Apple đưa 3 MacBook quen thuộc vào danh sách lỗi thời

Với những người dùng Việt Nam vẫn đang sử dụng MacBook Air Retina 2018 hoặc MacBook Pro 2017-2018, đây là dấu mốc cho thấy việc sửa chữa chính hãng sẽ ngày càng khó, dù những chiếc máy này chưa vì thế mà lập tức ngừng hoạt động.

Ba mẫu MacBook nào vừa bị Apple đưa vào danh sách lỗi thời?

Apple ngày 31/8 đã bổ sung ba mẫu máy Mac vào danh sách sản phẩm lỗi thời trên toàn cầu. Đây đều là những mẫu máy đã có tuổi đời nhiều năm và trước đó nằm trong nhóm sản phẩm “cũ” (vintage). Ba mẫu gồm MacBook Air Retina 13 inch 2018; MacBook Pro 13 inch 2018 với 4 cổng Thunderbolt 3; và MacBook Pro 13 inch 2017 với 2 cổng Thunderbolt 3.

Việc ba sản phẩm cùng chuyển trạng thái không phải là một quyết định bất ngờ. Theo chính sách của Apple, một sản phẩm được xếp vào nhóm “cũ” khi hãng đã ngừng phân phối sản phẩm đó trong hơn 5 năm nhưng chưa quá 7 năm. Khi vượt qua mốc 7 năm kể từ thời điểm ngừng phân phối, sản phẩm có thể được đưa vào nhóm “lỗi thời”.

Trong ba mẫu, MacBook Air Retina 13 inch 2018 có lẽ là cái tên quen thuộc nhất. Đây là thế hệ đánh dấu một bước thay đổi lớn của dòng MacBook Air như màn hình Retina, thiết kế mỏng nhẹ hơn, viền màn hình thu hẹp và Touch ID. Apple cũng xác nhận mẫu MacBook Air này có mã định danh MacBookAir8,1 và tương thích hệ điều hành mới nhất ở mức macOS Sonoma.

Hai mẫu MacBook Pro 13 inch 2017 và 2018 cũng thuộc thế hệ MacBook Pro sử dụng chip Intel và cổng Thunderbolt 3. Riêng phiên bản 2018 với 4 cổng Thunderbolt 3 từng hướng tới nhóm người dùng cần kết nối nhiều thiết bị ngoại vi, màn hình và phụ kiện chuyên nghiệp. Máy được trang bị bộ xử lí Intel Core i5 lõi tứ, có thể nâng cấp lên Core i7, cùng màn hình Retina 13,3 inch và Touch Bar.

Đây đều là những mẫu MacBook từng xuất hiện khá phổ biến trên thị trường máy mới, máy xách tay và đặc biệt là thị trường máy cũ tại Việt Nam. Sau nhiều năm, giá bán giảm đáng kể khiến chúng tiếp tục được lựa chọn bởi học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng hoặc người dùng cần một chiếc MacBook có thiết kế tốt nhưng ngân sách hạn chế.

Vì vậy, việc Apple đưa chúng vào danh sách lỗi thời có ý nghĩa thực tế nhất đối với nhóm người đang tiếp tục sử dụng máy cũ, chứ không phải người mua MacBook mới hiện nay.

“Lỗi thời” không có nghĩa MacBook lập tức biến thành “cục gạch”

Một trong những điểm dễ gây hiểu nhầm nhất là việc Apple sử dụng thuật ngữ “lỗi thời”. Người dùng không nên hiểu rằng từ thời điểm được đưa vào danh sách này, MacBook sẽ lập tức ngừng hoạt động.

Một chiếc MacBook Air 2018 hoặc MacBook Pro 2017-2018 nếu phần cứng vẫn hoạt động bình thường vẫn có thể tiếp tục được sử dụng. Việc chuyển sang trạng thái lỗi thời chủ yếu liên quan đến khả năng được Apple và mạng lưới nhà cung cấp dịch vụ được Apple ủy quyền hỗ trợ phần cứng.

Theo chính sách của Apple, khi một sản phẩm được xác định là lỗi thời, hãng ngừng cung cấp dịch vụ bảo dưỡng phần cứng và các nhà cung cấp dịch vụ không thể đặt linh kiện từ Apple cho sản phẩm đó. Đây mới là thay đổi đáng chú ý đối với người dùng.

Trước khi bị xếp vào nhóm lỗi thời, một sản phẩm thuộc diện vintage vẫn có thể được Apple hoặc nhà cung cấp dịch vụ ủy quyền sửa chữa nếu linh kiện còn sẵn. Nhưng khi đã chuyển sang lỗi thời, khả năng sửa chữa chính hãng bị thu hẹp rất mạnh bởi Apple không còn duy trì nguồn linh kiện phục vụ sửa chữa như trước.

