Cần Thơ đào tạo nguồn nhân lực lúa chất lượng cao phát thải thấp
Chuẩn hóa cán bộ giúp TP. Cần Thơ đưa quản lý dinh dưỡng chính xác đến nông dân, thống nhất quy trình sản xuất lúa.
Cần Thơ, ngày 9/9, Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ cùng Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam tổ chức tập huấn giảng viên nguồn về Quản lí dinh dưỡng chính xác và đánh giá tuân thủ Quy trình Một triệu ha canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Chương trình thuộc dự án CGIAR-Scaling for Impact (S4I): Nhân rộng để tạo Tác động, quy tụ khoảng 120 đại biểu là cán bộ các đơn vị trực thuộc Sở, cán bộ phụ trách của 64 xã và đại diện hợp tác xã tham gia Đề án. Sau tập huấn, lực lượng này sẽ hướng dẫn cán bộ cơ sở, hợp tác xã và nông dân tại từng địa bàn.
Sau giai đoạn thí điểm 2024-2025, Đề án bước vào giai đoạn nhân rộng 2026-2030, triển khai xuống cấp xã. Tại Cần Thơ, Đề án dự kiến nhân rộng khoảng 170.000 ha, trải rộng trên 64 xã, phường. Quy mô này đặt ra yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ giảng viên nguồn, nhằm bảo đảm Quy trình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp theo Quyết định số 4043 của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật được áp dụng thống nhất.
Bà Nguyễn Thị Giang, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP. Cần Thơ, cho biết cán bộ cấp xã là lực lượng nòng cốt đưa quy trình kĩ thuật đến nông dân. Khi nắm chắc chuyên môn, đội ngũ này sẽ giúp nhân rộng nhanh hơn nhờ trực tiếp đồng hành, hướng dẫn và hiểu điều kiện canh tác địa phương.
Nội dung trọng tâm là quản lí dinh dưỡng chính xác, thay cho cách bón phân chủ yếu dựa vào thói quen và kinh nghiệm, hướng tới “bốn đúng”: đúng loại, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng vị trí, cách bón.
Theo thông cáo, quản lí dinh dưỡng chính xác, đặc biệt khi kết hợp sạ hàng với vùi phân, được ghi nhận giúp giảm tới 30% lượng đạm sử dụng, tăng 5% năng suất và 10% lợi nhuận. Mục tiêu là giảm chi phí đầu vào, hạn chế thất thoát dinh dưỡng và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.
Hai công cụ số được giới thiệu là Rice Crop Manager (RCM), ứng dụng Bón phân đúng, và Viricert. RCM cho phép nhập thông tin từng thửa ruộng để đưa ra khuyến nghị bón phân theo giai đoạn sinh trưởng, góp phần sử dụng phân bón hiệu quả, giảm chi phí và nâng cao năng suất, thu nhập.
TS. Nguyễn Văn Hùng, Trưởng dự án S4I của IRRI, cho biết RCM tích hợp khuyến cáo bón phân theo loại phân, giống, điều kiện đất, phương pháp xuống giống và quản lí rơm rạ.
Viricert số hóa việc theo dõi, kiểm tra và đánh giá mức độ tuân thủ Quy trình Một triệu ha từ hộ nông dân đến hợp tác xã. Công cụ giảm ghi chép thủ công, tăng tính minh bạch và tạo dữ liệu, minh chứng số phục vụ đánh giá, báo cáo kết quả nhân rộng.
Viricert chấm điểm dựa trên 10 khâu thực hành sản xuất, gồm quản lí rơm rạ, quản lí nước, cơ giới hóa, sử dụng giống, bón phân, quản lý dịch hại và thu hoạch. Kết quả được định hướng làm cơ sở dữ liệu, minh chứng phục vụ đánh giá, xem xét cấp nhãn “Gạo Việt Xanh - Phát thải thấp”, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo.
Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP. Cần Thơ - Sở NN&MT, giới thiệu định hướng cấp mã số vùng trồng dựa trên dữ liệu từ Viricert, gắn công cụ đánh giá với quản lí vùng nguyên liệu. Ông Nguyễn Ngọc Huấn, Giám đốc Hợp tác xã Khiết Tâm, cho rằng RCM và Viricert giúp HTX dựa trên dữ liệu để tư vấn bón phân, theo dõi tuân thủ và tổ chức sản xuất đồng bộ, đáp ứng yêu cầu chất lượng, phát thải thấp, truy xuất nguồn gốc.
Tại chương trình, các đại biểu làm việc nhóm xây dựng kế hoạch nhân rộng quản lí dinh dưỡng chính xác tại cấp xã.
Ông Lê Thanh Tùng, Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA), nhận định giá trị của Gạo Việt xanh phát thải thấp phải được xây dựng từ quy trình sản xuất và khả năng kiểm chứng. Theo ông, chuẩn hóa cán bộ và đưa RCM, Viricert đến cơ sở là bước quan trọng để bảo đảm quy trình thống nhất, có dữ liệu minh chứng và nâng cao giá trị hạt gạo. Đây là nền tảng giúp kiểm soát chất lượng và hiệu quả sản xuất lúa.
Kết thúc chương trình, các giảng viên nguồn được trao giấy chứng nhận. Cần Thơ kỳ vọng lực lượng này trở thành cầu nối đưa quản lí dinh dưỡng chính xác đến nông dân tại 64 xã, phường, góp phần triển khai Đề án Một triệu ha đồng bộ, bền vững.