Elon Musk thách thức giới hạn pháp lí với taxi tự lái Cybercab của Tesla
Cuộc đua triển khai taxi tự lái Cybercab của Tesla sẽ đặt các giới hạn pháp lí tại Mỹ trước phép thử lớn.
Hãng xe điện do Elon Musk điều hành bắt đầu thu phí những chuyến đi bằng taxi tự lái (robotaxi) Cybercab, mẫu xe điện thể thao hai chỗ ngồi không có vô-lăng, bàn đạp hay gương chiếu hậu.
NHTSA mở cuộc điều tra với 1.000 Cybercab
Hôm hôm 3/9, Tesla tổ chức sự kiện tại khu trung tâm thành phố Austin (bang Texas, Mỹ) đánh dấu việc đưa Cybercab vào hoạt động. Chỉ vài giờ sau đó, Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA) cho biết đã mở cuộc điều tra với khoảng 1.000 Cybercab để đánh giá cơ sở mà Tesla sử dụng để xác định những chiếc xe điện này đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn xe cơ giới liên bang.
Các quy định hiện hành của Mỹ hạn chế việc triển khai thương mại những phương tiện không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn liên bang đã có từ hàng thập kỉ trước, vốn được xây dựng cho xe do người lái và yêu cầu phải có các hệ thống điều khiển thủ công
Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành cho rằng những vùng xám về pháp lí, cùng với tiền lệ Elon Musk sẵn sàng theo đuổi các cuộc chiến pháp lí, có thể mang lại cho Tesla cơ hội đưa Cybercab vào sử dụng rộng rãi bất chấp các rào cản này.
Trong không khí cuồng nhiệt của những người hâm mộ và influencer (người có ảnh hưởng) trên mạng xã hội tại trung tâm Austin, Cybercab đã được bổ sung vào đội robotaxi của Tesla, vốn đang vận hành những chiếc SUV Model Y bán chạy nhất của hãng.
Tesla thông báo dịch vụ Cybercab dành cho mọi người, đồng thời các lãnh đạo công ty cũng công bố kế hoạch về giá cước.
Chiếc Cybercab màu vàng, với cửa mở kiểu cánh bướm, là hiện thân cho chiến lược đặt cược tương lai Tesla vào phần mềm tự lái và robot của Elon Musk. Canh bạc này đã giúp giá trị vốn hóa Tesla tăng lên khoảng 1.400 tỉ USD, cao hơn tổng vốn hóa của nhiều hãng sản xuất ô tô lớn hàng đầu thế giới cộng lại.
Không giống phần lớn các quốc gia khác, nơi mẫu xe và công nghệ mới phải được cơ quan quản lí phê duyệt trước khi tung ra thị trường, các hãng ô tô tại Mỹ có thể đưa xe ra đường công cộng bằng cách tự chứng nhận rằng chúng đáp ứng các tiêu chuẩn liên bang.
Michael Brooks, Giám đốc điều hành Center for Auto Safety - tổ chức bảo vệ người tiêu dùng, nói rằng: “Tôi không nghĩ có cách diễn giải hợp lí nào cho thấy Cybercab có thể tuân thủ các Tiêu chuẩn An toàn Phương tiện Cơ giới Liên bang”.
NHTSA đang cố gắng nhanh chóng thay đổi các quy định an toàn hiện hành để phù hợp hơn với xe tự lái, nhưng việc sửa đổi này sẽ mất thời gian. Trong khi đó, Elon Musk đang muốn Tesla triển khai Cybercab sớm hơn, trước khi các quy định mới có hiệu lực. Giám đốc điều hành Tesla vốn không phải là người có thói quen chờ đợi các quy định pháp lí.
Philip Koopman, giáo sư kỹ thuật tại Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) và chuyên gia về an toàn xe tự hành, nói: “Trong lịch sử, Tesla luôn thử thách các giới hạn và vượt qua ranh giới của các quy định. Tôi hoàn toàn tin rằng Tesla sẽ tiếp tục thử thách những giới hạn đó”.
Theo Philip Koopman, Elon Musk có thể đưa ra một “cách diễn giải sáng tạo” về các quy định với xe cộ, tuyên bố Cybercab tuân thủ các tiêu chuẩn liên bang, sau đó ồ ạt tung sản phẩm ra thị trường. Khi đó, NHTSA hoặc các cơ quan quản lí cấp bang có thể mất nhiều năm để giải quyết vấn đề.
“Trong thời gian đó, Tesla vẫn vận hành Cybercab trên đường phố công cộng”, ông nhận xét.
Tesla chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận.
Xe không có các hệ thống điều khiển truyền thống
Tesla bắt đầu sản xuất Cybercab vào tháng 4 và Elon Musk cam kết sản lượng sẽ tăng “theo cấp số nhân” cuối năm 2026 hoặc sang 2027. Khi giới thiệu Cybercab vào năm 2024, Elon Musk từng nói Tesla sẽ bán mẫu xe điện này với giá dưới 30.000 USD.
Kể từ đó, Tesla đã triển khai dịch vụ robotaxi thu phí với quy mô hạn chế tại bang Texas và Florida (Mỹ) bằng những chiếc Model Y bán chạy nhất của hãng. Robotaxi Model Y có khả năng tự lái, nhưng vẫn được trang bị các hệ thống điều khiển thủ công bắt buộc theo tiêu chuẩn an toàn liên bang. Một số xe còn có tài xế dự phòng.
Các chuyên gia đặt câu hỏi về khả năng tự lái thực tế của xe điện Tesla. Tesla cho biết phần mềm Full Self-Driving, với một phiên bản được sử dụng trên Cybercab, có mức độ an toàn cao gấp 10 lần so với người lái và dịch vụ tại Austin của hãng đã hoạt động mà không xảy ra tai nạn chết người nào.
