TP.HCM sẽ giải cứu các trạm y tế khỏi thế ‘đơn thương độc mã’ ra sao?
Sở Y tế TP.HCM đang thực hiện cuộc cải cách toàn diện mạng lưới y tế cơ sở, quyết liệt xóa bỏ tình trạng các trạm y tế phải hoạt động đơn lẻ, nhằm giảm tải tận gốc cho hệ thống bệnh viện tuyến cuối.
Giữa lòng một siêu đô thị 14 triệu dân, hệ thống y tế luôn chịu áp lực khổng lồ từ quy mô dân số cơ học tăng nhanh và tình trạng quá tải kinh niên tại các bệnh viện trung tâm. Trong bức tranh toàn cảnh ấy, hệ thống trạm y tế xã, phường từ lâu đã được ví như “người gác cổng” đầu tiên của sức khỏe cộng đồng. Thế nhưng, thực tế nhiều năm qua cho thấy không ít trạm y tế đang rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng, thiếu vắng nguồn lực chuyên môn sâu và chưa tạo được niềm tin trọn vẹn nơi người dân.
Trước thực trạng đó, Sở Y tế TP.HCM đang bước những bước đi chiến lược với quyết tâm không để bất kì trạm y tế nào phải đơn lẻ đứng một mình, mà phải đặt mỗi cơ sở vào một mạng lưới chuyên môn thống nhất, gắn kết trực tiếp với các bệnh viện tuyến đầu của thành phố.
Phá vỡ thế “ốc đảo” bằng mạng lưới y tế đa tầng liên thông
Nhiều thập kỉ qua, hệ thống y tế thường vận hành theo chiều dọc với các tầng lớp được phân định rạch ròi nhưng lại thiếu sự kết nối thông suốt từ tầng y tế ban đầu, tầng điều trị cơ bản cho đến tầng điều trị chuyên sâu. Sự phân định này vô tình tạo ra những “ốc đảo” khép kín, khiến người bệnh gặp rào cản lớn về thủ tục, hồ sơ bệnh án không được liên thông và gánh chịu sự đứt gãy về trách nhiệm chăm sóc.
Theo định hướng mới từ Sở Y tế TP.HCM, mô hình y tế đa tầng theo hướng liên thông thay vì chia cắt chính là lời giải triệt để cho bài toán quá tải. Khi các tầng không còn hoạt động độc lập mà được kết nối chặt chẽ thành một mạng lưới thống nhất, trách nhiệm chăm sóc sức khỏe người dân sẽ được chia sẻ đều khắp hệ thống. Trạm y tế lúc này không còn là nơi chỉ phát thuốc cảm cúm thông thường, mà chính thức trở thành cánh tay nối dài của các bệnh viện lớn, quản lí sức khỏe toàn diện cho từng hộ gia đình trên địa bàn.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Sở Y tế TP.HCM đã thiết lập cơ chế đồng hành thực chất, phân công mỗi bệnh viện lớn trực tiếp gắn kết và hỗ trợ chuyên môn thường xuyên cho một số trạm y tế nhất định. Đây không còn là mối quan hệ hỗ trợ mang tính sự vụ, hình thức theo lối cũ mà là sự ràng buộc trách nhiệm hai chiều. Bệnh viện tuyến trên có nhiệm vụ cùng trạm y tế chia sẻ nhân lực, nâng cao năng lực lâm sàng và gánh vác trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cho người dân ngay tại địa bàn cơ sở.
Lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM nhấn mạnh, mấu chốt của chiến lược này không phải là biến trạm y tế thành một bệnh viện thu nhỏ, mà là đưa năng lực của cả hệ thống y tế đến gần người dân hơn.
Ba trụ cột chiến lược phục hưng năng lực trạm y tế
Sự gắn kết chiến lược giữa bệnh viện và trạm y tế được cụ thể hóa bằng ba cơ chế cốt lõi, tác động trực tiếp vào chuyên môn, nhân sự và năng lực quản trị của y tế cơ sở. Đầu tiên là việc thiết lập kênh kết nối chuyên môn thường xuyên và hội chẩn từ xa không khoảng cách. Nhằm xóa bỏ sự cô độc trong chuyên môn của bác sĩ tuyến cơ sở, các kênh kết nối trực tuyến được vận hành thông suốt, cho phép bác sĩ tại trạm dễ dàng xin ý kiến chuyên gia từ các khoa chuyên sâu của bệnh viện lớn và nhận tư vấn xử trí tình huống ngay tại chỗ trước khi quyết định chuyển tuyến. Sự hậu thuẫn vững chắc này giúp nâng cao đáng kể sự tự tin trong chẩn đoán và điều trị ban đầu cho đội ngũ thầy thuốc cơ sở.
Trụ cột thứ hai là bước đột phá trong tư duy phân bổ nguồn lực khi đưa bác sĩ bệnh viện tham gia thực chất vào công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu. Thành phố đang đẩy mạnh việc tổ chức luân phiên bác sĩ từ các bệnh viện lớn về công tác định kì tại trạm y tế, ưu tiên cho các chuyên khoa có nhu cầu cao như nội khoa, nhi khoa, sản phụ khoa, tim mạch và lão khoa. Các bác sĩ tuyến trên sẽ cùng nhân viên y tế cơ sở trực tiếp quản lí các bệnh mạn tính không lây nhiễm, theo dõi sức khỏe người cao tuổi, tổ chức khám sàng lọc định kì và thực hiện đào tạo tại chỗ cho đội ngũ nhân sự tại trạm.
Bên cạnh nhân lực chuyên môn, Sở Y tế TP.HCM xác định năng lực quản trị mới là điều kiện đủ để một trạm y tế vận hành hiệu quả. Đối với những trạm y tế còn hạn chế về năng lực điều hành, ngành y tế thành phố triển khai giải pháp biệt phái có thời hạn các bác sĩ thuộc diện quy hoạch cán bộ lãnh đạo hoặc đang quản lí khoa, phòng tại các bệnh viện lớn về giữ chức vụ Giám đốc trạm y tế. Thời gian biệt phái kéo dài từ 3 đến 5 năm là độ lùi phù hợp để các cán bộ trẻ tái cấu trúc toàn diện bộ máy vận hành, tạo ra những chuyển biến bền vững và sâu sắc cho y tế tuyến đầu.
