Viễn cảnh làm việc với ‘đồng nghiệp’ robot không còn xa
Theo báo cáo mới nhất của hãng Intel, nhiều doanh nghiệp lớn dự định triển khai mô hình lực lượng lao động kết hợp giữa con người với robot trong vòng 5 năm tới.
Khảo sát hơn 800 lãnh đạo cấp cao tại các đơn vị có doanh thu hàng năm trên 500 triệu USD, chuyên gia robot và quan chức thuộc 5 lĩnh vực bán lẻ, sản xuất, chăm sóc sức khỏe, quốc phòng, thành phố thông minh để ghi nhận mức độ sẵn sàng biến robot thành “đồng nghiệp” phổ biến của con người, Intel xác định ngành robot hiện tiến gần đến một cột mốc quan trọng: Chúng đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm, giúp đơn vị sử dụng cải thiện năng suất, chất lượng lẫn tốc độ cung cấp dịch vụ. Theo ước tính khoảng 3 năm tới triển khai robot trở nên hiệu quả hơn về mặt chi phí so với tuyển dụng con người.
Mức độ sử dụng hiện tại không đồng đều. Ở lĩnh vực bán lẻ, 45% đơn vị được hỏi mới bước đầu dùng robot cho quy trình hay chức năng cụ thể. Tỉ lệ này ở lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, sản xuất lần lượt là 42% và 40%.
Lĩnh vực quốc phòng gây ấn tượng khi 46% đơn vị được hỏi sở hữu lợi thế cạnh tranh nhờ mạnh tay sắm robot tiên tiến dùng cho nhiều quy trình.
Tham vọng vượt quá mức độ sẵn sàng
Cứ mỗi 10 lãnh đạo thì có 6 người kì vọng trong 5 năm tới doanh nghiệp của mình sẽ sở hữu đội ngũ robot. Triển khai trên quy mô toàn diện có thể giúp tăng gấp đôi năng suất vận hành.
67% lãnh đạo tin rằng họ đủ sức quản lí lực lượng lao động kết hợp vào năm 2030, 74% tin rằng đến thời điểm đó đơn vị nào cũng phải lập kế hoạch nhân lực và chiến lược robot. Tuy nhiên tham vọng lại vượt quá mức độ sẵn sàng khi chỉ có 40% người được hỏi đã xây dựng chiến lược triển khai chính thức, thậm chí ở lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tỉ lệ này là 22%.
5 yếu tố quyết định
Quá trình chuyển giao chắc chắn không vui vẻ. Chỉ 45% lãnh đạo được hỏi cho biết việc tích hợp robot khiến nhân viên cảm thấy được trân trọng hơn ở vị trí của mình, 41% thừa nhận đội ngũ quản lí nhân sự (HR) chưa được trang bị đầy đủ năng lực để hoạch định chiến lược cho lực lượng lao động kết hợp giữa con người với robot.
Intel dẫn lời giới chuyên gia nhấn mạnh viễn cảnh năng suất vận hành tăng gấp đôi thành hiện thực hay không tùy thuộc nhiều vào 5 yếu tố quyết định.
Đầu tiên cần đảm bảo mô hình hoạt động của doanh nghiệp phù hợp với tích hợp robot. Theo chuyên gia robot Intel Nagesh Puppala: “Nếu robot được coi như một phần của lực lượng lao động, giới lãnh đạo doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với hàng loạt câu hỏi lớn: Chúng được triển khai và quản lí như thế nào? Chúng hoạt động được bao lâu? Chi phí là bao nhiêu? Cần trả tiền trước hay trả lương? Làm vậy có tuân thủ pháp luật tại chỗ hay không? Chúng tôi nêu ra số câu hỏi này cho khách hàng để giúp họ suy nghĩ sâu sắc hơn về nhu cầu kinh doanh cũng như chiến lược triển khai robot của mình. Suy cho cùng đây là vấn đề về mô hình hoạt động hơn là vấn đề về công nghệ”.
Tiếp theo là vấn đề tái bố trí năng lực. Intel cho biết trung bình 14% năng lực của lực lượng lao động hiện tại đã được giải phóng hoặc tái bố trí nhờ ứng dụng robot, con số này dự kiến tăng lên 24% vào năm 2030. Khi robot đảm nhận công việc mang tính lặp lại, thường nhật và thậm chí nguy hiểm, doanh nghiệp có cơ hội chuyển nguồn nhân lực tài năng sang công việc đòi hỏi khả năng phán đoán, tư duy sáng tạo, kĩ năng giải quyết vấn đề.
Theo phó chủ tịch Intel Aziz Safa, an toàn phải được ưu tiên hàng đầu khi triển khai robot. Khoảng 31% lãnh đạo được hỏi xem đây là giá trị lớn nhất mà robt đem lại nhờ chúng phụ trách việc nguy hiểm hay đòi hỏi thể lực thay con người. Tuy nhiên cũng có đến 48% từng chứng kiến sự cố an toàn liên quan đến robot.
Bà nhấn mạnh đảm bảo an toàn không chỉ bắt đầu từ bản thân robot, mà còn cần xem xét lại môi trường làm việc (trang thiết bị, hạ tầng) cũng như an ninh mạng.
Khi nói đến viễn cảnh con người và robot thành đồng nghiệp, đa số đều nghĩ đến robot hình người. Tuy nhiên trên thực tế giới lãnh đạo doanh nghiệp nên chú trọng khả năng hoàn thành công việc cùng khả năng hiểu - phản hồi mệnh lệnh bằng lời nói hơn là hình dáng cụ thể, theo Intel. Lực lượng lao động người máy tương lai sẽ vô cùng đa dạng, từ cánh tay cơ khí cố định, robot 4 chân, robot di động tự hành, robot hình người đến robot mềm, phương tiện tự hành.
Triển khai robot diện rộng không phải việc dễ dàng. Người máy thông minh không hoàn toàn được chuẩn bị cho môi trường làm việc cụ thể nào cả mà luôn cần được huấn luyện liên tục. Do đó mỗi đợt triển khai đều đòi hỏi tính toán kĩ lưỡng giữa lợi ích năng suất, hiệu quả với yêu cầu huấn luyện, bảo trì, phần mềm, rủi ro gián đoạn hoạt động, chi phí vận hành dài hạn.
