Xe cứu thương cho robot hình người đầu tiên tại Nhật Bản

Đằng sau ý tưởng có phần lạ mắt này là một bài toán rất thực tế. Khi robot ngày càng được đưa vào nhà máy, sân bay và các công việc dịch vụ, ai sẽ chịu trách nhiệm để chúng hoạt động liên tục?

“Xe cứu thương” chạy đến nơi robot hình người gặp sự cố

Trong tháng 9, GMO AI & Robotics, công ty thuộc GMO Internet Group, công bố GMO Humanoid Ambulance tại Tokyo. Theo Euronews, đây là phương tiện bảo trì được thiết kế chuyên biệt cho robot hình người đầu tiên tại Nhật Bản.

Khác với một chiếc xe sửa chữa thông thường, “xe cứu thương” của GMO được xây dựng xoay quanh một đối tượng đặc biệt. Đó là những cỗ máy có hình dáng và cấu trúc ngày càng giống con người, nhưng lại được triển khai trong những môi trường làm việc thực tế.

Khi một robot gặp trục trặc, xe sẽ đưa kỹ sư cùng các thiết bị sửa chữa và phụ tùng đến tận địa điểm. Đáng chú ý nhất là phương án mang theo một robot hình người dự phòng.

Ý tưởng này giải quyết một vấn đề tưởng như đơn giản nhưng có thể trở nên nghiêm trọng khi robot đảm nhận những công việc liên tục. Nếu một robot bị hỏng và phải đưa về trung tâm sửa chữa, khách hàng có thể mất nhiều thời gian chờ đợi. Trong thời gian đó, công việc mà robot đảm nhiệm cũng có nguy cơ bị gián đoạn.

Với mô hình của GMO, kỹ sư có thể để lại robot thay thế tại địa điểm của khách hàng, đồng thời đưa robot gặp sự cố về cơ sở sửa chữa. Về lí thuyết, công việc có thể tiếp tục thay vì phải chờ chính cỗ máy ban đầu được khắc phục.

Theo thông tin được công bố, GMO hiện có một chiếc xe tại trụ sở ở Tokyo và có thể tăng số lượng phương tiện cũng như cơ sở sửa chữa nếu nhu cầu thị trường tăng lên.

Điều đáng chú ý là sự xuất hiện của chiếc xe cho thấy ngành robot đang bắt đầu phải giải một bài toán rất giống ngành ôtô: Bán một cỗ máy chỉ là bước đầu, còn duy trì nó trong suốt vòng đời mới là cuộc chơi dài hạn.

Một robot hình người có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ, nhưng càng được sử dụng thường xuyên thì nhu cầu bảo dưỡng, thay thế linh kiện, chẩn đoán lỗi và hỗ trợ kĩ thuật càng trở nên quan trọng.

CEO Agtonomy: Nông nghiệp không cần robot hình người

5 robot hình người nhảy vũ đạo siêu dẻo trước dân 'tổ lái'

Khi bán robot không còn là điểm kết thúc

GMO đã cho thấy họ muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị này. Trong thỏa thuận công bố hồi tháng 6 với Unitree, công ty không chỉ đề cập đến việc phân phối robot được ủy quyền tại Nhật Bản mà còn bao gồm hỗ trợ triển khai, phát triển phần mềm, bảo trì và vận hành.

Điều đó phản ánh một sự thay đổi quan trọng trong cách nhìn về thị trường robot hình người. Nhà cung cấp không đơn thuần giao một thiết bị cho khách hàng rồi kết thúc hợp đồng. Họ có thể phải tham gia vào quá trình tích hợp robot với môi trường làm việc, kiểm tra an toàn, vận hành và xử lí sự cố.

Thử nghiệm tại sân bay Haneda là một ví dụ. GMO và JAL Ground Service từng công bố kế hoạch thử nghiệm robot hình người trong các công việc như xử lí hành lí, hàng hóa và vệ sinh khoang máy bay. Với những môi trường như sân bay, thời gian ngừng hoạt động của một robot có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quy trình làm việc.

Vì vậy, khi đánh giá một robot, khả năng thực hiện nhiệm vụ chỉ là một phần của bài toán. Doanh nghiệp còn phải đặt câu hỏi là nếu robot hỏng thì kỹ sư có đến được trong bao lâu, linh kiện có sẵn không, có robot thay thế hay không và việc chuyển giao công việc sang máy dự phòng mất bao nhiêu thời gian? “Xe cứu thương” của GMO chính là một cách trả lời cho những câu hỏi đó.

Tuy nhiên, mô hình này cũng đặt ra không ít thách thức kinh tế. Việc duy trì đội ngũ kĩ thuật viên, kho phụ tùng, phương tiện lưu động và robot dự phòng đều tốn chi phí. Nếu robot thay thế không có khả năng thực hiện chính xác công việc của máy bị hỏng, việc đưa nó đến hiện trường cũng chưa chắc giúp khách hàng khôi phục hoạt động ngay lập tức.

Nói cách khác, một chiếc xe đầy đủ thiết bị chưa đồng nghĩa với một hệ thống cứu hộ hoàn chỉnh. Điều khách hàng thực sự cần là thời gian ngừng hoạt động thấp và khả năng khôi phục công việc nhanh chóng.

Đây có thể trở thành một thị trường lớn nếu robot hình người được triển khai trên quy mô rộng. Morgan Stanley từng dự báo nền kinh tế xoay quanh robot hình người có thể vượt 5.000 tỉ USD vào năm 2050, với khoảng 1 tỉ robot được đưa vào sử dụng. Con số này bao gồm cả những ngành nghề và dịch vụ hỗ trợ robot, dù ngân hàng không đưa ra con số riêng cho lĩnh vực bảo trì.

Dù vậy, chính Morgan Stanley cũng lưu ý rằng những dự báo dài hạn như vậy chỉ nhằm mô tả các kịch bản có thể xảy ra và không nên được hiểu như những con số chắc chắn.

Nếu robot hình người thực sự bước vào đời sống và công việc với quy mô lớn, có lẽ hình ảnh những chiếc “xe cứu thương” chạy trên đường phố để đón robot hỏng sẽ không còn quá kì lạ. Khi ấy, bên cạnh nhà sản xuất robot, sẽ xuất hiện cả một hệ sinh thái gồm kĩ thuật viên, phụ tùng, phần mềm, trung tâm sửa chữa, robot dự phòng và dịch vụ cứu hộ.

Cuộc đua robot vì thế không chỉ nằm ở việc tạo ra những cỗ máy thông minh hơn. Nó còn nằm ở khả năng giữ cho chúng hoạt động ổn định sau khi được đưa ra khỏi phòng thí nghiệm và bước vào thế giới thực.

Bùi Tú