Nhà ở xã hội: Cần đưa trở lại 'điều kiện về cư trú' đối với người mua nhà
Hơn 12.000 người đăng ký mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội tại một dự án có 1.025 căn. Với ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, khi nguồn cung nhà ở xã hội còn hạn chế, cần xác định rõ hơn đối tượng được tiếp cận, gắn với nơi cư trú và nhu cầu thực tế.
Hơn 12.000 người chờ 1.025 căn nhà
Dự án nhà ở xã hội số 324 Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng, TP.HCM có 1.254 căn hộ. Trong đó, 1.025 căn là nhà ở xã hội, gồm 755 căn để bán và 270 căn để cho thuê; 229 căn còn lại là nhà ở thương mại.
Theo ông Lê Hoàng Châu, đã có hơn 12.000 người đăng ký mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội tại dự án này.
“Do Luật Nhà ở 2023 không còn quy định điều kiện về cư trú nên đã có đến hơn 12.000 người đăng ký được mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội tại dự án này”, ông Châu nói.
Trong số những người đăng ký có cả người đang sinh sống, làm việc tại các tỉnh, thành phố khác.
Từ thực tế này, ông Châu đề nghị đưa trở lại “điều kiện về cư trú” đối với người mua, mua trả góp, thuê mua, thuê nhà ở xã hội.
Theo đề xuất, người có nhu cầu phải có đăng ký thường trú tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có nhà ở xã hội. Nếu không có đăng ký thường trú thì phải có đăng ký tạm trú từ một năm trở lên tại địa phương đó, trừ trường hợp được quy định riêng.
Ông Châu dẫn trường hợp người đang sinh sống, làm việc tại phường Phan Thiết nhưng đăng ký mua nhà ở xã hội tại phường Xuân Hương - Đà Lạt thuộc tỉnh Lâm Đồng.
Một vấn đề được đặt ra là nếu khôi phục điều kiện cư trú, việc xác minh có làm phát sinh thêm thủ tục cho người dân hay không.
Theo ông Châu, bối cảnh hiện nay đã khác. Cơ sở dữ liệu dân cư được xây dựng trong khuôn khổ Đề án 06 đã cấp căn cước cho người dân và tích hợp thông tin vào mã số định danh cá nhân, VNeID.
Ông Châu dẫn Công văn số 511/C06-TTDLDC ngày 19/1/2026 của Cục Cảnh sát quản lí hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an, về việc thực hiện xác nhận điều kiện về thu nhập theo quy định tại Nghị định số 261/2025/NĐ-CP để phục vụ chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội.
Từ nền tảng dữ liệu này, ông Châu đề nghị bổ sung trở lại quy định về điều kiện cư trú đối với người mua, mua trả góp, thuê mua, thuê nhà ở xã hội.
Theo ông, việc này nhằm “nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lí nhà nước và hỗ trợ chủ đầu tư dự án”.
Một chỗ ở gần nơi làm việc cũng là nhu cầu cấp thiết
Cùng với điều kiện cư trú, ông Lê Hoàng Châu đề nghị bổ sung một chính sách riêng về nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước.
Theo đề xuất, dự thảo Luật Nhà ở sẽ bổ sung Mục 5 về “Nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước”, gồm một điều mới là Điều 83a. Chính phủ sẽ quy định chi tiết về đối tượng, điều kiện, thứ tự ưu tiên và trình tự, thủ tục thực hiện chính sách.
Ông Châu cho biết các Luật Nhà ở năm 2005, 2014, 2023 và dự thảo Luật Nhà ở đều quy định về cán bộ, công chức, viên chức theo pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức. Trong đó, cán bộ, công chức, viên chức thuộc lực lượng vũ trang nhân dân thuộc nhóm được hưởng chính sách nhà ở xã hội.
Luật Nhà ở 2023 cũng đã có chính sách phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân. Tuy nhiên, theo ông Châu, chưa có chính sách phát triển nhà ở riêng cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước.
“Cần bổ sung chính sách phát triển nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước để giải quyết nhu cầu nhà ở rất lớn và rất cấp bách cho lực lượng nòng cốt của Nhà nước ta”, ông Châu đề xuất.
Theo ông, đa số cán bộ, công chức, viên chức nhà nước cũng là những người có thu nhập thấp, thuộc nhóm có nhu cầu mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội.
Ông Châu cho rằng nhiều cán bộ, công chức, viên chức do đặc thù công việc không có thời gian xếp hàng, bốc thăm; đồng thời cũng “không muốn tranh suất nhà ở xã hội” với người dân.
Theo ông, một chính sách riêng có thể giúp giải quyết nhu cầu chỗ ở của nhóm này.
Nhu cầu nhà ở càng rõ với những người phải làm việc cách xa nơi ở. Ông Châu dẫn những trường hợp có nhà cách nơi làm việc từ 15 - 20 km hoặc phải mất hơn 1 giờ đến 1 giờ 30 phút mới đến được nơi làm việc.
Đặc biệt, ông lưu ý nhu cầu này đối với cán bộ, công chức, viên chức sau quá trình hợp nhất các địa phương.
Từ điều kiện cư trú đối với người mua nhà ở xã hội đến chính sách nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức, các đề xuất của ông Lê Hoàng Châu tập trung vào việc xác định đối tượng, điều kiện và cách thức tiếp cận nguồn nhà ở trong bối cảnh nhu cầu còn lớn.