Đồ án quy hoạch Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng có gì mới?
Hà Nội chính thức tổ chức lấy ý kiến rộng rãi về báo cáo điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, thay đổi hoàn toàn diện mạo đô thị ven sông với những điểm nhấn chưa từng có.
Kỷ nguyên "quay mặt vào sông" của Hà Nội
Thành phố Hà Nội đang triển khai kế hoạch lấy ý kiến nhân dân, chuyên gia và các cơ quan quản lí về báo cáo điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng (tỉ lệ 1/5000), đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Bản báo cáo do Viện quy hoạch xây dựng Hà Nội và Ban quản lí Đồ án quy hoạch kiến trúc thực hiện.
Sự thay đổi mang tính bước ngoặt lớn nhất trong bản đồ án lần này chính là sự dịch chuyển hoàn toàn về tư duy chiến lược: chấm dứt thời kì đô thị phát triển theo kiểu "quay lưng ra sông" để chính thức bước sang kỉ nguyên "quay mặt vào sông".
Sông Hồng từ một ranh giới tự nhiên nay được định vị trở thành trục không gian xanh trung tâm, là trái tim hội tụ các giá trị văn hóa, bản sắc, cảnh quan sinh thái, đổi mới sáng tạo và động lực tăng trưởng kinh tế - xã hội cốt lõi của Thủ đô trong tầm nhìn thế kỉ. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, hàng loạt căn cứ pháp lí quan trọng đã được thiết lập, nổi bật là việc UBND thành phố ban hành quyết định lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT) với quy mô vốn đầu tư lên tới hàng trăm nghìn tỉ đồng.
Giải mã cấu trúc không gian 11.418 ha và ẩn số Tháp Kỉ nguyên 109 tầng
Với quy mô nghiên cứu khổng lồ lên tới khoảng 11.418 ha, trải dài trên chiều dài xấp xỉ 40km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam đi qua địa giới hành chính của 16 xã, phường (gồm 9 xã và 7 phường), bản quy hoạch đặt mục tiêu quản lí quy mô dân số toàn khu vực vào khoảng 800.000 đến 1.200.000 người.
Cơ cấu sử dụng đất: đất nông nghiệp chiếm ưu thế với khoảng 5.741 ha (chiếm khoảng 50%), đất ở quy mô khoảng 1.102 ha (chiếm khoảng 10%), phần còn lại dành cho hạ tầng kỹ thuật, mặt nước và không gian công cộng.
Điểm khiến giới chuyên môn và dư luận bất ngờ nhất là cách thức phân định không gian đô thị thành 3 phân đoạn với các sắc thái hoàn toàn khác biệt nhằm tối ưu hóa thế mạnh từng vùng:
Phân đoạn 1 (Từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long): Có quy mô khoảng 3.436 ha, dân số khoảng 160.000 người, được định hướng trở thành vùng sinh thái bảo tồn thiên nhiên, hệ thống công viên chuyên đề kết hợp không gian thể dục thể thao và tái thiết các điểm làng xóm truyền thống.
Phân đoạn 2 (Từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì): Rộng khoảng 4.548 ha, dân số khoảng 541.000 người. Đây được ví von như "phòng khách đô thị" của Hà Nội - vùng lõi trọng tâm tập trung các trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại tầm cỡ, không gian đổi mới sáng tạo hiện đại. Đặc biệt, tại đây đồ án hé lộ công trình điểm nhấn mang tầm biểu tượng tương lai kết nối Hồ Tây - Cổ Loa với Tháp Kỉ nguyên dự kiến cao tới 109 tầng, bên cạnh các khu vực có chiều cao xây dựng phổ biến từ 30 đến 45 tầng.
Phân đoạn 3 (From cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở): Với diện tích khoảng 3.435 ha, dân số khoảng 499.000 người, khu vực này đóng vai trò là chuỗi công viên đô thị lớn, phát triển các khu đô thị định cư và đa mục tiêu tại khu vực Lĩnh Nam, kết hợp không gian dịch vụ thương mại và nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch làng nghề.
Siêu đại lộ kép xuyên tâm và mạng lưới 17 cây cầu "phá băng" giao thông
Áp lực giao thông nội đô ven sông sẽ chính thức được giải tỏa triệt để nhờ sự xuất hiện đồng bộ của phương án hướng tuyến Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng chạy dọc ở cả hai bên bờ tả và bờ hữu.
