Bộ não robot đến từ Mỹ, nhưng phần cứng lại mang dấu ấn Trung Quốc
Tại Physical Intelligence, đồng sáng lập Sergey Levine đang phát triển các mô hình AI, hay có thể gọi là “bộ não”, nhằm cung cấp trí tuệ cho nhiều loại robot, từ robot kho bãi đến cỗ máy hình người.
Physical Intelligence (có trụ sở ở thành phố San Francisco, Mỹ) là một trong nhiều startup tại Thung lũng Silicon đang phát triển phần mềm cho robot.
Phần cứng là nút thắt của ngành robot Mỹ
Trong một tập của podcast The Peterman Pod được phát hành hôm 24/8, Sergey Levine cho rằng ngành robot Mỹ có những lợi thế riêng trước các đối thủ nước ngoài. Tuy nhiên, lĩnh vực có thể tạo ra bước tiến lớn cho Mỹ chính là xây dựng chuỗi cung ứng phần cứng, theo Sergey Levine.
Ông nói: “Việc có sẵn nguồn phần cứng giá rẻ và đáng tin cậy là yếu tố cực kì quan trọng. Hiện nay, phần lớn phần cứng dùng cho nghiên cứu robot lại đến từ Trung Quốc”.
The Peterman Pod là podcast về công nghệ và nghề nghiệp trong ngành kĩ thuật phần mềm, do Ryan Peterman - cựu kỹ sư cấp cao tại Instagram - dẫn dắt. Chương trình tập trung vào những câu chuyện nghề nghiệp, kinh nghiệm và góc nhìn của các kĩ sư, nhà nghiên cứu và chuyên gia công nghệ.
Sergey Levine nhận xét phần cứng của Trung Quốc có chất lượng tốt, giá tương đối rẻ và đáp ứng các tiêu chuẩn mà giới nghiên cứu thường yêu cầu. Tuy nhiên, ông cho rằng sẽ rất tốt nếu Mỹ cũng có thể tự sản xuất và cung ứng toàn bộ những linh kiện này trong nước, đồng thời nhấn mạnh “không có gì là bất khả thi”.
Xây dựng mô hình AI giúp robot trở nên thông minh và thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau mới chỉ là một phần trong những thách thức mà ngành robot phải đối mặt.
Tại Mỹ, các lãnh đạo ngành robot cho rằng việc tìm nguồn cung các linh kiện vật lí cho robot, như động cơ, khung sườn, pin, cảm biến và các vật liệu khác, sẽ là nút thắt lớn cản trở quá trình mở rộng quy mô, buộc các công ty thường xuyên phải dựa vào Trung Quốc để bù đắp sự thiếu hụt này.
Trung Quốc nắm lợi thế lớn về chuỗi cung ứng phần cứng robot
Evan Beard, Giám đốc điều hành Standard Bots, phát biểu tại một phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ hồi tháng 4: “Mỹ không còn đủ sức cạnh tranh trong lĩnh vực sản xuất và chúng ta đang tụt hậu hơn mỗi ngày. Bất kì công ty nào sản xuất phần cứng cũng có thể nói với bạn rằng nếu mua linh kiện từ Trung Quốc thay vì sản xuất tại Mỹ, chi phí thường rẻ hơn từ 5 đến 10 lần”.
Standard Bots là nhà sản xuất cánh tay robot có trụ sở tại New York (Mỹ), được định giá 1 tỉ USD.
Một phân tích của công ty tư vấn quản trị McKinsey hồi tháng 6 cho thấy Trung Quốc đang nắm giữ “một phần đáng kể năng lực sản xuất” các linh kiện robot, trong đó có khoảng 90% công suất xử lí nam châm vĩnh cửu. Theo báo cáo này, sự phát triển của Trung Quốc một phần nhờ vào hệ sinh thái xe điện, vốn sử dụng chung nhiều loại linh kiện cần thiết cho robot.
Các lãnh đạo ngành robot và nhà hoạch định chính sách Mỹ cho rằng tốc độ phát triển nhanh của Trung Quốc trong lĩnh vực robot và AI, kết hợp với nền tảng sản xuất vững mạnh, có thể khiến Mỹ gặp khó khăn để cạnh tranh ở ngành công nghiệp mới nổi được xem là mang tính then chốt.
Sergey Levine cho rằng: “Các ngành công nghiệp khác nhau đóng góp vào lĩnh vực robot đều cần phải tự phát triển lành mạnh. Tôi nghĩ điều quan trọng là phải nhìn nhận đây là một vấn đề mang tính tổng thể, thay vì chỉ tập trung vào một khâu rồi thuê ngoài toàn bộ các phần còn lại”.
Mối lo ngại càng gia tăng trong bối cảnh Mỹ coi Trung Quốc là đối thủ chiến lược.
