Unitree lao dốc sau IPO, dấy lên lo ngại bong bóng robot Trung Quốc
Cổ phiếu Unitree, nhà sản xuất robot hình người nổi tiếng nhất Trung Quốc, đã giảm khoảng 45% kể từ khi tăng 460% trong phiên giao dịch đầu tiên tại Thượng Hải.
Đà lao dốc này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ hình thành bong bóng, thua lỗ của nhà đầu tư cá nhân và những bất cập trong cơ chế IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) tại Trung Quốc.
Định giá Unitree biến động mạnh, có thời điểm tăng vọt lên 66 tỉ USD, sau đó giảm khoảng 30 tỉ USD, đặt ra câu hỏi liệu sự hào hứng với AI và robot có đang vượt xa các yếu tố nền tảng thực tế của doanh nghiệp hay không.
Đợt bán tháo cổ phiếu sau IPO của Unitree cũng khiến giới đầu tư Trung Quốc nhìn lại cơ chế niêm yết hiện nay. Một số chuyên gia cho rằng cơ chế này có thể khiến giá cổ phiếu bị méo mó, theo hãng tin Reuters.
Cổ phiếu Unitree ổn định trở lại hôm 25/8, sau ba phiên giảm liên tiếp, khiến thị giá mất 45% so với mức đóng cửa trong ngày giao dịch đầu tiên hôm 19/8.
Đợt đảo chiều mạnh này có thể trở thành bài học cảnh báo với các hãng công nghệ Trung Quốc khác đang muốn tận dụng chính sách thúc đẩy “tự chủ, tự lực” của Bắc Kinh và cơ hội huy động vốn thông qua IPO. Sự việc cũng cho thấy thách thức với giới chức Trung Quốc trong việc thúc đẩy các ngành công nghiệp chiến lược mà không tạo ra cơn sốt đầu cơ trên thị trường.
Sự kiện IPO của Unitree từng được kì vọng sẽ tạo xu hướng cho hàng loạt đối thủ trong nước đang chuẩn bị lên sàn.
“Diễn biến chào sàn của Unitree là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bị thổi phồng quá mức”
“Các nhà đầu tư đã bị cuốn theo câu chuyện về cuộc cách mạng công nghệ”, ông Dong Baozhen, Chủ tịch công ty quản lí tài sản Lingtong Shengtai (Trung Quốc), nhận định và cảnh báo rằng “mọi bong bóng rồi cũng sẽ vỡ”.
Theo Dong Baozhen, diễn biến chào sàn của Unitree là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bị thổi phồng quá mức, chứ không phản ánh sự thịnh vượng thực sự của ngành công nghệ Trung Quốc. Lĩnh vực công nghệ nổi lên mạnh mẽ trong năm qua khi cuộc cạnh tranh giữa Trung Quốc và Mỹ ngày càng gay gắt.
Màn IPO ấn tượng diễn ra ngay cả khi lợi nhuận của Unitree trong quý I/2026 giảm mạnh. Các robot của Unitree thu hút sự chú ý nhờ khả năng chạy, nhảy múa và thực hiện động tác võ thuật, nhưng công ty chưa đạt nhiều thành công trong việc mở rộng sang các ứng dụng thương mại trên quy mô lớn.
Ông Abraham Zhang, Chủ tịch quỹ đầu tư mạo hiểm China Europe Capital, cho rằng: “Kết quả chào sàn của Unitree không được thúc đẩy bởi triển vọng tươi sáng, mà xuất phát từ mong muốn của một số bên muốn đẩy giá cổ phiếu lên cao để sau đó bán ra với mức giá đắt đỏ”.
Theo bản cáo bạch, Unitree báo cáo lợi nhuận ròng đã điều chỉnh giảm 53% xuống còn 40 triệu nhân dân tệ (5,95 triệu USD) trong quý I/2026 so với cùng kì năm ngoái.
Cổ phiếu Unitree tăng 460% trong phiên giao dịch đầu tiên. Con số này cao hơn nhiều so với mức tăng trung bình 226% trong ngày đầu tiên của các cổ phiếu mới niêm yết tại Trung Quốc trong 3 năm qua.
Cơn sốt từ nhà đầu tư cá nhân
Theo Abraham Zhang, những kẽ hở trong hệ thống IPO của Trung Quốc đã cho phép các cổ đông lớn hiện thực hóa lợi nhuận khổng lồ, còn rủi ro lại được chuyển sang các nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia giao dịch trên thị trường thứ cấp.
