Vì sao Bắc Bộ mưa triền miên tận 10 ngày?
Hoàn lưu áp thấp nhiệt đới kết hợp dải hội tụ gây mưa diện rộng kéo dài tại Bắc Bộ đến 23/9, trước khi đón đợt không khí lạnh tràn về cuối tháng.
Bắc Bộ mưa triền miên 10 ngày
Một hình thái thời tiết diện rộng đặc biệt phức tạp đang bao trùm khắp các khu vực trên cả nước. Hoàn lưu áp thấp nhiệt đới kết hợp cùng dải hội tụ nhiệt đới và gió mùa Tây Nam trỗi dậy mạnh mẽ, đẩy nhiều tỉnh thành Bắc Bộ vào chuỗi ngày mưa triền miên kéo dài gần 10 ngày.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng tính dị thường, đây là đợt nhiễu động khí quyển mang nhiều nguy cơ tiềm ẩn về lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị trước khi miền Bắc chính thức chuyển sang kịch bản đón đợt không khí lạnh đầu mùa.
Theo dữ liệu phân tích từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đợt mưa lần này không xuất phát từ một yếu tố đơn lẻ mà là hệ quả của sự tương tác đồng thời giữa ba hình thái khí tượng nguy hiểm: dải hội tụ nhiệt đới vắt qua khu vực Trung Bộ, nhiễu động hội tụ gió ở các tầng khí quyển trên cao và sự trỗi dậy của gió mùa Tây Nam ở phía Nam.
Bắc Bộ (trọng tâm mưa dồn dập từ 14/9 đến 23/9): Mưa rào và dông xuất hiện diện rộng, trong đó tâm điểm mưa lớn tập trung vào khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ, Phú Thọ và phía Nam các tỉnh Sơn La, Tuyên Quang, Lào Cai.
Giai đoạn cao điểm từ đêm 15/9 đến ngày 16/9 ghi nhận lượng mưa tăng vọt, nhiều nơi xuất hiện mưa rất to cục bộ. Phải đến sau ngày 21/9, diện mưa mới bắt đầu thu hẹp và giảm dần về cường độ.
Trung Bộ (Thanh Hóa đến Quảng Ngãi): Trục dải hội tụ nhiệt đới xé dọc dải đất miền Trung gây mưa to đến rất to trên diện rộng từ Thanh Hóa đến Quảng Trị. Đáng chú ý, khu vực Nam Nghệ An và Hà Tĩnh trở thành "tâm mưa" trong đêm 15/9 và ngày 16/9 với nguy cơ cực đoan cao. Các tỉnh từ Nam Quảng Trị, Đà Nẵng đến phía Đông Quảng Ngãi duy trì mưa rào rải rác, cục bộ có điểm mưa to về chiều và tối.
Tây Nguyên và Nam Bộ: Chịu tác động phối hợp từ gió mùa Tây Nam hoạt động mạnh. Từ ngày 17/9, mưa dông tại hai khu vực này có xu hướng gia tăng đột biến về cả diện tích lẫn lượng mưa, tập trung vào khung giờ chiều và đêm với nhiều điểm mưa to đến rất to.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đêm qua và sáng sớm nay (14/9), khu vực đồng bằng Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to; khu vực Ninh Bình và từ Thanh Hóa đến phía Bắc tỉnh Quảng Trị có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to.
Lượng mưa tính từ 19 giờ ngày 13/9 đến 8 giờ ngày 14/9 cục bộ có nơi trên 160 mm như các trạm: Xuân Thủy (Ninh Bình) 166 mm, Kỳ Thượng (Hà Tĩnh) 188 mm, Hóa Thanh (Quảng Trị) 232,2 mm...
Mưa triền miên, nguy cơ sạt lở đất và lũ quét
Các khu vực miền núi thuộc Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Phú Thọ cùng khu vực phía Bắc Trung Bộ đứng trước rủi ro sạt lở đất và lũ ống, lũ quét ở mức cao nhất. Rủi ro này đặc biệt nguy hiểm vào ban đêm khi dòng chảy lũ hình thành nhanh trên các sườn dốc và khe suối hẹp.
Trong các cơn dông, sự đối lưu không khí phát triển mạnh là bệ phóng cho các hiện tượng cực đoan như lốc xoáy, sét đánh, mưa đá và gió giật mạnh. Cùng lúc đó, tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, hiện tượng nắng nóng gay gắt vẫn đan xen, làm tăng nguy cơ hạn hán và cháy rừng.
Trên các vùng biển thuộc Biển Đông, gió mùa Tây Nam kết hợp mưa dông cục bộ tạo ra sóng lớn, lốc xoáy và gió giật mạnh, đặt toàn bộ hoạt động của tàu thuyền, lồng bè nuôi trồng thủy sản vào trạng thái rủi ro cao.
Đối với khu vực Thủ đô Hà Nội, thời tiết từ nay đến cuối tháng 9 sẽ diễn biến theo hai trạng thái đối lập rõ rệt, thể hiện sự chuyển giao đặc trưng của thời tiết giai đoạn chuyển mùa.
Trước khi khối không khí lạnh phương Bắc tràn xuống, Hà Nội vẫn có khả năng đan xen một vài ngày nắng nóng với nhiệt độ đỉnh điểm đạt 35 - 36 độ C. Tuy nhiên, các đợt nóng này không kéo dài, chỉ xuất hiện cục bộ từ 1 đến 2 ngày trước khi bị "đè bẹp" bởi các sóng không khí ẩm.
Khoảng cuối tháng 9, một đợt không khí lạnh đầu mùa được dự báo sẽ tràn xuống phía Nam. Sự tương tác giữa khối không khí lạnh khô và nền không khí nóng ẩm nội địa sẽ kích hoạt một đợt mưa rào và dông trên diện rộng. Sau đợt mưa này, nền nhiệt tại Hà Nội và các tỉnh Bắc Bộ sẽ giảm sâu, tiết trời chính thức chuyển mát mẻ, đánh dấu sự bắt đầu của mùa thu - đông năm nay.
