Apple đang bán thứ quý hơn iPhone: Niềm tin

iPhone Duo màn hình gập tại Mỹ có giá khởi điểm 1.999 USD, mức giá chưa từng có với smartphone Apple. Thế nhưng, cổ phiếu Apple còn đắt đỏ hơn nhiều, đang được giao dịch ở mức gấp 36 lần lợi nhuận dự kiến của công ty trong 12 tháng tới. Con số này cao hơn bất kì thời điểm nào kể từ những năm đầu iPhone ra đời, khi Apple tăng trưởng với tốc độ bùng nổ.

Trong mùa hè này, Apple đã tạo ra mức định giá cao hơn đáng kể và kéo dài so với Microsoft (gấp 25 lần lợi nhuận dự kiến trong 12 tháng tới), Alphabet (26 lần), Amazon (27 lần), Nvidia (18 lần) và Meta (21 lần).

Trong nhóm Magnificent Seven, chỉ Tesla có hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) cao hơn Apple, chủ yếu vì lợi nhuận của hãng ô tô điện do Elon Musk điều hành đang ở mức thấp.

Trước cuối năm 2025, Apple chưa từng đứng đầu về P/E, dù chỉ trong một thời gian ngắn. Trong nhiều năm, P/E Apple bị kìm hãm bởi lo ngại rằng sự thống trị của hãng trên thị trường smartphone cũng chỉ là tạm thời, giống Nokia và BlackBerry trước đây.

Thêm vào đó, tốc độ tăng trưởng của Apple cũng chậm so với tiêu chuẩn các hãng công nghệ lớn.

Điều này vẫn chưa thay đổi: Thị trường dự báo lợi nhuận của Apple sẽ tăng trưởng ở mức một con số ở ngưỡng 7 - 9% trong vài năm tới, chậm hơn so với các đối thủ lớn cùng ngành.

Apple cũng đang đối mặt với những thách thức mới, đáng chú ý là chi phí đầu vào tăng và tốc độ tăng trưởng của mảng dịch vụ chậm lại. Dù vậy, định giá cổ phiếu Apple vẫn tiếp tục nới rộng khoảng cách với các đối thủ.

Việc giải thích diễn biến thị trường chứng khoán đôi khi mang tính nghệ thuật nhiều hơn khoa học, nhưng đây là một phỏng đoán có cơ sở: Mức định giá Apple phản ánh mong muốn của nhà đầu tư trong việc sở hữu các cổ phiếu công nghệ không đặt cược quá nhiều vào AI.

“Apple thường có xu hướng đi ngược chu kì nếu xét từ góc độ khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư”, ông David Vogt, chuyên gia tại ngân hàng UBS, nhận xét.

Một hoặc hai năm trước, khi sự hào hứng với AI lên cao, Apple gần như không có mức định giá cao hơn đáng kể so với các công ty khác. “Điều thay đổi ở đây là quan điểm cho rằng việc chi hàng tỉ USD cho vốn đầu tư để hỗ trợ các nhà phát triển mô hình AI có thể không phải là khoản đầu tư tối ưu”, David Vogt bình luận.

Niềm tin

Apple gần như đứng ngoài cuộc đua đổ tiền vào AI. Ngay cả trước làn sóng lo ngại mới nhất về rủi ro hiện hữu từ những mô hình AI tiên tiến có khả năng tự cải thiện, thị trường đã phát đi tín hiệu không thoải mái với xu hướng đầu tư vào AI khi dành cho Apple một mức định giá cao hơn.

Việc Dario Amodei (Giám đốc điều hành Anthropic) cảnh báo tốc độ phát triển AI có thể vượt quá khả năng hiểu và kiểm soát của con người khi công ty chuẩn bị IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng), chắc chắn không khiến nhà đầu tư yên tâm hơn. Thế nhưng, mức định giá cao của Apple không chỉ đến từ việc công ty không gánh rủi ro từ AI, vốn đang tràn lan trên thị trường. Apple đang bán một thứ ngày càng khan hiếm trong thế giới hiện nay: Niềm tin.