Song theo các cuộc phỏng vấn của Reuters với nhiều cựu nhân viên Tesla từng tham gia huấn luyện phần mềm tự lái cho công ty, hệ thống vẫn gặp khó khăn với những thao tác cơ bản.
Bryant Walker Smith, giáo sư luật tại Đại học South Carolina (Mỹ) và chuyên gia về quy định xe tự hành, nhận định: “Không có thông tin công khai nào về năng lực của Tesla cho thấy hãng đang tiến gần đến khả năng triển khai an toàn và đáng tin cậy hệ thống lái tự động trong phạm vi điều kiện rộng như vậy”. Đặc biệt, với một mẫu xe như Cybercab vốn không có vô-lăng, bàn đạp và các hệ thống điều khiển truyền thống, Tesla sẽ phải chứng minh hệ thống tự lái có thể hoạt động an toàn trong một phạm vi tình huống rất rộng.
Lộ trình đưa Cybercab ra đường công cộng
Với những phương tiện không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn, NHTSA có một quy trình xin miễn trừ mà các nhà sản xuất ô tô có thể đăng kí. Tuy nhiên, quy trình này giới hạn số lượng xe được triển khai ở mức 2.500 chiếc mỗi năm.
Lars Moravy, Giám đốc kỹ thuật Tesla, hồi đầu năm cho biết trên mạng xã hội X rằng Cybercab sẽ không bị giới hạn bởi mức 2.500 xe này, nhưng không đưa ra chi tiết.
Trước đây, NHTSA cho biết Tesla chưa nộp đơn xin miễn trừ. Điều này làm dấy lên suy đoán rằng Tesla có thể đã lựa chọn phương án tự chứng nhận, như Giáo sư Philip Koopman nhận định. Tuy nhiên, tiền lệ trước đó không thực sự có lợi cho Tesla.
Zoox, công ty xe tự hành thuộc Amazon, đang triển khai một loại phương tiện có hình dáng giống chiếc lò nướng bánh mì đặt trên bánh xe với hai hàng ghế dài đối diện nhau và không có hệ thống điều khiển lái, từng thử đi theo con đường tự chứng nhận nhưng thất bại.
Sau khi Zoox tự chứng nhận phương tiện của mình, NHTSA đã mở cuộc điều tra và công ty phải rút lại tuyên bố rằng xe tuân thủ các tiêu chuẩn này.
Song khoảng một năm sau, vào tháng 7/2026, Zoox vẫn được cấp quyền miễn trừ liên bang cho phép triển khai thương mại hạn chế các robotaxi không có hệ thống điều khiển thủ công.
Ba cựu quan chức cấp cao của NHTSA nói với Reuters trước sự kiện ở Austin hôm 4/9 rằng, bất kì xung đột nào giữa NHTSA và Tesla liên quan đến quy trình tự chứng nhận của hãng xe điện này đều có thể dẫn đến tranh chấp pháp lí tại tòa án.
Một trong số họ nói: “Điều đó thỉnh thoảng vẫn xảy ra và điều quan trọng là NHTSA không phải lúc nào cũng thắng trong những vụ kiện như vậy”.
Cổ phiếu Tesla giảm gần 6% sau khi thông tin cập nhật Cybercab không đáp ứng được kì vọng của Phố Wall
Cổ phiếu Tesla giảm gần 6% trong phiên giao dịch ngày 4/9, sau khi thông tin cập nhật được chờ đợi từ lâu về Cybercab không gây ấn tượng với các nhà đầu tư. Họ vốn đặt cược rằng hãng xe điện của Elon Musk có thể trở thành một đối thủ lớn trên thị trường robotaxi Mỹ, hiện do Waymo thuộc Alphabet thống trị.
Tesla tổ chức sự kiện hôm 3/9 tại Austin nhưng chỉ dành cho khách mời, không phát trực tiếp và Giám đốc điều hành Elon Musk cũng không xuất hiện. Công ty cho biết người dùng ứng dụng gọi xe Tesla Robotaxi giờ đây có thể đặt chuyến đi không người lái bằng Cybercab trong một khu vực được giới hạn địa lí quanh Austin.
Trong báo cáo hôm 4/9, các nhà phân tích tại ngân hàng đầu tư RBC Capital Markets viết rằng Tesla chỉ "cung cấp thêm một lượng thông tin hạn chế so với những công bố trước đây", trong khi các câu hỏi quan trọng về giá cước, tốc độ sản xuất và phê duyệt pháp lí vẫn chưa có câu trả lời.
"Các sự kiện thiếu hình thức phát trực tiếp công khai - một điểm khác biệt đáng chú ý so với những màn ra mắt sản phẩm vốn mang tính trình diễn của Tesla", các nhà phân tích RBC Capital Markets nhận định.
Đà giảm của cổ phiếu Tesla trong phiên 4/9 diễn ra sau khi mã này tăng 5,4% hôm 3/9, trước sự kiện ra mắt Cybercab.
Các nhà phân tích tại công ty dịch vụ tài chính Wells Fargo đã công bố báo cáo với tiêu đề "Sự kiện ra mắt Cybercab của Tesla gây thất vọng", đồng thời lưu ý dịch vụ robotaxi của hãng này tại Austin đang "gặp những vấn đề trong giai đoạn triển khai ban đầu".
Người dùng đã chia sẻ các video và phàn nàn về tình trạng robotaxi Tesla chọn sai lộ trình, bỏ lỡ điểm đến và thời gian chờ hoặc di chuyển quá lâu.