Điều đó có nghĩa nếu một chiếc MacBook Pro 2018 gặp lỗi phần cứng nghiêm trọng, chẳng hạn hỏng bo mạch chủ, màn hình, một số linh kiện đặc thù hoặc hệ thống kết nối, người dùng có thể không còn lựa chọn sửa chữa chính hãng như trước.

Tuy nhiên, vẫn có một ngoại lệ đáng chú ý. Apple cho biết máy tính xách tay Mac có thể đủ điều kiện được sửa chữa chỉ đối với pin trong thời gian tối đa 10 năm kể từ khi sản phẩm được phân phối lần cuối, tùy thuộc tình trạng sẵn có của linh kiện.

Như vậy, không thể nói rằng Apple “ngừng cung cấp mọi linh kiện ngay lập tức” theo nghĩa mọi bộ phận đều biến mất khỏi thị trường. Chính xác hơn, Apple chấm dứt dịch vụ phần cứng đối với sản phẩm lỗi thời và các trung tâm dịch vụ không thể đặt linh kiện từ Apple, trong khi một số trường hợp sửa pin vẫn có thể được xem xét.

Người dùng có thực sự gặp khó khi sửa máy?

Câu trả lời là có khả năng, nhưng mức độ khó phụ thuộc vào loại hỏng hóc và nguồn linh kiện. Với những lỗi đơn giản hoặc những linh kiện vẫn còn phổ biến trên thị trường sửa chữa, các cửa hàng bên ngoài hệ thống Apple vẫn có thể xử lí. Thị trường MacBook cũ tại Việt Nam đã hình thành một hệ sinh thái sửa chữa, thay thế linh kiện và thu mua máy tương đối lớn. Vì vậy, việc Apple đưa máy vào danh sách lỗi thời không đồng nghĩa người dùng không còn bất kì nơi nào để sửa.

Nhưng vấn đề sẽ rõ hơn với những linh kiện đặc thù và các lỗi cần thay thế nguyên cụm. Khi nguồn linh kiện chính hãng từ Apple không còn, người dùng có thể phải phụ thuộc nhiều hơn vào linh kiện tồn kho, máy tháo linh kiện hoặc nguồn cung bên thứ ba. Điều này tạo ra sự khác biệt về chất lượng, độ tương thích và độ tin cậy giữa các cơ sở sửa chữa.

Đặc biệt với những chiếc MacBook đã sử dụng 7-9 năm, câu hỏi không chỉ là “có sửa được hay không” mà còn là “chi phí sửa có còn hợp lí hay không”. Một máy MacBook cũ nếu phải thay một linh kiện đắt tiền có thể nhanh chóng tiến gần đến mức giá của một chiếc MacBook đời mới hoặc một thiết bị Apple Silicon đã qua sử dụng. Khi đó, lựa chọn sửa chữa sẽ phải cân nhắc giữa chi phí, hiệu năng còn lại và thời gian người dùng dự kiến tiếp tục sử dụng máy.

Một yếu tố khác cũng đáng lưu ý là vòng đời phần mềm. Ba mẫu MacBook vừa bị đưa vào danh sách lỗi thời đều thuộc thế hệ Intel, trong khi Apple đã chuyển hoàn toàn sang dòng máy sử dụng chip do hãng tự thiết kế. Apple cũng đã dừng bán Mac Intel từ nhiều năm trước, khiến thế hệ này ngày càng tiến gần hơn tới cuối vòng đời hỗ trợ.

Do đó, với người dùng Việt Nam đang sở hữu các mẫu máy nói trên, việc Apple chuyển chúng sang lỗi thời có thể xem như một tín hiệu để đánh giá lại vòng đời thiết bị, thay vì một lí do để lập tức thay máy.

Nếu máy vẫn đáp ứng tốt nhu cầu, hoạt động ổn định và không gặp vấn đề phần cứng, người dùng hoàn toàn có thể tiếp tục sử dụng. Nhưng nếu máy đã có dấu hiệu xuống cấp, đặc biệt là pin, màn hình, bàn phím hoặc các lỗi phần cứng khác, việc sửa chữa sớm khi linh kiện còn tương đối dễ tìm có thể là phương án đáng cân nhắc.

Ở góc độ rộng hơn, sự kiện này cũng cho thấy một thực tế của thị trường MacBook cũ là giá mua ban đầu chỉ là một phần của chi phí sở hữu thiết bị. Khi máy bước qua mốc 7 năm, khả năng tiếp cận linh kiện và dịch vụ chính hãng trở thành yếu tố quan trọng không kém hiệu năng.

Với người mua MacBook cũ, vì vậy, tuổi đời sản phẩm cần được xem xét cùng với cấu hình, tình trạng pin, khả năng cập nhật phần mềm và triển vọng sửa chữa. Còn với những người đang sử dụng MacBook Air 2018 hay MacBook Pro 2017-2018, việc Apple đưa máy vào danh sách lỗi thời chưa phải dấu chấm hết, nhưng rõ ràng là một cột mốc báo hiệu thời kì được Apple hỗ trợ phần cứng đang đi đến hồi kết.

Bùi Tú