Hàng Việt né 'bẫy' quá cảnh Mỹ, chớp thời cơ vàng
Chênh lệch thuế quan lên tới 50% giữa hàng hóa Mỹ và Việt Nam tại thị trường Canada đang tạo nên làn sóng chuyển dịch đơn hàng mạnh mẽ. Giới chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp cần cấp tập rà soát hồ sơ và chủ động đón đầu chuỗi cung ứng trực tiếp.
Cơ hội cho hàng Việt bứt phá tại thị trường Canada
Trận chiến thuế quan giữa hai bờ biên giới Bắc Mỹ đang vô tình mở ra "cửa sáng" chưa từng có cho hàng hóa Việt Nam tại thị trường Canada nhờ ưu đãi CPTPP. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành doanh thu thực tế, các doanh nghiệp Việt buộc phải giải bài toán gỡ bỏ "nút thắt" trung chuyển qua Mỹ.
Chính sách áp thuế đối kháng từ 15% đến 50% của chính quyền Ottawa đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ đã đảo lộn tính toán chi phí của hàng loạt tập đoàn bán lẻ tại Canada.
Việc gánh thêm chi phí thuế quan đắt đỏ buộc các chuỗi phân phối Bắc Mỹ phải cấp tập tìm kiếm nguồn cung thay thế nhằm duy trì biên lợi nhuận và ổn định giá bán lẻ cho người tiêu dùng nội địa.
Trong bối cảnh đó, Hiệp định CPTPP trở thành tấm "bảo hộ" thương mại đắc lực cho Việt Nam. Với phần lớn các dòng thuế đã về mức 0%, hàng hóa Việt Nam nghiễm nhiên sở hữu lợi thế cạnh tranh tuyệt đối về giá thành so với đối thủ trực tiếp từ Mỹ.
Nhóm ngành thủy hải sản chế biến, đặc biệt là tôm và cá tra, cùng với dệt may và da giày đang đứng trước làn sóng dịch chuyển đơn hàng quy mô lớn. Tương tự, ngành gỗ nội thất cũng ghi nhận dư địa bứt phá mạnh mẽ khi các mặt hàng lâm sản từ Mỹ bị ép mức thuế phụ thu kịch trần lên tới 50%.
Bên cạnh đó, các lĩnh vực máy móc điện, thiết bị gia dụng và điện tử tiêu dùng cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các nhà buôn Canada thông qua các đơn đặt hàng chuyển trực tiếp về nhà máy ở Việt Nam.
Mặc dù vậy, bức tranh cơ hội không hoàn toàn mang màu hồng. Đối với hai mặt hàng chiến lược là thép và nhôm, doanh nghiệp Việt Nam đối mặt với cơ chế kiểm soát nguồn gốc nghiêm ngặt.
Ngoài việc tuân thủ các biện pháp phòng vệ thương mại hiện hành như thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp, sản phẩm xuất sang Canada sẽ lập tức bị áp thuế bổ sung 25% nếu bị phát hiện có chứa thành phần nhôm thép được nấu chảy và đúc tại Trung Quốc.
Điều này đòi hỏi các nhà sản xuất trong nước phải siết chặt chuỗi cung ứng nguyên liệu đầu vào nếu không muốn đánh mất lợi thế thuế quan.
"Cái bẫy" trung chuyển qua Mỹ và rủi ro tuân thủ hải quan
Dù bức tranh thị trường rất triển vọng, nút thắt cốt lõi kìm hãm đà tăng trưởng nằm ở mô hình phân phối tích hợp. Theo ước tính từ Thương vụ Việt Nam tại Canada, có tới khoảng 45% kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này trong năm 2025 vẫn phải quá cảnh qua các tổng kho đặt tại Mỹ.
Hàng hóa sau khi làm thủ tục nhập khẩu chính thức vào Mỹ mới được phân tách lô và vận chuyển tiếp qua biên giới phía Bắc để vào Canada. Mô hình logistics đi qua nước thứ ba này đang đặt các doanh nghiệp Việt Nam trước một "rủi ro kép".
Cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) đòi hỏi quy trình chứng minh xuất xứ và hành trình vận chuyển cực kì khắt khe. Nếu doanh nghiệp không cung cấp đủ bộ chứng từ chứng minh hàng hóa được giữ nguyên trạng, không trải qua bất kì đoạn gia công can thiệp nào trong thời gian lưu kho hoặc quá cảnh tại Mỹ, lô hàng sẽ bị tước quyền hưởng thuế 0% và bị tính theo mảng thuế thông thường.
Trong quá trình kiểm hóa, nếu hồ sơ vận chuyển mập mờ, CBSA có thể nghi vấn lô hàng có xuất xứ thực tế từ Mỹ. Khi đó, doanh nghiệp nhập khẩu Canada phải gánh chịu mức thuế phạt đắt đỏ, đồng thời phải bước vào quy trình giải trình, khiếu nại và xin hoàn thuế vô cùng phức tạp, tốn kém thời gian lẫn chi phí pháp lí.
Phân tích về thực trạng này, trao đổi với Một Thế Giới, chuyên gia kinh tế - PGS. TS Đinh Trọng Thịnh, giảng viên cao cấp Học viện Tài chính, chuyên gia có nhiều năm nghiên cứu về tài chính quốc tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài và chính sách thuế, nhấn mạnh: "Lợi thế thuế quan từ các FTA như CPTPP chỉ thực sự phát huy tác dụng khi hàng hóa được vận chuyển qua một chuỗi logistics tối ưu và an toàn về mặt pháp lý. Việc duy trì tỉ lệ trung chuyển qua Mỹ lên tới gần 50% khiến doanh nghiệp Việt Nam vô tình tự đặt mình vào thế rủi ro thụ động trước các tranh chấp thương mại liên quốc gia.
Chiến lược 'tách rời trung gian' không còn dừng lại ở mức khuyến nghị, mà đã trở thành bài toán sống còn để hàng hóa Việt giữ vững và mở rộng chân hàng tại Bắc Mỹ".
Ở góc độ quản trị chuỗi cung ứng thực tế, Bà Trần Ngọc Trang, Giám đốc Logistics một công ty dệt may tại Hà Nội, chia sẻ: "Trước đây, xuất hàng qua các đầu mối buôn tại Mỹ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí tìm kiếm thị trường và tận dụng được hạ tầng kho bãi có sẵn.
Tuy nhiên, hiện nay Hải quan Canada kiểm soát rất gắt gao các lô hàng quá cảnh. Nếu không chủ động đàm phán chuyển hướng sang các tuyến hải trình trực tiếp cập các cảng bờ Tây Canada như Vancouver hay Prince Rupert, rủi ro bị bác chứng nhận xuất xứ sẽ thổi bay toàn bộ biên lợi nhuận của doanh nghiệp".