Quyền riêng tư là nền tảng quan trọng trong cách Apple tiếp thị sản phẩm. Trước đây, Tim Cook (cựu CEO hiện là chủ tịch điều hành Apple) gần như không bao giờ xuất hiện công khai mà không nhấn mạnh cam kết của Apple trong việc bảo vệ dữ liệu khách hàng, kể cả khỏi chính công ty này.

John Ternus (tân CEO Apple) cũng tiếp nối phong cách này khi ra mắt iPhone Duo cùng iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max tại sự kiện hôm 9/9.

Apple Intelligence, các tính năng AI của công ty, sẽ xử lí dữ liệu ngay trên thiết bị bất cứ khi nào có thể, đồng thời sử dụng hạ tầng điện toán đám mây riêng tư Private Cloud Compute được mã hóa nếu cần thêm sức mạnh tính toán. Apple cho rằng các công ty khác “coi dữ liệu của bạn là thứ cần thu thập”.

Apple: “Dữ liệu của bạn sẽ an toàn”

Chiến lược này đã giúp Apple giữ chân khách hàng rất hiệu quả. Người dùng iPhone có mức độ trung thành rất cao và rất ít khi chuyển sang thương hiệu khác. Niềm tin cũng chính là thứ các công ty AI đang thiếu vào lúc này, đồng thời phải xây dựng được nếu muốn đáp ứng những kì vọng rất cao của Phố Wall.

Niềm tin được xây dựng dựa trên trách nhiệm giải trình. Thế nhưng, các công ty AI, từ cung cấp hạ tầng công nghệ quy mô lớn như Google đến phát triển mô hình như OpenAI và Anthropic, hiện vẫn chưa thể hoặc chưa sẵn sàng tự đặt mình dưới một cơ chế trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Trong kỉ nguyên Internet, Apple từng đưa ra một lời hứa rất rõ ràng: “Dữ liệu của bạn sẽ an toàn”. Còn các công ty AI thậm chí không thể cam kết rằng sản phẩm của họ sẽ không hoạt động ngoài tầm kiểm soát và gây tổn hại cho người dùng. Thay vào đó, họ tập trung vào việc toàn ngành, các tổ chức giám sát độc lập hoặc chính phủ cần làm gì để bảo đảm AI vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

Đề xuất làm chậm quá trình phát triển AI tiên tiến của Dario Amodei (Giám đốc điều hành Anthropic) nên được hiểu như một nỗ lực chia sẻ trách nhiệm về an toàn sản phẩm với toàn ngành, thay vì trực tiếp gánh vác trọng trách đó, theo Robert Armstrong - bình luận viên tài chính của tờ FT.

Chừng nào Dario Amodei cùng Anthropic chưa đưa ra những cam kết cụ thể và mạnh mẽ về vấn đề này, giống cách Apple đã làm với vấn đề quyền riêng tư, thì niềm tin vẫn sẽ là điều xa vời.

Apple phải thay đổi cách vận hành hệ sinh thái để thích nghi với thời đại AI

Điều này không có nghĩa mức định giá cao của Apple chắc chắn được bảo vệ an toàn trong kỉ nguyên AI. Apple muốn các thiết bị của mình trở thành nền tảng tốt nhất để cung cấp các dịch vụ AI. Để làm điều đó mà không phải chi hàng trăm tỉ USD xây dựng hạ tầng AI riêng, một số mô hình nền tảng và tác vụ AI đòi hỏi nhiều sức mạnh tính toán của Apple sẽ sử dụng hạ tầng Google Cloud (đơn vị điện toán đám mây thuộc Google).

Vẫn còn phải chờ xem liệu sự hợp tác này, cùng với việc Apple không còn kiểm soát hoàn toàn hạ tầng phía sau, có thể mang lại trải nghiệm tốt mà vẫn giữ đúng cam kết về quyền riêng tư hay không.

Apple thường được ví như một “khu vườn có tường bao quanh”, nơi hãng kiểm soát chặt chẽ để tạo ra trải nghiệm người dùng nhất quán. Thế nhưng, AI lại không hoạt động theo cách đó. Vì thế, trong khi các công ty AI có thể học hỏi Apple về cách xây dựng niềm tin với người dùng, chính nhà sản xuất iPhone cũng phải thay đổi cách vận hành hệ sinh thái của mình để thích nghi với thời đại AI.

Sơn Vân