Hôm 28/7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã ban hành các quy định cấm nhập khẩu các robot tiên tiến mới do nước ngoài sản xuất, với lí do chúng gây ra “những rủi ro không thể chấp nhận được” với an ninh quốc gia. Nhóm sản phẩm này bao gồm robot hình người, robot bốn chân và thậm chí một số robot hút bụi. Các mẫu robot đã được cấp phép trước đó không bị ảnh hưởng, trong khi các nhà sản xuất vẫn có thể xin phê duyệt có điều kiện.
Trong các cuộc phỏng vấn với trang Insider, các nhà sản xuất robot Mỹ hoan nghênh việc được bảo vệ trước các đối thủ Trung Quốc có chính phủ trợ cấp. Trong khi đó, các startup và nhà nghiên cứu cảnh báo rằng việc mất quyền tiếp cận những phần cứng giá phải chăng có thể khiến Mỹ càng tụt lại phía sau trong lĩnh vực robot hình người, nơi Trung Quốc hiện đã chiếm ưu thế.
Theo công ty nghiên cứu Omdia, các công ty Trung Quốc chiếm khoảng 90% số robot hình người được xuất xưởng trên toàn cầu trong năm 2025.
Tranh cãi lệnh cấm nhập khẩu các robot tiên tiến Trung Quốc của Mỹ
AJ Meyer, Giám đốc điều hành Pickle Robot - công ty Mỹ phát triển robot chuyên lấy các thùng hàng khỏi xe tải và container vận chuyển, cho rằng phần cứng robot Trung Quốc rất hữu ích nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro bảo mật thực sự. Tuy nhiên, ông cho rằng biện pháp của FCC chủ yếu chỉ mang lại lợi ích cho một nhóm nhỏ các nhà sản xuất robot trong nước.
“Tôi sẽ không bao giờ đưa một robot Unitree vào cơ sở của khách hàng rồi kết nối nó với Internet ngay khi lấy ra khỏi hộp”, AJ Meyer nói.
Ông cho biết sẽ sửa đổi phần mềm và hệ thống kết nối của robot Unitree trước khi đưa vào sử dụng. Theo AJ Meyer, yêu cầu rõ ràng về thông tin sản phẩm, chứng nhận an toàn và bảo mật cùng quy định trách nhiệm pháp lí sẽ giúp kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn so với việc cấm nhập khẩu robot trên diện rộng.
Robot hình người và robot bốn chân Trung Quốc hiện nằm trong số ít nền tảng mà các nhóm nhỏ có đủ khả năng mua. Robot bốn chân có giá bán lẻ chỉ từ khoảng 3.000 USD, trong khi robot hình người cấp thấp có giá khởi điểm khoảng 6.000 USD, chưa tính phí nhập khẩu và thuế quan.
Trong khi đó, phần lớn robot hình người Mỹ vẫn đang trong quá trình phát triển và chưa được bán rộng rãi dưới dạng sản phẩm có thể mua ngay.
Giá bán cuối cùng của robot hình người do Mỹ sản xuất vẫn chưa rõ. Elon Musk từng ước tính chi phí sản xuất robot hình người Optimus của Tesla có thể giảm xuống khoảng 20.000 - 25.000 USD mỗi robot khi sản lượng được mở rộng. Tuy nhiên, chưa rõ Tesla sẽ bán Optimus với mức giá bao nhiêu.
Vedant Nair, đồng sáng lập startup phần mềm robot Miru được Y Combinator đầu tư, nói với Insider rằng lệnh cấm sẽ gây tổn hại cho các startup nhỏ và các nhà nghiên cứu đại học.
“Điều này sẽ cản trở nghiêm trọng khả năng phát triển các sản phẩm hữu ích của họ. Quá trình phát triển sẽ bị đình trệ vì họ thậm chí không thể tiếp cận phần cứng”, Vedant Nair nói.
Y Combinator là vườn ươm tăng tốc khởi nghiệp và quỹ đầu tư mạo hiểm nổi tiếng của Mỹ, được thành lập năm 2005. Y Combinator chuyên lựa chọn các startup ở giai đoạn sớm, đầu tư vốn ban đầu, tư vấn và hỗ trợ họ phát triển, gọi vốn.
Vedant Nair cho rằng các công ty Trung Quốc sẽ tiếp tục bán robot tại những thị trường khác, qua đó tạo ra doanh thu và thu thập dữ liệu từ hoạt động thực tế. Điều này có thể giúp các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục mở rộng lợi thế về phần cứng.
Bilal Zuberi, nhà sáng lập quỹ đầu tư Red Glass Ventures, chuyên đầu tư vào lĩnh vực AI vật lí, gọi quyết định của Mỹ là thiển cận và mang tính bảo hộ.
“Chúng ta nên khuyến khích việc học hỏi trên quy mô lớn từ Trung Quốc để hiểu tương lai ngành robot và phần cứng sẽ đi về đâu”, Bilal Zuberi nói.