Việt Nam và cuộc đời thứ hai của 2 HLV Hàn Quốc

Một ngày sau khi Việt Nam bảo vệ thành công chức vô địch ASEAN Cup 2026, tờ Kyunghyang của Hàn Quốc viết về Kim Sang-sik bằng cụm từ “Act Two” - hồi hai trong sự nghiệp của một HLV.

Bài báo nhắc lại việc Kim từng rời Jeonbuk Hyundai Motors trong nhiều áp lực trước khi sang Việt Nam, rồi trở lại với những danh hiệu khi dẫn dắt các đội tuyển U22, U23 và đội tuyển quốc gia.

Câu chuyện của Kim khiến người ta nhớ đến Park Hang-seo.

HLV Park đến Việt Nam năm 2017, còn Kim đến năm 2024. Hoàn cảnh không hoàn toàn giống nhau, nhưng có một điểm chung: cả hai đều sang Việt Nam vào thời điểm con đường huấn luyện ở quê nhà không còn thuận lợi như trước. Thế nhưng, những thành công tại Việt Nam sau đó đã khiến người Hàn Quốc nhìn họ bằng một cách khác.

Đỉnh cao đã ở phía sau

Park Hang-seo từng có một vị trí đáng kể trong bóng đá Hàn Quốc. Thời cầu thủ, ông vô địch giải quốc gia cùng Lucky-Goldstar và được chọn vào đội hình tiêu biểu năm 1985. Sau này, Park là trợ lý của HLV Guus Hiddink trong ban huấn luyện đội tuyển Hàn Quốc tại World Cup 2002, giải đấu mà đội chủ nhà vào đến bán kết.

Nhưng sự nghiệp HLV của Park sau đó không thành công như mong đợi.

Ông lần lượt dẫn dắt Gyeongnam, Jeonnam Dragons rồi Sangju Sangmu. Năm 2013, Park đưa Sangju vô địch giải hạng nhì và được bầu HLV xuất sắc nhất. Hai năm sau, ông rời bóng đá chuyên nghiệp để dẫn dắt Changwon City.

Đến năm 2017, Park đã gần 60 tuổi. Truyền thông Hàn Quốc sau này nhìn lại và thừa nhận rằng vào thời điểm ông sang Việt Nam, không ít người cho rằng giai đoạn tốt nhất trong sự nghiệp của ông đã qua.

Kim Sang-sik có một con đường khác.

Ông từng là tuyển thủ quốc gia Hàn Quốc, dự World Cup 2006, có 60 lần khoác áo đội tuyển và nhiều lần vô địch K-League. Sau khi giải nghệ, Kim tiếp tục gắn bó với Jeonbuk trước khi trở thành HLV trưởng năm 2021.

Ngay mùa đầu tiên, Jeonbuk vô địch K-League. Năm sau, đội đoạt FA Cup và vào bán kết AFC Champions League.

Nhưng đầu mùa 2023, thành tích Jeonbuk đi xuống. cổ động viên phản đối, có thời điểm chặn xe buýt của đội sau trận đấu. Tháng 5 năm ấy, Kim từ chức, kết thúc 15 năm liên tục gắn với Jeonbuk trong các vai trò cầu thủ, trợ lý rồi HLV trưởng.

Một năm sau, ông nhận lời dẫn dắt đội tuyển Việt Nam.

Khác biệt ở môi trường

Không thể nói Park và Kim chỉ trở thành những HLV giỏi sau khi sang Việt Nam. Những gì họ có được đã hình thành từ nhiều năm trong bóng đá Hàn Quốc: Kỷ luật, tổ chức tập luyện, quản lý đội bóng, chuẩn bị chiến thuật và kinh nghiệm làm việc ở một nền bóng đá liên tục có mặt ở vòng chung kết World Cup từ năm 1986 đến nay.

Điều đáng chú ý là những kinh nghiệm ấy được phát huy theo một cách khác tại Việt Nam.

Park từng kể một trong những việc ông làm sau khi nhận đội tuyển là chuyên môn hóa ban huấn luyện, tăng vai trò của các bộ phận thể lực, y tế, phân tích video và phân công công việc rõ ràng hơn.

Những điều đó không mới trong bóng đá Hàn Quốc. Nhưng ở Việt Nam vào thời điểm ấy, chúng góp phần thay đổi cách đội tuyển chuẩn bị cho tập luyện và thi đấu.

Park cũng tạo kỷ luật nhưng không giữ khoảng cách quá lớn với cầu thủ. Ông quan tâm đến sinh hoạt, chấn thương và tâm lý học trò, qua đó xây dựng một tập thể gắn kết, gần giống một gia đình.

Kim Sang-sik không sao chép Park. Ông đến trong một giai đoạn khác, với một thế hệ cầu thủ khác. Nhưng nền tảng huấn luyện của Kim cũng được hình thành từ K-League, nơi ông đã trải qua gần như mọi vai trò tại một CLB hàng đầu của bóng đá Hàn Quốc và châu Á.

