Thời tiết năm nay dị thường thế nào?
Không khí lạnh yếu hơn, bão giảm nhưng xuất hiện muộn và cực đoan. Dự báo mùa đông năm nay sẽ ấm bất thường, đan xen những đợt rét sâu đột ngột gây sốc nhiệt.
Thời tiết 2026 - 2027 dị thường thế nào khi El Nino mạnh kỉ lục?
Các bản tin nhận định khí hậu mới nhất từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho giai đoạn từ tháng 10/2026 đến tháng 3/2027 đã phác họa một bức tranh thời tiết toàn cảnh đầy lo ngại về diễn biến nhiệt độ.
Trọng tâm của sự biến động này xuất phát từ hiện tượng El Nino đang ở ngưỡng cường độ rất mạnh. Chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương (vùng Nino 3.4) trong tuần thứ hai của tháng 9/2026 đã chạm mốc 2 độ C, một chỉ số kĩ thuật phản ánh mức độ tích tụ năng lượng nhiệt vô cùng lớn của đại dương.
Trong quý IV/2026, xác suất để El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh đã được nâng lên mức 98%, tức tăng thêm 5% so với các đánh giá được đưa ra chỉ một tháng trước đó.
Đáng nói hơn, sự suy giảm sức mạnh của El Nino trong giai đoạn đầu năm 2027 diễn ra vô cùng chậm chạp. Hiện tượng này được dự báo sẽ tiếp tục duy trì thế khống chế cho đến những tháng đầu mùa hè năm 2027, biến chu kì lần này trở thành một trong những đợt El Nino dai dẳng và tác động sâu rộng nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Hệ quả trực tiếp và rõ rệt nhất của đợt El Nino này là sự gia tăng nền nhiệt trên phạm vi toàn quốc. Trong các tháng 10 - 11/2026 và tháng 2 - 3/2027, nhiệt độ trung bình khắp cả nước được dự báo sẽ phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN) từ 1 đến 2 độ C, thậm chí có những khu vực ghi nhận mức chênh lệch cao hơn.
Ngay cả trong giai đoạn chính đông (tháng 12/2026 và tháng 1/2027), nhiệt độ vẫn duy trì ở mức cao hơn từ 0,5 đến 1,5 độ C so với quy luật.
Mùa đông đến muộn và hiện tượng thời tiết cực đoan
Nền nhiệt tăng cao đồng nghĩa với việc khối không khí lạnh từ phía Bắc bị suy giảm đáng kể cả về mặt tần suất lẫn cường độ. Theo cơ quan khí tượng, các đợt rét đậm, rét hại trong mùa đông 2026 - 2027 có khả năng xuất hiện muộn hơn hẳn so với quy luật khí hậu.
Tổng số ngày rét đậm, rét hại toàn mùa cũng được dự báo sẽ ít hơn hẳn mức trung bình. Mùa đông miền Bắc nhiều khả năng sẽ diễn ra dưới hình thái đan xen giữa những đợt không khí lạnh ngắn ngày và các giai đoạn nền nhiệt cao bất thường.
Tuy nhiên, các chuyên gia khí tượng đưa ra lời cảnh báo mang tính bước ngoặt: Không khí lạnh hoạt động yếu tuyệt đối không đồng nghĩa với việc miền Bắc sẽ trải qua một mùa đông bình yên.
Trong điều kiện El Nino mạnh, khí quyển bị xáo trộn năng lượng nặng nề, tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ vô cùng lớn giữa các vùng không khí. Điều này biến mùa đông ấm trở thành một "cạm bẫy" khí hậu.
Mặc dù số lượng đợt lạnh giảm đi, nhưng khi một khối không khí lạnh cường độ mạnh vượt qua rào cản nhiệt áp để tràn xuống phía Nam, nó có thể tạo ra những đợt rét sâu đột ngột, gây sốc nhiệt nguy hiểm.
Lịch sử khí tượng đã từng chứng minh quy luật khắc nghiệt này. Trong đợt El Nino mạnh kỉ lục giai đoạn 2015 - 2016, dù bức tranh tổng thể của mùa đông năm đó là ấm hơn bình thường, miền Bắc vẫn phải hứng chịu một đợt rét lịch sử kéo dài từ ngày 23 đến 28/1/2016.
Đợt rét này được đánh giá là khốc liệt nhất trong hơn 40 năm trước đó, làm xuất hiện băng giá và tuyết rơi trên diện rộng ở các vùng núi cao, làm sụt giảm nhiệt độ xuống mức thấp kỉ lục tại nhiều trạm đo.
Bài học này nhắc nhở rằng, trong bối cảnh El Nino, tính chất cực đoan của thời tiết mới là mối đe dọa lớn nhất chứ không đơn thuần là sự gia tăng nhiệt độ.
Một điểm đáng chú ý khác trong chu kỳ El Nino 2026 - 2027 là sự sụt giảm số lượng các xoáy thuận nhiệt đới. Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia - ông Mai Văn Khiêm cho biết trong điều kiện El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) hoạt động trên Biển Đông cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam thường giảm khoảng 28% so với TBNN.
Cụ thể, từ tháng 10 đến tháng 12/2026, số lượng bão và ATNĐ hoạt động trên Biển Đông được dự báo sẽ thấp hơn con số trung bình nhiều năm (vốn ở mức 4,5 cơn trên biển và 1,9 cơn đổ bộ vào đất liền). Đến giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2027, khả năng xuất hiện bão hoặc ATNĐ trên vùng biển phía Đông là rất thấp.
Mặc dù số lượng bão giảm xuống, các chuyên gia quản lí rủi ro thiên tai liên tục đưa ra khuyến cáo không được chủ quan. Lịch sử đã cho thấy trong các năm El Nino, những cơn bão xuất hiện dù ít hơn nhưng lại sở hữu quỹ đạo di chuyển phức tạp, dị thường và cường độ biến đổi nhanh chóng, gây khó khăn lớn cho công tác dự báo và phòng chống.
Tác động của đợt El Nino hiện tại không dừng lại ở các tháng mùa đông mà còn sang cả năm 2027. Cơ quan khí tượng cảnh báo, ngay trong những tháng đầu năm 2027, nắng nóng sẽ xuất hiện sớm hơn trên phạm vi toàn quốc.
Khi bước vào các tháng chính hè của năm 2027, các đợt nắng nóng được dự báo sẽ gia tăng vượt trội cả về cường độ lẫn số lượng ngày xuất hiện. Tần suất và quy mô của các đợt nắng nóng gay gắt này sẽ cao hơn hẳn so với trung bình nhiều năm và vượt trội so với năm 2026.
