Đề xuất bãi bỏ 18 thủ tục, cắt giảm 5 điều kiện sở hữu trí tuệ

Tại phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ diễn ra tại Nhà Quốc hội chiều 21/9, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Hoàng Minh đã trình bày những nội dung trọng tâm của sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ. Việc nghiên cứu và xây dựng dự án luật lần này nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về công tác cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm triệt để điều kiện đầu tư kinh doanh, tinh gọn bộ máy quản lí, đồng thời tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển của khoa học, công nghệ và hoạt động đổi mới sáng tạo trên toàn quốc.

Từ những yêu cầu cấp thiết của thực tiễn quản lí và phát triển kinh tế - xã hội, dự thảo luật tập trung giải quyết hai nhóm vấn đề lớn. Thứ nhất là tiếp tục đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm các điều kiện kinh doanh không cần thiết trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Thứ hai là kiện toàn, thống nhất một đầu mối quản lí nhà nước đối với quyền sở hữu đối với giống cây trồng nhằm tối ưu hóa hiệu lực thực thi pháp luật.

Những điểm mới trong sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ và đơn giản hóa thủ tục

Theo nội dung được trình bày tại phiên họp thẩm tra, dự thảo luật gồm 3 điều chính, trong đó điểm nhấn quan trọng là việc rà soát và cắt giảm gánh nặng tuân thủ pháp luật cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Cụ thể, các cơ quan chức năng dự kiến bãi bỏ 18 thủ tục hành chính và cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực này.

Đối với lĩnh vực sở hữu công nghiệp, dự thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp. Thay vào đó, mọi sự thay đổi về thông tin của chủ văn bằng bảo hộ phát sinh do quá trình chuyển nhượng sẽ được thực hiện trực tiếp thông qua thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ. Cách làm này giúp lược bỏ các bước trung gian rườm rà, tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí cho các chủ thể sở hữu quyền.

Bên cạnh đó, đối với quyền đối với giống cây trồng, dự thảo cũng đề xuất bãi bỏ thủ tục đăng kí chuyển nhượng quyền riêng biệt. Tương tự như sở hữu công nghiệp, việc thay đổi thông tin của chủ Bằng bảo hộ giống cây trồng sẽ được tích hợp và thực hiện gọn gàng thông qua thủ tục sửa đổi Bằng bảo hộ.

Đặc biệt, các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự cũng như thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng sẽ được lược bỏ khỏi luật và giao cho Chính phủ quy định chi tiết, qua đó tạo ra dư địa pháp lí linh hoạt hơn để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn biến động nhanh chóng của thị trường.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định

Một nội dung cốt lõi khác nhận được sự quan tâm lớn tại phiên họp là việc cắt giảm các điều kiện kinh doanh khắt khe nhằm tạo môi trường đầu tư thông thoáng hơn. Theo đó, dự thảo đề xuất bãi bỏ hoàn toàn điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ.

Để thay thế cho các điều kiện tiền kiểm trước đây, cơ quan soạn thảo đề xuất áp dụng cơ chế nghĩa vụ thông báo đối với các tổ chức, cá nhân khi tiến hành hoạt động và cung cấp dịch vụ giám định. Thứ trưởng Hoàng Minh nhấn mạnh rằng cách tiếp cận quản lí mới này vừa tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, vừa bảo đảm tốt các yêu cầu về quản lí nhà nước thông qua cơ chế hậu kiểm, thanh tra và kiểm tra thường xuyên.

Những nội dung đổi mới nói trên kỳ vọng sẽ tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn pháp lí, hỗ trợ đắc lực cho người dân và doanh nghiệp trong việc dễ dàng đăng kí, xác lập cũng như thực thi hiệu quả các quyền tài sản trí tuệ của mình.

Thống nhất đầu mối quản lí nhà nước về giống cây trồng

Ngoài các nội dung về thủ tục và điều kiện kinh doanh, dự thảo luật còn đưa ra một bước tiến quan trọng trong việc kiện toàn bộ máy tổ chức thông qua việc điều chuyển trách nhiệm quản lí nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ KH&CN.

Việc điều chỉnh này được kì vọng sẽ mang lại nhiều tác động tích cực. Trước hết, nó giúp thống nhất một đầu mối quản lí nhà nước duy nhất, đồng thời cho phép tận dụng hiệu quả hệ thống hạ tầng số, kho cơ sở dữ liệu dùng chung cùng nguồn nhân lực hiện có sẵn. Hơn thế nữa, sự thay đổi này sẽ tạo ra sự gắn kết chặt chẽ và hữu cơ hơn giữa hoạt động bảo hộ giống cây trồng với toàn bộ hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và quá trình thương mại hóa tài sản trí tuệ trong nền kinh tế.

Đại diện cơ quan soạn thảo khẳng định quá trình chuyển giao nhiệm vụ này được xây dựng và tính toán kĩ lưỡng theo hướng hoàn toàn không làm phát sinh thêm các tổ chức hành chính mới và không làm tăng biên chế nhà nước. Bộ KH&CN đã chủ động phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để xây dựng một kế hoạch tiếp nhận cụ thể về nhiệm vụ, nhân lực, hồ sơ cũng như hệ thống dữ liệu số. Điều này đảm bảo rằng toàn bộ quá trình chuyển giao sẽ diễn ra thông suốt, tuyệt đối không làm gián đoạn các hoạt động quản lí nhà nước cũng như việc giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Việc đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và sắp xếp kiện toàn đầu mối quản lí, dự thảo luật hướng tới mục tiêu cốt lõi là giảm thiểu tối đa chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thực hiện cho các chủ thể, qua đó nâng cao toàn diện hiệu lực và hiệu quả quản lí nhà nước trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ trong giai đoạn phát triển mới.

Nam Phong