Bill Gates muốn gặp ông Tập Cận Bình, bàn cách kiểm soát các rủi ro lớn nhất của AI

Trong cuộc phỏng vấn với hãng tin Reuters, Bill Gates cho biết ông tin Trung Quốc có thể đồng ý hạn chế việc phát hành những mô hình AI tiềm ẩn nguy hiểm, nếu Mỹ chủ động thực hiện điều này trước.

“Cả thế giới sẽ cùng làm theo”, đồng sáng lập Microsoft nói. Bill Gates từng gặp ông Tập Cận Bình cách đây 3 năm, khi trở thành doanh nhân nước ngoài đầu tiên được Chủ tịch Trung Quốc tiếp đón sau đại dịch COVID-19.

Bill Gates cũng muốn đề xuất các quốc gia cùng giám sát khả năng AI tạo ra các phân tử và thực hiện những cuộc tấn công sinh học. Theo ông, biện pháp này sẽ không cản trở sự phát triển của ngành công nghệ.

Người phát ngôn của Bill Gates cho biết đội ngũ của ông đang hoàn tất việc thu xếp cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình trong chuyến thăm Trung Quốc tiếp theo, dự kiến vào tháng 11.

“Ông Tập có thể sẽ ngạc nhiên trước sự quyết liệt của tôi”, Bill Gates nói.

Tỉ phú 70 tuổi người Mỹ cho rằng Trung Quốc đang có những biện pháp bảo vệ trẻ em trước nguy cơ nghiện các ứng dụng AI đóng vai trò bạn đồng hành. Tuy nhiên, Bill Gates nhận định có rất ít nhà lãnh đạo trên thế giới đang hành động đủ mạnh để ứng phó trước hàng loạt tác hại tiềm tàng của AI.

“Đúng là trước đây công nghệ chưa từng làm được những điều như thế này. Lần này thì khác. Đây giống như một cột mốc tiến hóa, đòi hỏi toàn xã hội phải có những chính sách quản lý đặc biệt mạnh mẽ”, đồng sáng lập Microsoft nhấn mạnh.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận về thông tin trên.

“Các cuộc tấn công mạng bằng AI thật đáng kinh ngạc”

Bill Gates từng đưa ra quan điểm lạc quan hơn về AI hồi tháng 1, nhưng kể từ đó ông ngày càng lo ngại về khả năng công nghệ này tiến hành các cuộc tấn công, thay thế việc làm và tạo ra sự lệ thuộc về tâm lý với người dùng.

Chẳng hạn, AI của OpenAI, Anthropic và Meta gần đây đã xâm nhập vào những website thực tế trong các cuộc đánh giá an ninh mạng vốn chỉ diễn ra trong môi trường biệt lập.

Ngày 21/7, OpenAI cho biết tác tử AI, vận hành dựa trên GPT-5.6 Sol và một mô hình AI mạnh hơn chưa được công ty tung ra, đã thoát khỏi môi trường kiểm thử và truy cập vào hạ tầng Hugging Face.

Cuối tháng 7, Anthropic cho biết đã rà soát hơn 141.000 lượt đánh giá an ninh mạng và phát hiện ba mô hình Claude đã truy cập Internet rồi tiếp cận trái phép hệ thống 3 tổ chức trong quá trình kiểm thử an ninh mạng.

Theo Anthropic, các sự cố bắt nguồn từ việc môi trường đánh giá của đối tác bên thứ ba Irregular được cấu hình theo cách khiến Claude có thể truy cập Internet, trong khi kết nối này đáng lẽ phải bị chặn.

Anthropic tiết lộ các mô hình này chủ yếu sử dụng những kỹ thuật tấn công tương đối cơ bản, chẳng hạn khai thác mật khẩu yếu và các điểm cuối (endpoint) không yêu cầu xác thực.

Meta cũng gặp một sự cố tương tự trong quá trình đánh giá an ninh mạng. Theo Reuters, mô hình Muse Spark 1.1 của Meta đã vô tình xâm nhập hệ thống của một công ty khác do môi trường đánh giá của đối tác Irregular bị cấu hình sai, khiến nó có quyền truy cập Internet ngoài dự kiến.

“Những sự cố an ninh này thật đáng kinh ngạc, phải khiến mọi người thực sự sửng sốt”, Bill Gates nói.

Trong một bài viết trên blog hôm 26/8, Bill Gates kêu gọi thành lập một tổ chức quốc tế mới để quản lý AI. Ông đề xuất tổ chức này có thể kết hợp các yếu tố từ cơ chế thanh tra vũ khí hạt nhân, quy định hàng không quốc tế và các thỏa thuận bảo vệ tầng ozone.

Chính quyền Trump từng áp dụng một số biện pháp kiểm soát việc phân phối những mô hình AI tiên tiến như Claude Fable 5 và Mythos 5 của Anthropic, nhưng phần lớn các quy định khác được triển khai ở cấp bang.

Ngày 12/6, Bộ Thương mại Mỹ yêu cầu Anthropic đình chỉ quyền truy cập Claude Fable 5 và Claude Mythos 5 với người dùng nước ngoài vì lý do an ninh quốc gia.