Các ngân hàng đầu tư cho rằng tâm lí phổ biến về việc cơ quan quản lí sẽ bảo vệ nhà đầu tư nhỏ (nhằm bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ khỏi các tổn thất tài chính) cùng với việc thiếu hoạt động bán khống, khiến những cổ phiếu có giá quá cao không phải chịu sức ép điều chỉnh ngay lập tức.
Theo các chuyên gia, nhà đầu tư bị thu hút bởi IPO Unitree vì cho rằng công ty nhận được sự ủng hộ của nhà nước trong bối cảnh Trung Quốc cạnh tranh với Mỹ để giành vị thế dẫn đầu về công nghệ.
Việc Unitree nhanh chóng được đưa lên sàn STAR Market cũng được xem là tín hiệu cho thấy công ty nhận được sự ủng hộ của chính phủ. STAR Market là sàn dành cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ chuyên sâu thuộc các ngành công nghiệp chiến lược quốc gia của Trung Quốc.
Ông Yuan Yuwei, nhà quản lí quỹ phòng hộ tại hãng Trinity Synergy Investments, cho biết các đợt IPO của Unitree và CXMT (nhà sản xuất chip nhớ DRAM lớn nhất Trung Quốc) được nhà đầu tư Trung Quốc săn đón vì “không có nhiều công ty tốt trên thị trường chứng khoán nước này”. Cổ phiếu CXMT đã tăng 466% trong phiên chào sàn tại Thượng Hải vào tháng 7.
Song do cơ quan quản lý Trung Quốc siết chặt hoạt động xét duyệt, chỉ có 21 doanh nghiệp IPO tại Thượng Hải trong bảy tháng đầu năm 2026, so với con số 104 ở Hồng Kông.
Một số chuyên gia cho rằng nhà đầu tư vào ngành robot Trung Quốc cần kiên nhẫn và nhìn nhận triển vọng trong dài hạn.
“Các nhà sản xuất robot đang chi rất nhiều tiền cho nghiên cứu, nhưng các đơn hàng thương mại vẫn chưa thực sự xuất hiện”, Gao Xingkun, nhà quản lý quỹ tại hãng China Southern Asset Management, bình luận.
Ông cho rằng sẽ không công bằng nếu chỉ đánh giá các công ty robot dựa trên lợi nhuận, đồng thời so sánh với giai đoạn đầu phát triển của ngành xe điện Trung Quốc, lĩnh vực hiện đã bùng nổ mạnh mẽ.
"Màn kịch tiền bạc trong vụ Unitree IPO không phải lần đầu xảy ra ở Trung Quốc"
Các sàn giao dịch chứng khoán Trung Quốc không chỉ thẩm định kỹ lưỡng các doanh nghiệp muốn niêm yết mà còn định hướng giá IPO, qua đó hạn chế quyền tự quyết của các ngân hàng đầu tư trong việc phản ứng với nhu cầu thị trường đang tăng cao đột biến.
Dong Baozhen cho rằng khoảng cách quá lớn giữa giá IPO và mức tăng đột biến trong ngày chào sàn cho thấy “một trong hai chắc chắn đã sai”. Ông tin rằng chính giá cổ phiếu trong ngày đầu tiên mới là mức bị định giá sai.
“Diễn biến giá khi mới lên sàn là thước đo tâm lí thị trường. Tâm lí hưng phấn thái quá thường dẫn đến bong bóng giá”, ông nhận xét.
Yuan Yuwei cho rằng các hoạt động “thổi giá rồi bán tháo” có thể xảy ra với các cổ phiếu mới niêm yết tại Trung Quốc do hoạt động bán khống bị hạn chế.
“Một cổ phiếu IPO giá 10 nhân dân tệ có thể mở phiên ở mức 100 nhân dân tệ, sau đó trượt dốc trong nhiều năm. Đó thực sự là một cú lừa”, ông nhấn mạnh.
Một cá nhân thua lỗ khi mua cổ phiếu Unitree viết trên blog rằng ông ủng hộ đổi mới công nghệ của Trung Quốc, nhưng “không thể để tài sản tập trung vào một nhóm người quá nhanh bằng cách khiến các nhà đầu tư nhỏ lẻ phải chịu thiệt hại”.
Theo Abraham Zhang, một số người mua được cổ phiếu Unitree trong đợt IPO “đã rời đi với nụ cười”, còn nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ phải ôm thua lỗ.
“Màn kịch tiền bạc trong vụ Unitree IPO không phải lần đầu xảy ra ở Trung Quốc và chắc chắn cũng không phải lần cuối”, ông nhấn mạnh.