Robot Trung Quốc vượt kỉ lục của Usain Bolt, nhưng vẫn chưa bắt kịp con người
Robot hình người Trung Quốc chạy 100 m nhanh hơn kỉ lục thế giới của Usain Bolt, đánh dấu một cột mốc trong quá trình phát triển robot.
Robot hình người Tiangong Ultra vượt kỉ lục của Usain Bolt vẫn kém con người ở một số khả năng quan trọng
Trong lượt chạy cuối cùng và nhanh nhất tại Giải đấu Robot hình người Thế giới lần thứ hai ở Bắc Kinh (thủ đô Trung Quốc), robot hình người Tiangong Ultra hoàn thành quãng đường 100 m trong 8,64 giây, bỏ xa kỉ lục thế giới 9,58 giây của huyền thoại Usain Bolt. Điều đó tương đương với tốc độ trung bình của Tiangong Ultra gần 42 km/h.
Thành tích này cũng cải thiện mạnh so với giải đấu đầu tiên năm ngoái, khi robot giành chiến thắng ở cự li 100 mét với thời gian 21,5 giây.
Zhao Mingguo, nhà nghiên cứu tại Khoa Tự động hóa của Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc), cho biết các cuộc thi robot hình người được thiết kế nhằm mở rộng giới hạn công nghệ cho những cỗ máy thông minh trong nhiều tình huống và điều kiện khác nhau.
Theo Zhao Mingguo, điểm thay đổi đáng chú ý nhất của giải năm nay là robot phải tự hoạt động nhiều hơn, thay vì được con người điều khiển từ xa. Ban tổ chức đã loại bỏ điều khiển từ xa ở phần lớn nội dung, buộc robot phải tự sử dụng AI (trí tuệ nhân tạo) để nhận biết môi trường xung quanh, tự đưa ra quyết định và thực hiện nhiệm vụ.
“Chỉ trong một năm, chúng ta đã chứng kiến sự chuyển đổi từ những con rối bị điều khiển bằng dây sang các vận động viên có khả năng tự chủ”, ông bình luận.
“Đây là một bước tiến đáng chú ý về công nghệ, khi robot hình người có thể giữ thăng bằng và chạy nước rút ở tốc độ mà con người không thể theo kịp”, Jung Moon-hyun, giáo sư khoa học thể thao tại Đại học Quốc gia Chungnam (Hàn Quốc), nhận xét.
Tuy nhiên, khi so sánh màn chạy lập kỉ lục của Usain Bolt tại Berlin (thủ đô Đức) năm 2009 với màn chạy của các robot hình người ở Bắc Kinh (thủ đô Trung Quốc), các chuyên gia nhận thấy một điều đáng chú ý: Robot có những lợi thế vượt trội về tốc độ, nhưng vẫn kém con người ở một số khả năng quan trọng như nhận biết môi trường và tự đưa ra quyết định, theo các chuyên gia.
Tiangong Ultra khởi đầu chậm chạp
Hãy nhìn vào giai đoạn xuất phát. Tại Berlin, Usain Bolt bật khỏi bàn đạp xuất phát với thời gian phản ứng chớp nhoáng chỉ 0,146 giây. Bàn đạp giúp các vận động viên chạy nước rút tạo lực đẩy theo phương ngang ngay khi bắt đầu, từ đó nhanh chóng tăng tốc.
Trong khi đó, Tiangong Ultra lại xuất phát khá chậm từ tư thế đứng thẳng. Trong lần chạy lập kỉ lục đầu tiên, robot hình người này thậm chí mất gần một giây mới bắt đầu di chuyển, dường như vì không nhận được tín hiệu xuất phát.
“Nếu robot có thể sử dụng bàn đạp xuất phát, tôi nghĩ nó sẽ nhanh hơn rất nhiều”, Iain Hunter, giáo sư khoa học vận động tại Đại học Brigham Young và chuyên gia khoa học thể thao của Liên đoàn Điền kinh Mỹ (USATF), nhận xét.
Iain Hunter ước tính Usain Bolt sẽ vượt qua mốc 5 m sớm hơn Tiangong gần 2 giây. Song từ đó, những lợi thế của robot hình người bắt đầu phát huy.
X-Humanoid (Trung tâm Đổi mới Robot hình người Bắc Kinh), đơn vị phát triển Tiangong Ultra, cho biết đã thiết kế lại một số bộ phận ở thân và eo robot nhằm giảm trọng lượng, qua đó giảm công sức cần thiết để di chuyển cơ thể khi chạy.
Theo Guo Yijie - quản lý thuộc bộ phận đổi mới robot hình người, nhóm phát triển cũng cải tiến động cơ, phạm vi chuyển động và phần mềm điều khiển.
Nhờ đó, Tiangong Ultra có thể thực hiện những bước chạy ngắn nhưng cực nhanh, tạo ra nhịp bước gần như vượt khả năng của con người.
Usain Bolt hoàn thành 100 m với 41 bước. Trong khi đó, Tiangong Ultra dường như thực hiện hơn 50 bước ở lần chạy phá kỉ lục đầu tiên, nhưng các bước của robot này nhanh hơn đáng kể so với Usain Bolt, theo phân tích video cuộc đua từ hãng tin Reuters.
Park Suhan, giáo sư robot học tại Đại học Kwangwoon (Hàn Quốc), cho rằng cách Tiangong Ultra chạy dường như được thiết kế dựa trên khả năng hoạt động tối ưu của động cơ, thay vì cố gắng mô phỏng hoàn toàn cách con người chạy nước rút.
Parunchaya Jamkrajang, nhà khoa học thể thao tại Đại học Mahidol (Thái Lan), nói rằng những bước chạy nhỏ và dồn dập hơn có thể giúp robot giữ thăng bằng.