Đáng chú ý, biện pháp này không kéo dài. Hôm 30/6, Anthropic cho biết quyền truy cập Claude Fable 5 và Mythos 5 đã được khôi phục sau khi công ty phối hợp với chính phủ Mỹ để giải quyết các vấn đề an toàn. Anthropic cũng tiếp tục duy trì cơ chế kiểm soát truy cập với Claude Mythos 5, chỉ cho phép một nhóm khách hàng được phê duyệt sử dụng mô hình AI này.

Trong khi đó, Claude Fable 5 được phát hành rộng rãi hơn nhưng vẫn có các bộ phân loại an toàn để từ chối một số yêu cầu nhạy cảm. Anthropic cho biết những yêu cầu liên quan đến một số lĩnh vực rủi ro có thể được chuyển sang một mô hình AI khác có năng lực thấp hơn.

Trong khi nhiều lãnh đạo công nghệ nhấn mạnh những lợi ích của AI, không ít người cũng cảnh báo về các nguy cơ của công nghệ này.

Demis Hassabis, Chủ tịch Google DeepMind, từng đề xuất thành lập cơ quan tương tự Cơ quan Quản lý ngành Tài chính Mỹ (FINRA), có nhiệm vụ xây dựng và tiến hành các bài kiểm tra AI liên quan đến an ninh quốc gia.

Bill Gates đồng tình với quan điểm cho rằng Mỹ nên đi đầu, nhưng cho rằng trước hết cần xác định rõ những tiêu chí nào sẽ quyết định thời điểm và cách thức hành động.

“Bạn có thể áp dụng mô hình kiểu FINRA, nhưng đó là cuộc tranh luận khá vô nghĩa. Nó giống như việc hỏi: Chúng ta nên gặp nhau ở nhà hàng này hay bên kia để bàn về chính sách thuế?”, Bill Gates bình luận.

“Ưu tiên hàng đầu của thế giới”

Trong bài viết trên blog, Bill Gates cho rằng ưu tiên hàng đầu của thế giới là xây dựng một tương lai với AI không làm gia tăng bất bình đẳng và gây tổn hại cho những nhóm dễ bị tổn thương. Theo ông, vấn đề này thậm chí cần được đặt trước cả biến đổi khí hậu và các cuộc khủng hoảng y tế.

Trong quá trình thực hiện các hoạt động đối ngoại cấp cao, Bill Gates cũng nói với Reuters rằng ông dự định gặp Thủ tướng Anh Andy Burnham vào mùa thu năm nay.

Hồi tháng 2, Bill Gates đã hủy một chuyến xuất hiện tại Ấn Độ sau khi Mỹ công bố các tài liệu liên quan đến Jeffrey Epstein, tỉ phú từng bị kết án phạm tội tình dục. Bill Gates phân trần rằng không nhận thức được mức độ nghiêm trọng trong các hành vi phạm tội của Jeffrey Epstein khi hai người có quan hệ liên quan đến hoạt động từ thiện.

Quỹ Gates đặt mục tiêu chi 200 tỉ USD đến năm 2045, trong đó ngày càng tập trung vào AI. Bill Gates cho biết quỹ này đang hợp tác với Anthropic để phát triển các công cụ kiểm tra sức khỏe thai kì bằng AI, đồng thời phối hợp cùng OpenAI nhằm hỗ trợ nhân viên y tế tại Rwanda.

Bill Gates cũng dự kiến trao đổi với nhân viên Anthropic và OpenAI về hoạt động đóng góp cho các mục tiêu xã hội. Anthropic và OpenAI là hai công ty AI hàng đầu đang chuẩn bị cho những đợt IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) quy mô lớn.

Một trong những ý tưởng Bill Gates đang cân nhắc là đánh thuế doanh thu của các công ty sử dụng token hay các sản phẩm đầu ra của AI để thay thế người lao động. Khoản thu này có thể được sử dụng để tài trợ cho hệ thống an sinh xã hội.

Token là đơn vị dữ liệu mà mô hình AI xử lí hoặc tạo ra dưới dạng văn bản hoặc hình ảnh, có thể là một từ, một phần của từ, hoặc thậm chí là dấu câu. Nhiều công ty sử dụng token như một đơn vị kinh tế để đo lường khối lượng tính toán mà AI thực hiện. Văn bản càng dài thì càng cần nhiều token để xử lí, vì vậy chi phí thường được tính theo số token (trên mỗi nghìn hoặc mỗi triệu token).

Bill Gates cho rằng xã hội nên dành tới 40% số việc làm hiện nay cho con người. Trong bài viết trên blog, tỉ phú này nhắc lại sự chăm sóc mà cha ông nhận được khi mắc bệnh Alzheimer mang đậm tính nhân văn và là điều không gì có thể thay thế được.

Theo Bill Gates, các cuộc biểu tình của cộng đồng phản đối các trung tâm dữ liệu chủ yếu xoay quanh điện năng, nước, môi trường và hạ tầng. Tuy nhiên, ông nói rằng tác động đáng lo ngại hơn có thể đến từ việc AI thay thế con người trong nhiều công việc, gây xáo trộn việc làm và thu nhập trên quy mô lớn.

Sơn Vân