Giải mã bão số 4: Vì sao cơn bão 'rùa bò' lại gây tàn phá nghiêm trọng?
Tròn 5 ngày quần thảo trên vịnh Bắc Bộ với tốc độ "rùa bò" và tạo ra nút thắt quỹ đạo chưa từng có trong lịch sử, bão số 4 (Narra) đã làm đảo lộn mọi mô hình dự báo. Dù không chính thức đổ bộ, cơn bão dị thường này vẫn trút mưa lớn diện rộng, để lại những thiệt hại tàn phá nặng nề cho miền Bắc và Bắc Trung Bộ.
Bão số 4 Narra và kỉ lục 5 ngày "treo" trên vịnh Bắc Bộ
Năm 2026 tiếp tục ghi nhận những biến động thời tiết cực đoan vượt xa mọi kịch bản dự báo thông thường trên khu vực Biển Đông. Trong đó, bão số 4 (tên quốc tế là Narra) đã đi vào lịch sử khí tượng Việt Nam như một hiện tượng dị thường: một cơn bão quanh co, di chuyển với tốc độ "rùa bò", tạo ra một nút thắt quỹ đạo độc nhất vô nhị ngay trên khu vực vịnh Bắc Bộ.
Dù không chính thức đặt chân lên đất liền, bão Narra vẫn trút xuống một lượng mưa khổng lồ, để lại những vết sẹo tàn phá nặng nề trên dải đất miền Bắc và Bắc Trung Bộ.
Gần 5 ngày xoay vần và quần thảo liên tục trên vịnh Bắc Bộ, bão số 4 đã làm đảo lộn hàng loạt mô hình dự báo của các trung tâm khí tượng hàng đầu.
Bão nhiệt đới thông thường tuân theo quy luật di chuyển tịnh tiến nhanh chóng vào đất liền rồi suy yếu do ma sát địa hình và thiếu hụt nguồn năng lượng ẩm. Tuy nhiên, bão Narra lại chọn một kịch bản hoàn toàn ngược lại.
Trung bình, bão chỉ nhích đi với tốc độ vỏn vẹn 3 - 5 km/giờ, chậm hơn cả tốc độ đi bộ của người bình thường. Cơn bão liên tục đổi hướng, di chuyển vòng tròn, có những thời điểm dịch chuyển ngược trở lại phía ngoài Vịnh.
Tình trạng "treo" bão kéo dài này đã biến Narra thành cơn bão có thời gian hoạt động lâu nhất từng được ghi nhận trên vùng biển hẹp này. Dấu ấn kì lạ nhất trong hành trình của bão Narra chính là việc tự đan chéo đường đi, tạo thành một "nút thắt" quỹ đạo ngay trên lòng vịnh Bắc Bộ.
Đánh giá về hiện tượng này, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, nhấn mạnh rằng trong lịch sử khí tượng, Biển Đông từng chứng kiến một số cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới có quỹ đạo phức tạp, chuyển hướng và thắt nút nhiều lần trong tháng 8.
Tuy nhiên, đối với riêng khu vực vịnh Bắc Bộ, đây là lần đầu tiên hiện tượng thắt nút quỹ đạo này được ghi nhận. Trước bão Narra, dữ liệu lịch sử hơn ba thập kỉ qua chỉ ghi nhận duy nhất cơn bão AMY (hoạt động từ ngày 27 đến 30/7/1994) là từng tồn tại 4 ngày trên vịnh Bắc Bộ. Bão Narra không chỉ phá vỡ mốc thời gian kỉ lục của bão AMY mà còn nâng mức độ phức tạp lên một tầm cao mới.
Sự tồn tại dai dẳng của bão Narra trên vịnh Bắc Bộ xuất phát từ sự đan xen của nhiều hình thế khí tượng quy mô lớn. Trong thời gian bão hoạt động, các trường dòng dẫn đường ở khí quyển tầng trên rơi vào trạng thái suy yếu hoặc triệt tiêu lẫn nhau, khiến cơn bão bị "mắc kẹt" trong một vùng không gian hẹp mà không có lực đẩy đủ mạnh để tiến sâu vào đất liền hay thoát ra đại dương.
