Chuyển đổi số giúp du lịch Cần Thơ nâng cạnh tranh, giữ bản sắc
Hạ tầng, dữ liệu và nhân lực là những điểm nghẽn cần tháo gỡ để du lịch Cần Thơ chuyển mình mạnh mẽ hơn.
Trong bức tranh du lịch Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), Cần Thơ giữ vai trò quan trọng với hệ thống điểm đến mang đậm dấu ấn sông nước, miệt vườn, văn hóa và ẩm thực. Chợ nổi Cái Răng, Cồn Sơn, các tuyến du lịch trên sông, vườn cây ăn trái và trải nghiệm đời sống bản địa tạo nên sức hút riêng. Tuy nhiên, khi hành vi du khách thay đổi nhanh dưới tác động công nghệ, chuyển đổi số (CĐS) không còn là lựa chọn thử nghiệm mà trở thành yêu cầu để nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững.
Theo các chuyên gia, Cần Thơ đã có những bước đi đáng ghi nhận với Cổng thông tin du lịch thông minh, ứng dụng Can Tho Tourism, bản đồ 3D và các tiện ích tham quan thực tế ảo. Những nền tảng này mở thêm kênh để du khách tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến và hình dung hành trình. Dù vậy, công nghệ chỉ tạo giá trị khi thành phố chuyển từ các tiện ích riêng lẻ sang một hệ sinh thái số thống nhất, kết nối dữ liệu, hạ tầng, doanh nghiệp, cộng đồng và du khách.
Điểm nghẽn đầu tiên được TS. Lê Thị Tố Quyên, giảng viên Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Cần Thơ, chỉ ra là sự thiếu đồng bộ của hạ tầng và dữ liệu. Theo TS, hạ tầng công nghệ số chưa đồng đều giữa khu vực trung tâm với các điểm du lịch ven đô. Đây là vấn đề đáng quan tâm bởi nhiều sản phẩm đặc trưng lại nằm ngoài trung tâm, nơi du khách cần kết nối ổn định để tra cứu thông tin, sử dụng bản đồ, thanh toán điện tử và chia sẻ trải nghiệm.
Không chỉ hạ tầng, nội dung số phục vụ du lịch còn phân tán, thiếu liên kết và chưa thật sự phong phú. Một điểm đến có cảnh quan đẹp, câu chuyện văn hóa hấp dẫn nhưng thông tin trực tuyến nghèo nàn, hình ảnh thiếu chuyên nghiệp hoặc chậm cập nhật thì khả năng tiếp cận du khách sẽ hạn chế. Dữ liệu du lịch cũng còn phân mảnh, thiếu liên thông giữa cơ quan quản lí, doanh nghiệp và các nền tảng dùng chung. Khi dữ liệu chưa chuẩn hóa, việc phân tích thị trường và cá nhân hóa trải nghiệm khó đạt hiệu quả.
Một thách thức khác nằm ở những người trực tiếp làm du lịch. TS. Lê Thị Tố Quyên cho rằng nhiều doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và mô hình du lịch cộng đồng vẫn gặp khó khăn về tài chính, nhân lực công nghệ và kỹ năng vận hành số. Người dân có thể rất am hiểu văn hóa địa phương, có sản phẩm tốt nhưng chưa thành thạo quảng bá trực tuyến, thanh toán điện tử, quản lí dữ liệu khách hàng hay xây dựng nội dung số. Vì vậy, CĐS phải đi cùng hỗ trợ thiết thực cho nhóm này.
Từ góc nhìn quản trị, TS. Huỳnh Văn Đà, Phó trưởng Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Cần Thơ, cho rằng CĐS không chỉ là đầu tư công nghệ. Đây là quá trình thay đổi phương thức quản trị và tư duy phát triển của cả hệ thống, từ cơ quan quản lí đến doanh nghiệp và cộng đồng. Nếu chỉ xây dựng ứng dụng hoặc đưa vài dịch vụ lên mạng mà không thay đổi cách vận hành, công nghệ dễ trở thành những công cụ rời rạc, hiệu quả thấp.
Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định khả năng biến công nghệ thành giá trị. Những công cụ như chatbot AI, thực tế ảo, thực tế tăng cường hay phân tích dữ liệu có thể tạo trải nghiệm hấp dẫn, nhưng cần đội ngũ đủ năng lực vận hành, kiểm soát và sáng tạo nội dung. Với Cần Thơ, công nghệ phải hỗ trợ kể câu chuyện về sông nước, văn hóa, con người và ẩm thực theo cách hiện đại mà vẫn giữ bản sắc. Đây là yêu cầu quan trọng trong quá trình xây dựng điểm đến thông minh.
Để chuyển đổi số đi vào chiều sâu, trước hết Cần Thơ cần hoàn thiện hạ tầng số tại các điểm đến. Hạ tầng phải đáp ứng nhu cầu thực tế của du khách và người dân, gồm kết nối mạng, thanh toán không tiền mặt, bản đồ số, thông tin điểm đến và tiện ích hỗ trợ hành trình. Sự thuận tiện cần được bảo đảm không chỉ ở trung tâm mà cả những nơi có tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng, sinh thái và trải nghiệm miệt vườn.
Một hướng quan trọng khác là dùng công nghệ để đổi mới sản phẩm. TS. Huỳnh Văn Đà cho rằng Cần Thơ cần gắn CĐS với thế mạnh du lịch sông nước, văn hóa và ẩm thực. Các chuyến tham quan 360 độ, thuyết minh đa ngôn ngữ thông minh, trải nghiệm tương tác thực tế ảo có thể giúp du khách tiếp cận điểm đến trước chuyến đi và mở rộng quảng bá quốc tế. Công nghệ cũng hỗ trợ kể chuyện về chợ nổi, làng nghề, vườn cây và món ăn bằng hình thức trực quan, sinh động.
Tuy nhiên, CĐS không nên biến du lịch thành trải nghiệm hoàn toàn trên màn hình. Giá trị cốt lõi của Cần Thơ vẫn nằm ở những trải nghiệm thật: đi thuyền trên sông, thức dậy giữa không gian miệt vườn, thưởng thức món ăn địa phương và trò chuyện với người dân. Công nghệ cần đóng vai trò kết nối, hỗ trợ và nâng cao trải nghiệm, chứ không thay thế trải nghiệm. Đây là nguyên tắc để thành phố hiện đại hóa du lịch mà vẫn giữ được bản sắc.
Hướng tới năm 2030, Cần Thơ cần một lộ trình rõ ràng, có mục tiêu, nguồn lực và trách nhiệm cụ thể. CĐS nên nằm trong chiến lược phát triển du lịch tổng thể, gắn với nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo vệ tài nguyên, quảng bá điểm đến và xây dựng hình ảnh thành phố thông minh. Cơ quan quản lí giữ vai trò kiến tạo nền tảng; doanh nghiệp đưa công nghệ vào sản phẩm; cộng đồng gìn giữ bản sắc và trực tiếp tạo trải nghiệm cho du khách.
Cần Thơ có lợi thế để đi nhanh nếu biết kết nối nguồn lực. Khi dữ liệu, hạ tầng và nhân lực nâng cao, sản phẩm số hóa đúng hướng, du lịch sẽ quảng bá và quản trị hiệu quả hơn, tạo giá trị cho cộng đồng.