Điều đáng nói không phải bóng đá Việt Nam thấp hơn nên HLV Hàn Quốc dễ thành công.

Bóng đá CLB và đội tuyển vốn là hai công việc khác nhau. Áp lực ở Jeonbuk cũng khác với áp lực tại đội tuyển Việt Nam.

Ở đội tuyển, Park và Kim sử dụng kinh nghiệm của mình vào những yêu cầu khác: tạo kỷ luật trong thời gian tập trung ngắn, lựa chọn nhân sự, xây dựng lối chơi và chuẩn bị cho từng giải đấu.

Một HLV không còn thành công trong môi trường cũ vẫn có thể phát huy năng lực ở một môi trường khác. Park và Kim là hai trường hợp như thế.

Văn hóa Việt Nam - Hàn Quốc gần nhau

Việt Nam và Hàn Quốc đều chịu ảnh hưởng của văn hóa Á Đông, trong đó gia đình, tuổi tác, thứ bậc và sự gắn bó trong tập thể vẫn có vai trò đáng kể.

Park thích nghi khá nhanh. Ông nghiêm khắc trên sân tập nhưng gần gũi ngoài sân. Park từng xoa bóp chân cho cầu thủ, nhường ghế hạng thương gia cho người bị chấn thương và bảo vệ học trò trước truyền thông.

Với cầu thủ Việt Nam, hình ảnh ấy khá gần với quan niệm về một người thầy vừa nghiêm khắc vừa quan tâm đến học trò.

Kim Sang-sik cũng từng nói về sự gần gũi giữa hai nền văn hóa. Ông nhắc đến “jeong” của Hàn Quốc, một khái niệm gần với chữ “tình” trong tiếng Việt, chỉ sự gắn bó và quan tâm được hình thành qua thời gian.

Nhưng tương đồng văn hóa chỉ giúp quá trình thích nghi thuận lợi hơn. Kim cũng nhận thấy những điều cần thay đổi. Ông không muốn quan hệ “tiền bối - hậu bối” khiến cầu thủ trẻ quá dè dặt trước đàn anh. Park trước đó cũng đặt ra những nguyên tắc mới trong sinh hoạt, tập luyện và quan hệ giữa các thành viên.

Vì thế, thành công của họ khó có thể chỉ giải thích bằng sự gần gũi giữa hai nền văn hóa - điều giúp họ hiểu cầu thủ nhanh hơn, mà còn phụ thuộc vào năng lực huấn luyện.

Việt Nam cho cơ hội bắt đầu lại

Ở chiều ngược lại, Park và Kim đem kinh nghiệm của bóng đá Hàn Quốc tới Việt Nam, còn Việt Nam cho họ một cơ hội nghề nghiệp mà ở thời điểm ấy không dễ tìm thấy tại quê nhà.

Park sang Việt Nam khi không còn làm việc ở K-League. Kim đến một năm sau khi rời Jeonbuk giữa nhiều áp lực.

Ở một nền bóng đá có tính cạnh tranh cao như Hàn Quốc, thất bại tại một CLB lớn có thể ảnh hưởng đáng kể đến cơ hội tiếp theo của một HLV. Việt Nam cho họ một môi trường khác để chứng minh mình. Và Park đã tận dụng cơ hội ấy.

Sau những thành công cùng bóng đá Việt Nam, ông từ chỗ bị xem là HLV đã qua thời, nay lại trở thành nhân vật được truyền thông Hàn Quốc gọi là “Korean Hiddink” - cách ví dấu ấn của Park tại Việt Nam với những gì Guus Hiddink từng làm cho bóng đá Hàn Quốc ở World Cup 2002.

Kim Sang-sik giờ đây đang trải qua một quá trình tương tự.

Những danh hiệu tại Việt Nam khiến truyền thông Hàn Quốc không còn chỉ nhắc tới ông qua cuộc chia tay Jeonbuk. Sau chức vô địch ASEAN Cup 2026, câu chuyện đã khác: Kim được nhắc đến như một HLV đứng dậy ở Việt Nam và bước vào “hồi hai” trong sự nghiệp.

Tất nhiên, thành công tại Việt Nam không có nghĩa Park hay Kim nếu trở lại K-League sẽ chắc chắn thành công. Nhưng câu chuyện của họ cho thấy một giai đoạn không thành công không nhất thiết khép lại sự nghiệp của một HLV.

Park Hang-seo rời Việt Nam với vị thế hoàn toàn khác so với ngày ông đến. Kim Sang-sik, sau những gì đã làm được, cũng đang đi trên một con đường tương tự.

Bảy năm cách nhau, Việt Nam đã trở thành nơi hai HLV Hàn Quốc tìm lại vị trí của mình trong nghề.

Với Park, câu chuyện ấy đã có một cái kết đẹp. Với Kim, nó vẫn đang tiếp tục.

Đặng Hoàng