Đồng thời, vùng biển vịnh Bắc Bộ thời điểm này duy trì nhiệt độ mặt nước ở mức cao, cung cấp nguồn nhiệt và ẩm dồi dào để tiếp sức liên tục cho hoàn lưu bão.
Kết hợp với sự tương tác phức tạp giữa dải hội tụ nhiệt đới và địa hình cánh cung vùng núi Bắc Bộ, bão Narra không những không suy yếu mà còn mạnh lên ngay trên Vịnh. Hoàn lưu bão duy trì cấu trúc vững chắc với cường độ đạt khoảng cấp 8 - 9, giật lên tới cấp 11 suốt nhiều ngày liên tiếp.
Mưa lũ bao trùm và hậu quả nặng nề trên đất liền
Chính tốc độ di chuyển cực chậm cùng thời gian tồn tại kéo dài đã khiến tổng thời gian hoàn lưu bão tác động lên khu vực vịnh Bắc Bộ và các tỉnh đất liền bị nhân lên gấp nhiều lần so với một cơn bão thông thường. Mưa lớn diện rộng kéo dài trút xuống suốt 3 - 4 ngày liên tiếp, bao trùm toàn bộ miền Bắc, Thanh Hóa và Nghệ An.
Lượng mưa tích tụ khổng lồ đã đẩy mực nước trên hàng loạt dòng sông chính vượt mức Báo động 3, gây ra đợt lũ quét và ngập lụt diện rộng. Các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh và Thái Nguyên đồng loạt đối mặt với tình trạng sạt lở đất nghiêm trọng và ngập úng kéo dài.
Ngay cả Thủ đô Hà Nội cũng không thoát khỏi tầm ảnh hưởng của dải mây bão khi nhiều tuyến giao thông và khu dân cư lâm vào cảnh ngập cục bộ, làm đảo lộn sinh hoạt của người dân.
Thống kê sơ bộ từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường tính đến chiều ngày 25/8 đã phác họa bức tranh thiệt hại nặng nề mà bão Narra gây ra. Cơn bão đã cướp đi sinh mạng của 2 người và làm 3 người khác bị thương. Hơn 1.000 ngôi nhà bị hư hỏng, tốc mái, cùng hàng nghìn hộ dân bị chìm sâu trong nước lũ và rơi vào cảnh cô lập.
Khối kinh tế nông nghiệp chịu đòn giáng nặng nề với hơn 28.000 ha lúa, hoa màu cùng hơn 9.000 ha cây trồng nông nghiệp bị ngập úng, hư hại; nhiều đàn gia súc, gia cầm và diện tích nuôi trồng thủy sản bị cuốn trôi.
Tình trạng sạt lở và ngập lụt cũng đe dọa hệ thống thủy lợi, làm gián đoạn mạng lưới giao thông huyết mạch và khiến hơn 50.000 hộ dân rơi vào cảnh mất điện diện rộng.
Cơn bão số 4 Narra là một lời cảnh báo đắt giá về xu hướng biến đổi khí tượng ngày càng khó lường. Tác động tàn phá của nó chứng minh rằng nguy cơ thiên tai không chỉ đến từ những cơn bão siêu mạnh đổ bộ trực tiếp, mà còn đến từ những hình thái bão dị thường, di chuyển chậm và "treo" lâu trên biển.
Thực tế này đòi hỏi công tác dự báo, cảnh báo sớm cũng như chiến lược ứng phó thiên tai tại Việt Nam cần liên tục cập nhật các kịch bản phi truyền thống, nâng cao năng lực chống chịu của hạ tầng cơ sở và chủ động phương án bảo vệ đời sống dân sinh trước những "cơn bão không đổ bộ" nhưng đầy sức tàn phá trong tương lai.
