Vàng ồ ạt đổ vào Hồng Kông: Giá vàng Việt Nam có bị ảnh hưởng?

Động thái mới trên thị trường vàng

Financial Times cho hay, các lô hàng vàng từ Nga chuyển đến Hồng Kông đã tăng vọt trong năm nay khi vùng lãnh thổ thuộc Trung Quốc này trở thành trung tâm giao dịch hàng đầu cho lượng vàng thỏi.

Sự chuyển dịch này diễn ra vào thời điểm các trung tâm tài chính Châu Á đang cạnh tranh để giành quyền kiểm soát nhiều hơn đối với thị trường giao dịch vàng toàn cầu, vốn từ lâu đã tập trung tại London, New York và Dubai.

Dữ liệu thương mại của Hồng Kông cho thấy ít nhất gần 100 tấn vàng đã được nhập khẩu từ Nga trong 7 tháng đầu năm nay. Đây là mức kỷ lục và cao gấp gần 3 lần so với lượng nhập khẩu cùng kỳ năm ngoái.

"Kể từ khi London đóng cửa đối với vàng Nga sau khi xung đột Ukraine bùng nổ, các nhà sản xuất Nga ngày càng chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường phương Đông", Financial Times dẫn lời ông Debajit Saha, chuyên gia phân tích tại Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán London (LSEG) đánh giá.

Thực tế xuất khẩu vàng của Nga sang Hồng Kông đã gia tăng từ năm 2022, thời điểm Moscow phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine và sau đó Mỹ cùng Anh áp đặt các lệnh trừng phạt lên vàng thỏi của Nga. Trong khi đó, Hồng Kông (Trung Quốc) không áp dụng các hạn chế này.

Cùng lúc đó, ngày càng nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới bắt đầu rút vàng lưu trữ tại London và New York về nước, trong đó có Pháp và Hà Lan.

Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất và tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới, và Hồng Kông đang định vị mình là một trung tâm giao dịch vàng thỏi then chốt. Thành phố này đã bắt đầu thử nghiệm hệ thống thanh toán bù trừ vàng mới vào tháng 7 vừa qua.

“Vai trò của Hồng Kông trong việc thúc đẩy dòng chảy vàng từ Nga vào Trung Quốc là kết quả của mối quan hệ kinh tế Nga - Trung, theo đó Moscow bán tài nguyên cho Bắc Kinh để đổi lấy sự hỗ trợ về kinh tế”, ông Vita Spivak, cố vấn tại công ty tư vấn địa chính trị Gatehouse (Anh) nhận định.

Các tổ chức tại Hồng Kông đã mua lượng vàng thỏi của Nga trị giá khoảng 276 tỷ HKD (tương đương 35 tỷ USD) kể từ đầu năm 2022.

Hầu hết lượng vàng nhập vào Hồng Kông cuối cùng đều được chuyển tiếp sang Trung Quốc đại lục. Tuy nhiên, vì Trung Quốc đại lục áp đặt hạn ngạch nhập khẩu vàng, nên các nhà mua hàng Trung Quốc thường xuyên mua vàng thỏi và giữ tại Hồng Kông, nơi không áp đặt bất kỳ hạn chế nào đối với việc nhập khẩu.

Nga là quốc gia sản xuất vàng lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc. Moscow ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu hàng hóa, đặc biệt là sang Trung Quốc, để chống đỡ cho nền kinh tế thời chiến.

Theo các chuyên gia, việc Hồng Kông tích tụ lượng lớn vàng củng cố vị thế họ là trung tâm giao dịch kim loại quý Châu Á. Điều này làm gia tăng ảnh hưởng của lực cầu Châu Á lên mặt bằng giá toàn cầu, gián tiếp tác động đến chi phí nhập khẩu và nguyên liệu vàng của các doanh nghiệp Việt Nam.

Bệ phóng đẩy giá vàng đi lên

Ở góc độ khác, ông Nguyễn Minh Cường, nguyên chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tại Việt Nam, cho rằng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ hiện đang trong xu hướng tăng.

Thông thường, lợi suất trái phiếu và giá vàng vận động ngược chiều. Khi lợi suất tăng, trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn, thu hút dòng tiền dịch chuyển và làm giảm nhu cầu đối với vàng. Tuy nhiên, mối quan hệ này không phải lúc nào cũng bất biến.

Theo ông Cường, nếu lợi suất tăng thuần túy do nhu cầu mua trái phiếu cao nhằm bù đắp thâm hụt ngân sách, quy luật ngược chiều trên vẫn diễn ra. Nhưng ở thời điểm hiện tại, đà tăng của lợi suất lại đi kèm với hàng loạt rủi ro mang tính hệ thống: rủi ro nợ công Mỹ, lạm phát, suy giảm tăng trưởng và căng thẳng địa chính trị. Những yếu tố này tiếp tục là bệ phóng đẩy giá vàng đi lên. Khi đó, hiện tượng lợi suất trái phiếu và giá vàng cùng tăng hoàn toàn có thể xảy ra, thậm chí với xác suất khá cao.

Ngay cả trong những giai đoạn giá vàng điều chỉnh, xu hướng đa dạng hóa dự trữ quốc gia nhằm giảm phụ thuộc vào đồng USD vẫn gia tăng mạnh mẽ. Điển hình như năm 2025, các ngân hàng trung ương toàn cầu đã gom mua lượng vàng kỷ lục gần 900 tấn.

Điều này khẳng định rằng dù lợi suất trái phiếu tăng, nhu cầu trú ẩn vào vàng vẫn duy trì ở mức cao do giới đầu tư lo ngại về nguy cơ dư địa tài khóa của Mỹ bị xói mòn cũng như sức khỏe của đồng bạc xanh.

Khi xuất hiện động thái mới trên thị trường vàng, kết hợp với hai lực đẩy (như vừa phân tích) cùng tồn tại, thị trường sẽ bước vào giai đoạn biến động và khó dự báo. Quy luật truyền thống “lợi suất tăng, giá vàng giảm” không còn hoàn toàn đúng.

Dù dòng vốn đang có xu hướng phân tán rủi ro, nhưng việc kết luận nhà đầu tư tháo chạy khỏi USD và trái phiếu Mỹ để dồn toàn bộ lực vào vàng ở thời điểm này là còn quá sớm. Trái phiếu kho bạc Mỹ và đồng USD vẫn giữ được sức hút nhất định, trong khi nhu cầu mua vàng của các ngân hàng trung ương có thể biến động lớn theo từng năm. Do đó, xu hướng thị trường vẫn cần được tiếp tục theo dõi chặt chẽ.

Đối với thị trường trong nước, ông Cường nhận định bên cạnh bài toán dự trữ quốc gia, nhu cầu vàng của người dân Việt Nam cũng rất lớn. Điều này phản ánh niềm tin vào sức khỏe nền kinh tế. Khi niềm tin chưa thực sự vững chắc hoặc thị trường vốn chưa đáp ứng đủ kỳ vọng, dòng tiền có xu hướng quay trở lại các kênh tích trữ tài sản truyền thống như vàng và bất động sản.

"Đặt trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Mỹ và chi phí vốn tăng, kết hợp với sự suy giảm niềm tin vào kỷ luật tài khóa của Mỹ lẫn đồng USD, đây sẽ là những tác nhân quan trọng tiếp tục kích thích nhu cầu nắm giữ các tài sản cứng như vàng", ông Cường nói.

Phương Minh