Trung Quốc vượt trội Mỹ trong cuộc đua AI tiêu dùng nhờ các siêu ứng dụng
Trong khi Mỹ vẫn dẫn đầu về mô hình AI tiên tiến, Trung Quốc có lợi thế từ việc phân phối dịch vụ thông qua các nền tảng được thiết kế riêng cho thói quen của người dùng địa phương.
Số người dùng AI tạo sinh tại Trung Quốc tăng vọt
Trung Quốc đang dẫn trước Mỹ về mức độ sử dụng AI trong đời sống hằng ngày khi các tập đoàn công nghệ như Tencent và Alibaba tích hợp AI trực tiếp vào những siêu ứng dụng phổ biến, dù các mô hình AI Mỹ vẫn dẫn đầu về năng lực, theo ngân hàng đầu tư đa quốc gia Morgan Stanley (Mỹ).
Một khảo sát do Morgan Stanley thực hiện và công bố trong báo cáo hôm 15/9 cho thấy 80% người được hỏi tại Trung Quốc sử dụng AI cho mục đích cá nhân ít nhất mỗi tuần một lần, so với 54% tại Mỹ.
Theo báo cáo, số người dùng AI tạo sinh tại Trung Quốc tăng từ khoảng 249 triệu vào tháng 12/2024 lên 602 triệu trong tháng 12/2025, với tốc độ phổ cập nhanh hơn đáng kể so với quá trình người dân sử dụng Internet di động ở một khoảng thời gian tương đương.
Morgan Stanley nhận định, dù việc tiếp cận các tính năng AI cơ bản vẫn miễn phí ở cả hai quốc gia, lợi thế của Trung Quốc nằm ở việc phân phối dịch vụ thông qua các nền tảng quen thuộc hàng ngày, vốn được tùy chỉnh để phù hợp với thói quen tiêu dùng địa phương, chứ không phải nhờ ưu thế về hiệu suất của các mô hình AI tiên tiến.
Tại Trung Quốc, các chức năng AI tạo sinh (có thể tạo văn bản, hình ảnh, video hoặc mã lập trình) được tích hợp trực tiếp vào các ứng dụng mua sắm, tìm kiếm, nhắn tin và giải trí. Nhờ đó, người dùng có thể sử dụng AI mà không cần tải và cài đặt một phần mềm riêng.
Doubao và Qwen là hai ứng dụng AI hàng đầu Trung Quốc
Doubao của ByteDance, nhận được lượng truy cập từ Douyin (phiên bản TikTok tại Trung Quốc), đã trở thành ứng dụng AI dẫn đầu rõ rệt tại Trung Quốc. Theo dữ liệu QuestMobile được Morgan Stanley dẫn lại, Doubao đạt khoảng 399 triệu người dùng hoạt động hằng tháng (MAU) trong tháng 7.
QuestMobile là công ty cung cấp dịch vụ dữ liệu và phân tích thị trường Internet di động tại Trung Quốc.
Đứng sau Doubao là Qwen, nền tảng có khả năng hoạt động như tác tử AI để thực hiện công việc trong thế giới thực bằng cách kết nối trực tiếp với hệ sinh thái của Alibaba, từ mua sắm, đặt vé và đặt dịch vụ du lịch đến dẫn đường và thanh toán. Qwen đạt khoảng 161 triệu MAU trong tháng 7.
Tuy nhiên, Morgan Stanley cho biết việc sử dụng đồng thời nhiều ứng dụng AI đang trở thành xu hướng phổ biến. Có tới 64% số người Trung Quốc được khảo sát sử dụng từ 5 công cụ AI trở lên.
Theo Morgan Stanley, việc chuyển đổi giữa các ứng dụng AI quá dễ dàng khiến khó có một cái tên nào chiếm lĩnh phần lớn thị trường. Thay vào đó, lợi thế nghiêng về những nền tảng vốn đã có sẵn lượng người dùng lớn, dữ liệu riêng và hệ thống giao dịch.
Các hãng công nghệ lâu năm sở hữu mạng lưới phân phối mạnh được đánh giá là những bên có vị thế tốt nhất để hưởng lợi từ xu hướng này, theo Morgan Stanley.
Đặc biệt, Morgan Stanley cho rằng Tencent có thể hưởng lợi khi AI được tích hợp vào WeChat. Thay vì làm suy yếu WeChat, các công cụ AI mới nhiều khả năng sẽ giúp siêu ứng dụng này, từ mạng lưới kết nối người dùng, các chương trình nhỏ đến dịch vụ thanh toán, trở nên hữu ích và hiệu quả hơn.