Tuyến đại lộ được thiết kế linh hoạt từ 54m đến 73,5m, bao gồm 6 làn xe cơ giới chính, hệ thống đường gom bên cạnh các dải không gian xanh, đường dành riêng cho xe đạp và người đi bộ dạo chơi.
Đi kèm với hệ thống đại lộ là sự hoàn thiện đồng bộ của 17 cây cầu vượt sông Hồng (gồm các cầu hiện hữu, các cầu đang gấp rút triển khai thi công như Hồng Hà, Thượng Cát, Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Mễ Sở và các cầu quy hoạch mới) nhằm tạo ra mạch máu giao thông liền mạch giữa khu vực nội đô lịch sử với các cực phát triển phía Bắc và phía Đông thành phố.
Chi tiết bài toán giải tỏa, di dời và sắp xếp các khu dân cư, làng phố ven sông Hồng
Vấn đề giải tỏa, di dời và sắp xếp lại các khu dân cư, làng xóm, phố xá ven sông luôn là tâm điểm nhạy cảm và thu hút sự quan tâm lớn nhất của người dân. Trong bản đồ án điều chỉnh lần này, thành phố đã đưa ra những nguyên tắc xử lí rạch ròi, minh bạch và mang tính nhân văn:
Đồ án xác định rõ ràng chỉ những cụm làng, khu dân cư nằm hoàn toàn trong phạm vi không đảm bảo an toàn thoát lũ theo đúng quy định nghiêm ngặt tại Quyết định số 257/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ mới thuộc diện bắt buộc phải di dời. Tiêu biểu như một phần diện tích thôn Võng La - Hải Bối tại xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, hay khu vực làng Bắc Cầu tại phường Bồ Đề (với quy mô khoảng 35,5 ha).
Đáng chú ý, các cụm dân cư nằm trong diện tái thiết để phục vụ cho không gian lõi trọng điểm "Phòng khách đô thị" (như khu vực Nhật Tân - Tứ Liên và Thống Nhất tại quận Long Biên) cũng nằm trong kế hoạch giải tỏa, chỉnh trang diện mạo.
Việc giải tỏa cũng áp dụng đối với các hộ dân vướng trực tiếp vào hành lang thi công các nút giao thông trọng điểm, các tuyến đường dẫn lên 17 cầu vượt sông và các công trình hạ tầng kỹ thuật cấp bách.
Trái với lo ngại về việc giải tỏa trắng toàn bộ khu vực ngoài đê, đồ án lần này khẳng định có tới 08 cụm làng lâu đời và làng nghề truyền thống được quy hoạch giữ lại để tiến hành cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc.
Các không gian mang bản sắc văn hóa lâu đời như làng gốm Bát Tràng, Văn Đức, Tráng Việt, Ngọc Giang... sẽ được bảo tồn cấu trúc lõi, kết hợp đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại (điện, đường, nước, hệ thống thoát nước thải riêng biệt) để nâng cao chất lượng sống nhưng vẫn giữ gìn trọn vẹn hồn cốt làng quê truyền thống bên sông Hồng.
Để đảm bảo an sinh xã hội tối đa cho các hộ dân thuộc diện giải tỏa, bản điều chỉnh quy hoạch cũng thể hiện việc thành phố đã chuẩn bị sẵn sàng quỹ đất tái định cư đồng bộ quy mô lớn lên tới khoảng 265 ha.
Các khu đô thị đa mục tiêu và định cư tập trung hiện đại được huy động phục vụ trực tiếp gồm: Khu đô thị Thư Lâm - Đông Anh (hơn 736 ha), Khu đô thị Bắc Thăng Long - Urban City (474 ha), cùng các khu định cư tập trung tại Lĩnh Nam (quy mô khoảng 101 ha với gần 12.500 căn hộ chung cư) và phường Bồ Đề.
Theo kế hoạch, hạ tầng kỹ thuật phục vụ tái định cư sẽ hoàn thành từ năm 2027 - 2028, các công trình nhà ở cao tầng tái định cư hoàn thành chậm nhất vào Quý I/2030. Thành phố áp dụng các cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ đặc thù theo Luật Thủ đô nhằm đảm bảo nguyên tắc: người dân khi di dời đến nơi ở mới phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, qua đó tạo sự đồng thuận xã hội cao để sớm đưa quy hoạch vào thực tiễn đời sống.
