Cho mượn căn cước để mở tài khoản ngân hàng, vài trăm nghìn có thể đổi lấy rắc rối lớn
Việc cho người khác mượn căn cước công dân để mở tài khoản ngân hàng, đăng ký Mobile Banking có thể khiến chính chủ trở thành người liên quan đến những giao dịch trái pháp luật mà mình không hề biết.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được Quốc hội thông qua ngày 26/6/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đặt ra trách nhiệm không chỉ với cơ quan, tổ chức xử lý dữ liệu mà cả với mỗi cá nhân.
Một trong những quy định đáng chú ý là nghiêm cấm sử dụng dữ liệu cá nhân của người khác hoặc cho người khác sử dụng dữ liệu cá nhân của mình để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Quy định này không chỉ nằm trên giấy. Theo thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi, Phó Trưởng phòng 1, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), cơ quan chức năng từng ghi nhận những trường hợp đối tượng nhờ người khác, trong đó có cả học sinh, sử dụng căn cước công dân để mở tài khoản ngân hàng, sau đó dùng số điện thoại của người khác đăng ký Mobile Banking.
Những người được nhờ có thể nhận vài trăm nghìn đồng và nghĩ rằng đây chỉ là một cách kiếm tiền đơn giản, "không mất gì cả". Tuy nhiên, tài khoản sau đó có thể bị lợi dụng để phục vụ các hoạt động lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Cá biệt, có những vụ việc liên quan đến hàng trăm học sinh cùng một trường.
Điều đáng nói là khi tài khoản ngân hàng được mở bằng thông tin của mình, chủ thể dữ liệu không thể đơn giản coi đó là chuyện của người khác chỉ vì không trực tiếp thực hiện giao dịch.
Vì vậy, việc đưa căn cước công dân cho người khác sử dụng, cung cấp thông tin để mở tài khoản hoặc cho mượn thông tin định danh để nhận tiền công đều tiềm ẩn rủi ro lớn. Không nên xem vài trăm nghìn đồng là khoản lợi trước mắt nếu đổi lại là nguy cơ phải giải trình về nguồn tiền, giao dịch hoặc hoạt động của một tài khoản đứng tên mình.
Bên cạnh việc cấm cho người khác sử dụng dữ liệu cá nhân để thực hiện hành vi trái pháp luật, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng nghiêm cấm mua bán dữ liệu cá nhân, chiếm đoạt, cố ý làm lộ hoặc làm mất dữ liệu cá nhân.
Ở chiều ngược lại, mỗi người có quyền kiểm soát dữ liệu của mình. Luật quy định chủ thể dữ liệu có quyền được biết dữ liệu cá nhân của mình đang được xử lý như thế nào; đồng ý hoặc từ chối, rút lại sự đồng ý đối với việc xử lý dữ liệu; xem, chỉnh sửa hoặc yêu cầu chỉnh sửa dữ liệu; yêu cầu cung cấp, xóa hoặc hạn chế xử lý dữ liệu.
Khi quyền và lợi ích liên quan đến dữ liệu cá nhân bị xâm phạm, người dân có thể khiếu nại, tố cáo, khởi kiện hoặc yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định.
Tuy nhiên, quyền kiểm soát dữ liệu cũng đi kèm nghĩa vụ. Mỗi cá nhân phải chủ động bảo vệ thông tin của mình, tôn trọng dữ liệu của người khác, cung cấp dữ liệu đầy đủ và chính xác trong những trường hợp pháp luật hoặc hợp đồng yêu cầu, đồng thời chấp hành các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Với căn cước công dân, số điện thoại, tài khoản ngân hàng hay thông tin định danh điện tử, nguyên tắc an toàn đơn giản nhất là không cho người khác mượn để thực hiện những thủ tục mà mình không trực tiếp kiểm soát.
Một tài khoản có thể được mở chỉ trong vài phút, nhưng nếu bị sử dụng vào hoạt động trái pháp luật, việc giải trình với cơ quan chức năng có thể kéo dài hơn rất nhiều.