Alibaba tiếp tục là một trong những cổ phiếu được Morgan Stanley ưa thích nhờ sở hữu hệ sinh thái công nghệ và dịch vụ hoàn chỉnh. Ngân hàng này đặc biệt đánh giá cao những tính năng thương mại được tích hợp ngay trong ứng dụng của Alibaba, chẳng hạn trợ lí mua sắm Qwen trên Taobao. Tuy nhiên, các nhà phân tích vẫn thận trọng với việc đầu tư vào ứng dụng Qwen độc lập.
Meituan và các công ty du lịch trực tuyến cũng được đánh giá có vị thế thuận lợi nhờ khả năng chuyển đổi người dùng thành khách hàng với tỉ lệ cao, trong khi chi phí để thu hút thêm người dùng tương đối thấp.
AI thay đổi hành vi tìm kiếm và mua sắm của người dùng
Một điểm đáng chú ý khác trong cuộc đua AI tiêu dùng tại Trung Quốc là cách công nghệ này đang thay đổi hành vi tìm kiếm và mua sắm. Thay vì phải mở chatbot, nhập câu hỏi rồi tự thực hiện các bước tiếp theo, người dùng ngày càng có thể giao cho tác tử AI xử lí cả chuỗi công việc trong cùng một hệ sinh thái.
Alibaba là ví dụ rõ nét. Từ đầu năm 2026, Qwen được kết nối ngày càng sâu với các dịch vụ của Alibaba, cho phép người dùng chuyển từ yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên sang những thao tác như tìm sản phẩm, so sánh, đặt hàng và quản lí giao nhận hoặc lên kế hoạch cho chuyến đi.
Đến tháng 5, Alibaba cho biết Qwen đã được kết nối với toàn bộ danh mục hơn 4 tỉ sản phẩm trên Taobao và Tmall. Người dùng có thể tìm kiếm, so sánh, đặt hàng và theo dõi giao hàng thông qua hội thoại với AI thay vì phải tự thực hiện từng bước.
Điều này có thể làm thay đổi vai trò truyền thống của công cụ tìm kiếm. Trong thương mại điện tử, AI không nhất thiết thay thế hoàn toàn tìm kiếm bằng từ khóa mà có thể trở thành cách mới để người dùng mô tả nhu cầu.
Theo một nghiên cứu trên dữ liệu 31 triệu người dùng Ctrip, họ có xu hướng sử dụng trợ lí AI cho những yêu cầu mang tính khám phá, khó diễn đạt bằng vài từ khóa cụ thể, chẳng hạn tìm điểm tham quan phù hợp. Người dùng thường kết hợp trò chuyện với AI và tìm kiếm truyền thống trong cùng một hành trình mua sắm.
Xu hướng này cũng mở ra một cuộc cạnh tranh mới giữa các hãng công nghệ Trung Quốc. Mục tiêu không còn đơn thuần là xây dựng chatbot có khả năng trả lời tốt nhất, mà là biến AI thành lớp giao diện mới để người dùng tiếp cận hàng hóa, dịch vụ và nội dung. Tencent đang thử nghiệm trợ lí AI ngay trong WeChat, nền tảng đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống số của người Trung Quốc. Nếu thành công, người dùng có thể không cần tải thêm một ứng dụng AI riêng để sử dụng những chức năng phổ biến.
Tuy nhiên, hình thức này cũng đặt ra thách thức cho các công ty AI độc lập. Khi AI được tích hợp vào những nền tảng đã có sẵn danh tính người dùng, lịch sử giao dịch, hệ thống thanh toán và kho dữ liệu khổng lồ, các ứng dụng mới phải cạnh tranh không chỉ về chất lượng mô hình AI mà còn về khả năng tiếp cận người dùng và hoàn tất công việc ngoài đời thực.
Điều này cho thấy cuộc đua AI tiêu dùng tại Trung Quốc có thể ngày càng được quyết định bởi việc công nghệ này làm được gì trong đời sống hằng ngày, thay vì chỉ dựa vào việc mô hình nào đạt điểm cao hơn trong các bài kiểm tra hiệu năng.
Đây cũng là lí do lợi thế về hệ sinh thái có thể trở nên quan trọng không kém năng lực của mô hình AI.