“Robot cố gắng tăng tốc, nhưng nếu sải bước quá rộng, nó sẽ bị mất thăng bằng và ngã”, bà nói.
Robot không bị giới hạn bởi sự mệt mỏi, nhưng vẫn có thể lao vào tường
Con người tạo ra sức mạnh khi chạy nước rút nhờ cơ bắp và gân hoạt động phối hợp thông qua các khớp linh hoạt. Với mỗi bước chạy, mắt cá chân, đầu gối và hông hấp thụ lực rồi giải phóng một phần lực đó để giúp cơ thể tiếp tục tăng tốc.
Robot có thể tạo ra lực nhanh hơn nhờ động cơ điện và hộp số, theo Park Hae-won, giáo sư đứng đầu phòng thí nghiệm robot hình người tại Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc (KAIST).
“Động cơ điện đơn giản chỉ tạo ra chuyển động quay. Nó không cần co và duỗi như cơ bắp. Bạn chỉ cần gắn động cơ trực tiếp vào khớp là được”, ông nói.
Matt Bundle, chuyên gia cơ sinh học tại Đại học Montana (Mỹ), cho biết ngay cả những vận động viên chạy nước rút đẳng cấp thế giới cũng bắt đầu mệt và giảm tốc trong 20 m cuối cùng do tình trạng mỏi thần kinh - cơ.
Tiangong Ultra dường như không gặp vấn đề này. “Vì robot không bị giới hạn bởi yếu tố đó nên có thể tiếp tục chạy”, ông nói.
Video cuộc đua cho thấy Tiangong Ultra vẫn duy trì tốc độ cao nhất ở giai đoạn cuối lượt chạy lập kỉ lục đầu tiên, trước khi lao thẳng vào bức tường có đệm cuối đường chạy.
“Đạt tốc độ tối đa cao cũng chẳng có ích gì nếu cuối cùng robot lại lao vào đâu đó và hỏng hóc chỉ vì không thể dừng lại”, Matt Bundle nói.
Parunchaya Jamkrajang đồng tình với Matt Bundle, cho rằng trong những năm tới, robot có khả năng đổi hướng tốt hơn và tự đưa ra quyết định sẽ ấn tượng hơn nhiều so với việc chỉ đơn thuần tăng tốc độ.
“Chẳng hạn, robot phải có thể đổi hướng, hoặc vừa chạy vừa đưa ra quyết định kiểu: ‘Tôi không được lao vào vật này’, rồi chủ động giảm tốc và dừng lại. Chúng ta vẫn chưa thấy robot làm được điều đó”, bà nói.
Các robot Tiangong vượt 4 kỉ lục thế giới của con người
X-Humanoid là đơn vị được thành lập vào năm 2023 để thúc đẩy nghiên cứu và phát triển robot hình người tại Trung Quốc. Trung tâm có sự tham gia của nhiều cổ đông, gồm cả các doanh nghiệp nhà nước, quỹ đầu tư cùng các hãng công nghệ lớn như Baidu và đơn vị robot của Xiaomi.
X-Humanoid không chỉ phát triển một mẫu robot duy nhất. Tiangong Ultra là mẫu robot kích thước lớn nổi bật nhất của trung tâm, trong khi Tiangong Omni là một mẫu khác được đưa vào thi đấu ở nhóm robot nhỏ. Tại Giải đấu Robot hình người Thế giới lần thứ hai, các robot thuộc hệ Tiangong liên tục gây chú ý nhờ khả năng chạy, nhảy và thực hiện các bài thi thể thao với tốc độ vượt xa năm trước.
Đáng chú ý, các robot Tiangong đã vượt 4 kỉ lục thế giới của con người tại giải đấu năm nay, gồm chạy 100 m, chạy 400 m, chạy 1.500 m và nhảy cao, theo X-Humanoid.
Reuters cho biết Tiangong đạt thành tích 38,15 giây ở nội dung 400 m, 2 phút 21,64 giây ở nội dung 1.500 m và 2,88 m ở nội dung nhảy cao.
Trong đó, Tiangong Ultra gây ấn tượng mạnh nhất ở các nội dung chạy. Robot này hoàn thành 400 m trong 38,15 giây, nhanh hơn kỉ lục thế giới 43,03 giây của vận động viên Wayde van Niekerk. Ở nội dung 1.500 m, Tiangong Ultra đạt 2 phút 21,64 giây, trong khi kỉ lục thế giới của con người là 3 phút 26 giây.
Tiangong Ultra còn gây chú ý khi thực hiện cú nhảy cao tại chỗ 2,8843 m trong màn trình diễn tại lễ khai mạc, vượt kỉ lục thế giới 2,45 m của vận động viên Javier Sotomayor (Cuba) lập năm 1993.
Đến ngày 26/8, Tiangong Ultra nâng kỉ lục chạy 100 m lên 8,64 giây, sau khi lần lượt đạt 9,39 giây và 8,86 giây trong những ngày trước đó.
Những thành tích trên cho thấy tốc độ phát triển rất nhanh của robot hình người Trung Quốc. Tuy nhiên, X-Humanoid cũng đang hướng đến mục tiêu rộng hơn là giúp robot không chỉ chạy nhanh mà còn làm được nhiều việc.
Tại Giải đấu Robot hình người Thế giới, robot còn phải thi đấu bóng đá, quyền Anh và thực hiện các nhiệm vụ mô phỏng công việc thực tế như việc nhà, vận hành công nghiệp và cứu hộ khẩn cấp. Đây mới là những bài kiểm tra quan trọng để đánh giá liệu robot hình người có thể chuyển từ các màn trình diễn thể thao sang những ứng dụng thực tế trong nhà máy, kho vận và đời sống hay không.