa đất nước kiêu hãnh bước vào kỉ nguyên phát triển nhanh và bền vững".
