Liên hoan Phim Khoa học 2026 mở cuộc đối thoại về AI
Liên hoan Phim Khoa học 2026 nhận 1.517 tác phẩm từ 101 quốc gia, chọn trí tuệ nhân tạo làm chủ đề xuyên suốt các hoạt động trình chiếu và giáo dục.
Trí tuệ nhân tạo sẽ bước lên màn ảnh tại Liên hoan Phim Khoa học 2026 (Science Film Festival) không chỉ với vai trò một thành tựu công nghệ. Các bộ phim còn tiếp cận những thay đổi do AI tạo ra trong giáo dục, lao động, sáng tạo, môi trường và đời sống xã hội.
Liên hoan kết nối điện ảnh với khoa học
Science Film Festival là sáng kiến truyền thông khoa học quốc tế do Goethe-Institut tổ chức. Chương trình ra đời tại Thái Lan năm 2005, sau đó mở rộng sang Đông Nam Á, Trung Đông, châu Phi, Nam Á và Mỹ Latin.
Liên hoan lựa chọn các tác phẩm có nội dung khoa học đáng tin cậy và cách kể chuyện dễ hiểu. Phim tham gia thuộc nhiều định dạng như phim tài liệu, hoạt hình, chương trình truyền hình, phóng sự và video giáo dục. Trẻ em, thanh thiếu niên và trường học là nhóm khán giả chính, bên cạnh gia đình, giáo viên, nhà nghiên cứu và công chúng.
Sau hơn 20 năm, sự kiện trở thành một trong những chương trình phổ biến kiến thức khoa học bằng điện ảnh có quy mô lớn trên thế giới. Năm 2025, liên hoan tiếp cận 953.828 lượt khán giả tại 20 quốc gia.
Science Film Festival 2026 được tổ chức đồng thời tại 23 quốc gia, không có một nước chủ nhà duy nhất. Mỗi quốc gia lựa chọn phim và xây dựng lịch trình phù hợp với khán giả địa phương.
Mùa 2026 nhận 1.517 tác phẩm từ 101 quốc gia. Hội đồng sơ tuyển tại các nước tham gia đã chọn 96 phim của 29 quốc gia vào danh sách chính thức. Những tác phẩm này sẽ tranh 6 hạng mục giải thưởng do hội đồng giám khảo quốc tế quyết định.
AI không chỉ là câu chuyện công nghệ
Liên hoan Phim Khoa học 2026 không chỉ giới thiệu khả năng tạo văn bản, hình ảnh, âm nhạc hay tự động hóa công việc của AI. Các bộ phim còn cho thấy công nghệ này đang được ứng dụng trong y tế, giáo dục, sản xuất, bảo tồn đa dạng sinh học và dự báo biến đổi khí hậu.
Bên cạnh lợi ích, AI cũng gây tranh luận về độ tin cậy, quyền riêng tư, quyền tác giả, việc làm và trách nhiệm khi máy móc đưa ra quyết định. Các hệ thống AI quy mô lớn còn tiêu thụ nhiều điện, nước và tài nguyên máy tính.
Phim khoa học có vai trò chuyển kiến thức chuyên môn thành câu chuyện dễ hiểu bằng hình ảnh, nhân vật và tình huống thực tế. Thay vì tiếp nhận các thuật ngữ khô khan, khán giả có thể nhìn thấy một công nghệ được tạo ra, ứng dụng và tác động đến con người như thế nào.
Điện ảnh còn tạo cầu nối giữa nhà khoa học với công chúng, khuyến khích người xem đặt câu hỏi và kiểm chứng thông tin. Qua đó, những tranh luận về AI không còn giới hạn trong giới công nghệ mà trở thành chủ đề gần gũi với giáo viên, nghệ sĩ, nhà báo, người lao động và mỗi người sử dụng mạng xã hội.
Đưa phim khoa học đến các trường học tại Việt Nam
Liên hoan Phim Khoa học được tổ chức tại Việt Nam từ năm 2011. Mùa thứ 16 diễn ra từ ngày 1/10 đến 20/12/2026, với các buổi chiếu được đưa đến trường học, thư viện, bảo tàng, trường đại học và nhiều không gian cộng đồng trên cả nước.
Các trường học và tổ chức giáo dục có thể đăng ký làm đại sứ để trực tiếp tổ chức chương trình tại đơn vị mình. Ban tổ chức cung cấp phim, tài liệu hướng dẫn và hỗ trợ chuyên môn. Sau mỗi buổi chiếu, học sinh được thảo luận, làm thí nghiệm hoặc tham gia hoạt động trải nghiệm liên quan đến nội dung vừa xem.
Mô hình này từng tạo được mạng lưới khá rộng. Năm 2025, liên hoan tổ chức 936 buổi chiếu tại 26 tỉnh, thành phố, tiếp cận 90.609 lượt người xem với sự tham gia của 617 đại sứ. Phần lớn hoạt động diễn ra trong môi trường giáo dục, giúp phim khoa học đến gần học sinh thay vì chỉ phục vụ một nhóm khán giả tại rạp.
Phim được chọn sẽ có phụ đề hoặc thuyết minh tiếng Việt để phù hợp với người xem trong nước. Trí tuệ nhân tạo là chủ đề chính của mùa 2026, nhưng chương trình còn giới thiệu kiến thức về môi trường, khí hậu, đa dạng sinh học, phát triển bền vững và các công nghệ mới. Lễ hội Khoa học với triển lãm tương tác, hội thảo và thí nghiệm trực tiếp sẽ mở màn cho chuỗi hoạt động năm nay.
Phim Việt từng vắng mặt suốt 12 mùa
Theo thông tin được Goethe-Institut công bố tại mùa liên hoan năm 2022, trong 12 kỳ tổ chức trước đó tại Việt Nam, chưa có tác phẩm nào do các nhà làm phim Việt Nam thực hiện tham gia chương trình. Để khuyến khích phim khoa học trong nước, Goethe-Institut đã hỗ trợ hai nhóm làm phim Việt Nam sản xuất phim tài liệu về sinh thái. Các tác phẩm dự kiến được giới thiệu tại mùa liên hoan tiếp theo.
